Xóm người Quảng Nam ở TPHCM lập bàn thờ cầu an dịp đầu năm mới

Chiều mùng 8 Tết, nhiều con hẻm tại các tuyến đường Phan Sào Nam, Bàu Cát, Phạm Phú Thứ (phường Bảy Hiền, TPHCM) rộn ràng dựng rạp, bày mâm lễ vật chuẩn bị cho nghi thức cúng xóm cầu an truyền thống của người Quảng Nam. 

Lễ cúng cầu an là một nghi thức truyền thống quan trọng đầu năm của người Quảng Nam, thường diễn ra vào mùng 8 Tết, với mong muốn cầu mong xóm làng, gia đình được bình an, thuận lợi và mưa thuận gió hòa.

Tại TPHCM, cộng đồng người Quảng Nam rất đông đảo và gắn kết, đặc biệt tập trung nhiều ở khu vực Bảy Hiền, với trung tâm là chợ Bà Hoa. Nơi đây không chỉ lưu giữ văn hóa, ẩm thực đặc trưng như mì Quảng, bánh đập mà còn thường xuyên tổ chức các lễ hội đồng hương để kết nối, giao lưu.

Lễ vật cúng xóm cầu an bao gồm các loại bánh trái, hoa quả, gà luộc nguyên con, đầu lợn, rượu, trà, xôi, cơm, trầu cau, hương đèn, vàng bạc, giấy tiền... Tất cả được dâng lên với tấm lòng thành kính.

Sau khi chuẩn bị xong, không khí buổi hành lễ trở nên trang nghiêm, long trọng. Chủ lễ đốt hương, cắm vào bát hương trên các hương án, bàn thờ, chính thức bắt đầu buổi lễ tế. Nghi thức diễn ra theo lệnh hô của người xướng, thông thường lễ chính gồm ba phần: sơ hiến lễ, á hiến lễ và chung hiến lễ.

Khi tiến hành lễ chính, nghi thức được tổ chức trang trọng với một ông chánh tế đứng ở vị trí trung tâm, hai ông phụ tế đứng ở hai gian tả - hữu. Bên cạnh chánh tế còn có ông Đông xướng và Tây xướng điều hành, xướng lễ theo trình tự. Ngoài ra, buổi lễ còn có sự tham gia của các lễ sinh, người đọc văn tế cùng ban nhạc lễ, tạo nên không khí trang nghiêm và thành kính.

Ông Hùng Ca (áo đỏ), người đảm nhiệm vai trò chánh tế, chia sẻ: “Đây là nét văn hóa đặc trưng của người dân xứ Quảng chúng tôi. Dù đã vào đây lập nghiệp nhiều năm, hằng năm tôi vẫn cùng bà con, hàng xóm tổ chức buổi lễ này – trước là để gìn giữ truyền thống quê hương, sau là để truyền lại cho con cháu mai sau”.

Tùy vào quy mô, lễ có khoảng 3-5 mâm để cúng thổ thần và các cô hồn không có người nhang khói.

Tùy từng khu phố, các hộ dân cùng chung tay cho lễ cúng xóm: người góp tiền theo khả năng, người góp công chuẩn bị. Ngày tổ chức cũng linh hoạt, sắp xếp theo điều kiện kinh tế và thời gian để bà con có thể tụ họp đông đủ nhất.

Trong hẻm nhỏ trên đường Phan Sào Nam (phường Bảy Hiền), người dân còn chuẩn bị bàn cúng dọc hẻm để thuận lợi cho cả khu phố thực hiện lễ.

Anh Dương Hiểu Minh hướng dẫn con gái nhỏ thực hiện nghi thức truyền thống.

“Tôi là đời thứ ba của gia đình gốc Quảng Nam ở TPHCM. Khi con lớn lên, tôi muốn con hiểu và gìn giữ những nét đẹp văn hóa của quê hương”, anh chia sẻ.

Sau khoảng một tiếng rưỡi, lễ cúng khép lại bằng nghi thức “giật cô hồn”. Kẹo bánh, trái cây, tiền lẻ được tung ra đường để người dân cùng nhau nhặt lộc, với quan niệm xua đi điều xui rủi, bố thí cho những vong linh lang thang, đói khát.

Chị Phan Thị Kim Thanh chia nhang để thắp trước cửa các nhà trong xóm. Theo quan niệm, nhang sau khi cúng sẽ được chia đều, không để thừa.

Người dân trong hẻm đốt vàng mã, kết thúc lễ cúng xóm cầu an, sau đó cùng nhau quây quần ăn tiệc mừng năm mới, thắt chặt tình làng nghĩa xóm.