TPHCM xác định dữ liệu là hạ tầng chiến lược

Chiến lược phát triển dữ liệu số TPHCM giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 được xây dựng dựa trên những quan điểm chỉ đạo cốt lõi, thể hiện quyết tâm của Thành phố trong việc kiến tạo hệ sinh thái dữ liệu hiện đại và khai thác hiệu quả tài nguyên dữ liệu phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

Trước hết, chiến lược định hướng bảo đảm tính phù hợp, thống nhất, kết nối với chiến lược dữ liệu quốc gia; bám sát chủ trương, đường lối, quy định của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu của Thành phố phải kết nối, tích hợp chặt chẽ với các hệ thống và cơ sở dữ liệu quốc gia, góp phần hình thành hạ tầng dữ liệu đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.

Thành phố xác định dữ liệu là hạ tầng chiến lược, tài nguyên cốt lõi. Phát triển và khai thác dữ liệu là động lực then chốt để thực hiện thành công ba trụ cột: Chính quyền số, Kinh tế số và Xã hội số.

Một trong những định hướng quan trọng của chiến lược là bảo đảm chủ quyền dữ liệu và các vùng chủ quyền dữ liệu. Việc bảo đảm chủ quyền dữ liệu là điều kiện nền tảng để Thành phố duy trì năng lực tự chủ số, bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền riêng tư công dân trong bối cảnh dữ liệu và AI trở thành hạ tầng chiến lược.

TPHCM cũng định hướng chuyển đổi mô hình quản trị sang quản trị dựa trên dữ liệu và chiến lược “AI First”. Dữ liệu là công cụ then chốt để chuyển đổi mô hình quản trị từ “phản ứng với sự việc” sang “dự báo và kiến tạo phát triển”.

Thành phố ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) vào vận hành Trung tâm giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC) để giải quyết các bài toán đặc thù của siêu đô thị, gắn bó chặt chẽ với chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng, điều phối giao thông liên vùng, quản lý ngập lụt và tối ưu hóa quy hoạch đô thị.

Trong mô hình này, hệ thống điều hành đô thị thông minh sẽ chuyển vai trò của dữ liệu từ “công cụ báo cáo” sang “công cụ ra quyết định chủ động”, giúp chính quyền vận hành theo hướng dự báo - tối ưu - tự điều chỉnh, phù hợp với quy mô và độ phức tạp của một siêu đô thị liên vùng.

Thành phố cũng xác định ưu tiên phát triển 4 nhóm dữ liệu chiến lược liên vùng dựa trên nền tảng 6 miền dữ liệu cơ bản quốc gia (con người, tổ chức, tài sản, địa chính, địa chỉ, nền địa lý).

Song song đó, hạ tầng dữ liệu sẽ được nâng cấp theo mô hình Hybrid Cloud (đám mây hỗn hợp) và Edge Computing (tính toán cạnh) để giảm độ trễ dữ liệu. Hệ thống phải đảm bảo tính liên thông tuyệt đối.

Một nguyên tắc xuyên suốt của chiến lược là lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm và chủ thể sáng tạo. Dữ liệu phải thực sự phục vụ lợi ích của nhân dân, giúp nâng cao trải nghiệm dịch vụ công và cải thiện chỉ số PCI, PAPI, DTI, PAR Index. Thành phố khuyến khích mô hình “Dữ liệu mở” để cộng đồng doanh nghiệp cùng khai thác, thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Bên cạnh đó, Thành phố đặc biệt coi trọng an toàn, an ninh mạng là “lá chắn thép”. Trong một siêu đô thị, rủi ro về dữ liệu là rủi ro về an ninh quốc gia. Áp dụng kiến trúc Zero-trust (Không tin tưởng bất kỳ ai khi chưa xác thực) và hệ thống giám sát SIEM hiện đại. Bảo vệ quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân là ưu tiên hàng đầu để tạo lập niềm tin số cho người dân.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, TPHCM sẽ đột phá về nguồn nhân lực và thể chế dữ liệu, triển khai các cơ chế đặc thù (Sandbox) để thu hút chuyên gia dữ liệu trình độ quốc tế đồng thời thúc đẩy mô hình hợp tác “Ba nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp) để đào tạo nhanh đội ngũ cán bộ công chức có kỹ năng phân tích dữ liệu chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.

Đối với một trung tâm kinh tế năng động như TPHCM, dữ liệu không chỉ là nguồn lực công nghệ mà còn đóng vai trò quyết định năng suất lao động xã hội và năng lực cạnh tranh quốc tế. Việc xem dữ liệu là hạ tầng thiết yếu, có cơ chế khai thác đồng bộ là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy kinh tế số, xã hội số phát triển bền vững.