Làng lụa “Á hậu” tất bật vào vụ Tết Nguyên đán 2017

Dân trí Tới làng lụa Nha Xá (xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên, Hà Nam) thời điểm này, đi đến đâu cũng nghe thấy tiếng con thoi nhịp nhàng, tiếng dồn dập của khung cửi hoà với tiếng nói cười rôm rả của những người thợ. Danh tiếng của lụa Nha Xá chỉ xếp sau lụa của làng Vạn Phúc (Hà Đông, Hà Nội). Bởi vậy, nhiều người vẫn gọi Nha Xá là làng "á hậu" về nghề dệt lụa.
>>Nam Định: Làng nghề khăn xếp độc nhất miền Bắc vào vụ Tết
>>Nhân tài Đất Việt 2016: Nhà sáng chế của làng quê nhận giải Khuyến tài
>>Đâu rồi làng mắm Nam Ô?

Những ngày đầu tháng 10 Âm lịch, không khí làm việc ở làng dệt “á hậu” Nha Xá bắt đầu “nóng dần”. Các khung cửi, máy dệt khắp mọi nhà đang chạy đua với thời gian để hoàn thành các sản phẩm, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của nhân dân trong dịp Tết Nguyên đán.


Se tơ tằm lấy sợi dệt vải

Se tơ tằm lấy sợi dệt vải

Làng dệt lụa Nha Xá, cách thành phố Phủ Lý gần 30km về phía Bắc. Ngôi làng tọa lạc bên tả ngạn sông Hồng ngay dưới chân cầu Yên Lệnh nối liền hai tỉnh Hưng Yên và Hà Nam. Làng không chỉ được biết đến với biệt danh làng lụa “á hậu” mà còn nổi tiếng với những ngôi biệt thự cổ kiến trúc Pháp được xây dựng từ đầu thế kỷ 20.

Tương truyền, làng Nha Xá được Nhân Huệ vương - Phiêu kỵ Đại tướng quân Trần Khánh Dư, là võ tướng thời nhà Trần, có công đánh giặc, nên được vua Trần Thánh Tông lập làm Thiên tử nghĩa nam (con nuôi của vua), truyền nghề cá, trồng dâu nuôi tằm và dệt vải. Nhờ vậy, Nha Xá đã trở thành làng nghề phát triển.

Các khung cửi, máy dệt khắp mọi nhà đang chạy hết công suất
Các khung cửi, máy dệt khắp mọi nhà đang chạy hết công suất

Vào thế kỷ 17 - 18, người xưa có câu truyền: “Nhất Kinh Kỳ, nhì Phố Hiến”, để nói về sự làm ăn phát đạt và giao thoa kinh tế ở Phố Hiến, Hưng Yên chỉ đứng sau Kinh Kỳ. Nhờ giáp ranh với Hưng Yên, nên lụa Nha Xá ngày một nổi tiếng và hưng thịnh hơn, nhiều người biết đến hơn.

Những năm 1920 - 1930, làng dệt lụa của Nha Xá rất hưng thịnh và phát triển, người dân nơi đây đưa vải lụa đi khắp nơi buôn bán, thị trường hấp dẫn nhất là Sài Gòn, Hồng Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc. Thời gian này, không ít lái buôn đổi đời trở thành những người giàu có.

Những tấm lụa “á hậu” dần được hình thành
Những tấm lụa “á hậu” dần được hình thành

Đây cũng là thời kỳ mà người dân Nha Xá được tiếp xúc với giới buôn bán để mở rộng tầm mắt. Đặc biệt sau này, nhà tư sản Bạch Thái Bưởi đã đánh giá nghề lụa Nha Xá có cơ hội phát triển, nên đã tìm cách tiếp cận với người dân nơi đây, cho tàu cập mạn đê hữu sông Hồng lấy hàng sang phương Tây.

anh-4-1479825859068

Quá trình làm dệt lụa đòi hỏi quan sát tỉ mỷ, tránh lỗi

Trải qua bao thời gian thăng trầm, đến nay làng dệt Nha Xá vẫn duy trì làng nghề để ngày càng làm đẹp cho đời, làm ấm lòng người trong và ngoài nước. Hiện nay làng dệt Nha Xá có 255 hộ, gần 800 nhân khẩu với khianrg 100 máy dệt.

Mỗi hộ làm nghề dệt thường có khoảng 2 - 3 máy dệt, có nhà nhiều nhất là 8 chiếc. Nguyên liệu tơ chủ yếu được lấy từ thôn Từ Đài, xã Chuyên Ngoại, huyện Duy Tiên và nhập từ tỉnh Lâm Đồng.

Khi đất nước chuyển sang cơ chế thị trường, khung dệt được chia về từng gia đình. Năm 1993, làng dệt đầu tư hơn 200 triệu đồng xây dựng lưới điện đến từng nhà. Có điện, làng dệt càng nhộn nhịp hơn, góp phần giải phóng sức lao động cơ bắp cho mọi người, tăng năng suất lên gấp đôi và mở rộng khổ vải, lụa từ 0,3-0,8 mét lên 1-1,2 mét.

Người dân Nha Xá phơi lụa
Người dân Nha Xá phơi lụa

Những năm gần đây khi áp dụng máy móc hiện đại, thay vì thao tác thủ công các gia đình đã chuyển dần sang chuyên môn hóa từng khâu: Hộ nào dệt chỉ có dệt, hộ nhuộm thì chuyên nhuộm. Chính vì vậy chất lượng sản phẩm được nâng cao, sản lượng lớn hơn. Nhiều mặt hàng mới ra đời như hàng đũi, tơ se, hàng lụa hoa, hàng lanh...làng dệt càng nhộn nhịp hơn, sức lao động được giải phóng góp phần tăng năng suất lên gấp đôi, chất lượng, mẫu mã sản phẩm tiếp tục được nâng cao.

Làng nghề đã có sự phân công lao động tự nhiên mang tính chuyên môn hoá theo mặt hàng cũng như theo công đoạn sản xuất.. Cái đáng quý của nghề dệt cha ông để lại là tận dụng được sức lao động, không chỉ của mọi người trong làng mà còn của hàng trăm lao động ở các vùng lân cận.

Mặc dù khó khăn về vốn sản xuất và đầu ra cho sản phẩm, dù vậy, quy mô sản xuất của làng nghề đang tiếp tục mở rộng theo hướng công nghiệp, từng bước hiện đại hoá. Nhiều gia đình tiếp tục đóng thêm máy dệt, hoặc đầu tư thay khung gỗ bằng khung sắt để làm ăn lâu dài.

Công đoạn nhuộm chủ yếu vẫn được làm thủ công, người dân chỉ sử dụng máy nhuộm công nghiệp khi có đơn hàng từ vài trăm mét trở lên. Nhiệt độ và thời gian nhuộm chính là bí quyết để tạo mầu đẹp và đảm bảo không bị phai bạc mầu.
Công đoạn nhuộm chủ yếu vẫn được làm thủ công, người dân chỉ sử dụng máy nhuộm công nghiệp khi có đơn hàng từ vài trăm mét trở lên. Nhiệt độ và thời gian nhuộm chính là bí quyết để tạo mầu đẹp và đảm bảo không bị phai bạc mầu.

Hiện nay, nếu gia đình nào đầu tư máy dệt làm xưởng, cũng tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân quanh vùng. Xưởng nào vừa vừa bình quân bình quân mỗi ngày cho ra 100 mét vải, tương đương 100 m2. Thu nhập của công nhân cũng ở mức ổn định khoảng trên 2 triệu đồng/người/tháng.

Không những phục vụ tiểu thương các vùng lân cận, các xưởng còn chủ động liên hệ và xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường khó tính như châu Âu, Nhật Bản... Có việc làm thường xuyên và ổn định, doanh thu hàng năm trừ chi phí sản xuất thu lãi gần 100 triệu đồng/năm.

Theo nhiều hộ làm nghề tại Nha Xá, công đoạn nhuộm chủ yếu vẫn được làm thủ công, người dân chỉ sử dụng máy nhuộm công nghiệp khi có đơn hàng từ vài trăm mét trở lên. Nhiệt độ và thời gian nhuộm chính là bí quyết để tạo mầu đẹp và đảm bảo không bị phai bạc mầu. Sau khi nhuộm, lụa sẽ được sấy khô và cán phẳng bằng máy. Tuy nhiên, tùy thuộc theo yêu cầu của khách hàng, các hộ sản xuất cũng có thể đem phơi lụa theo cách truyền thống. Việc này thường được áp dụng đối với mặt hàng lụa tơ tằm dạng mỏng.

Ông Nguyễn Văn Định, ở xóm 2, Nha Xá cho biết: ‘Thông thường cuối năm thì hàng bán chạy hơn rất nhiều do nhu cầu tiêu dùng cao hơn. Nhưng họ cũng đòi hỏi chất lượng phải tốt hơn. Tuy nhiên, chúng tôi vẫn đảm bảo cả về giá cả cho họ, không tăng giá nhưng vẫn đảm bảo chất lượng cho khách hàng”.

Cổng vào làng lụa Á hậu Nha Xá
Cổng vào làng lụa "Á hậu" Nha Xá

Hiện nay, lụa Nha Xá bán với giá 38.000đ/1m chưa nhuộm, còn 60.000đ/1m đã nhuộm. Thị trường chủ yếu của lụa Nha Xá hiện nay chủ yếu là khu vực phía Nam và những nước lân cận như Lào, Thái Lan, Campuchia và Trung Quốc.

Phía UBND xã Mộc Nam cho biết, những năm trước đây lụa Nha Xá ở thời kỳ hưng thịnh, con buôn kéo đến đây đông nghịt, nhưng thời điểm này thật là hơi hiếm, trừ dịp giáp tết. Để xây dựng lại thương hiệu lụa Nha Xá, hiện nay UBND xã đã thành lập hiệp hội làng nghề để tạo thành thương hiệu.

Ngày 10/8/2015, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hà Nam tổ chức trao giấy chứng nhận đăng ký Nhãn hiệu tập thể lụa Nha Xá cho Hiệp hội Sản xuất và Kinh doanh lụa Nha Xá (xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên), do Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp.

Nhãn hiệu tập thể lụa Nha Xá được sử dụng cho các sản phẩm lụa của làng Nha Xá, xã Mộc Nam, huyện Duy Tiên gồm: kén tằm; sợi tơ tằm, chỉ tơ tằm và tơ tằm đã xe; vải lụa, vải lụa dùng cho mẫu in hoa, khăn lụa và dịch vụ mua bán sản phẩm lụa Nha Xá.

Đức Văn

MỚI NHẤT
Khuyến khích doanh nghiệp trả cao hơn mức lương tối thiểu vùng
Khuyến khích doanh nghiệp trả cao hơn mức lương tối thiểu vùng

Thường trực LĐLĐ TP HCM ngày 24-11 đã có công văn lưu ý các cấp Công đoàn (CĐ) TP nắm bắt tình hình điều chỉnh lương tối thiểu (LTT) vùng năm 2017.

Thứ sáu, 25/11/2016 - 06:02

5 phẩm chất của nhà lãnh đạo giỏi
5 phẩm chất của nhà lãnh đạo giỏi

Một người sếp giỏi sẽ biết cách khen ngợi và động viên nhân viên đúng lúc, đúng chỗ.

Thứ sáu, 25/11/2016 - 06:01

Ngoài 7 ngày nghỉ Tết âm lịch 2017, lịch nghỉ các ngày lễ còn lại ra sao?
Ngoài 7 ngày nghỉ Tết âm lịch 2017, lịch nghỉ các ngày lễ còn lại ra sao?

(Dân trí) - Chính phủ đã công bố lịch nghỉ Tết Âm lịch 2017 đối với cán bộ, công chức và viên chức. Tuy nhiên, nhiều bạn đọc băn khoăn về lịch nghỉ của các ngày Lễ, tết còn lại của năm 2017 có được hoán đổi như những năm trước không?

Thứ năm, 24/11/2016 - 05:24

25 dấu hiệu cho thấy bạn đang kiệt sức vì công việc
25 dấu hiệu cho thấy bạn đang kiệt sức vì công việc

Ai cũng sẽ có những lúc cảm thấy mệt mỏi sau một ngày làm việc, nhưng nếu tình trạng căng thẳng và mệt mỏi kéo dài từ ngày này qua tháng nọ, có thể bạn đang bị hội chứng kiệt sức vì công việc (job burnout).

Thứ năm, 24/11/2016 - 04:25

Nghỉ việc có được thưởng lương tháng thứ 13 không?
Nghỉ việc có được thưởng lương tháng thứ 13 không?

Xin hỏi, tôi làm tại 1 doanh nghiệp được 2-3 năm nay, nếu tôi nghỉ việc vào tháng 1/2017 thì tôi có được hưởng lương tháng 13 không? Phan Văn Ngọc - Đà Nẵng.

Thứ năm, 24/11/2016 - 06:53

Trường cao đẳng sắp được tuyển sinh quanh năm
Trường cao đẳng sắp được tuyển sinh quanh năm

Bộ LĐ-TB&XH công bố dự thảo quy chế tuyển sinh và xác định chỉ tiêu tuyển sinh trình độ trung cấp, cao đẳng. Điểm nổi bật của dự thảo là các trường có thể tổ chức một hoặc nhiều đợt tuyển sinh bắt đầu từ ngày 1/1 và kết thúc việc tuyển sinh chậm nhất trước ngày 31/12 hàng năm.

Thứ năm, 24/11/2016 - 06:45

TT- Huế: Làng hoa truyền thống vào vụ Tết
TT- Huế: Làng hoa truyền thống vào vụ Tết

Những ngày này, tranh thủ thời tiết ổn định, bà con nông dân xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, TT-Huế đang gấp rút chăm sóc hoa để phục vụ cho dịp Tết nguyên Đán sắp tới.

Thứ năm, 24/11/2016 - 06:07

Nhọc nhằn mưu sinh với nghề "chẻ đá"
Nhọc nhằn mưu sinh với nghề "chẻ đá"

Trên lưng chừng đồi, nhiều thợ chẻ đá (tại Bình Định) vẫn đang miệt mài “vật lộn” với những tảng đá núi lớn để mưu sinh. Đeo đuổi nghề, đối mặt với đầy rẫy hiểm nguy nhưng họ vẫn “tay trần, chân đất, mặt trơ” (không mang đồ bảo hộ) để kiếm tiền.

Thứ năm, 24/11/2016 - 06:05

Người khuyết tật ngại đi xe buýt vì thái độ phân biệt đối xử của tiếp viên
Người khuyết tật ngại đi xe buýt vì thái độ phân biệt đối xử của tiếp viên

(Dân trí) - Hiện nay, người khuyết tật gặp rất nhiều khó khăn trong việc đi lại bằng xe buýt. Bên cạnh sự hạn chế, bất cập về phương tiện, hạ tầng giao thông thì thái độ phân biệt đối xử của tài xế, tiếp viên khiến người khuyết tật bị mặc cảm, ngại đi xe buýt.

Thứ tư, 23/11/2016 - 07:10

Một tháng buôn cam, chị gái công sở lãi 100 triệu tiêu Tết
Một tháng buôn cam, chị gái công sở lãi 100 triệu tiêu Tết

Thời kỳ đầu, cứ 3 ngày tôi bán hết 1 tấn cam xoàn, giờ thì 4-5 ngày hết một tấn. Tổng kết sau hơn một tháng đi buôn cam, tôi lãi khoảng 100 triệu đồng, tha hồ tiền tiêu Tết.

Thứ tư, 23/11/2016 - 07:00

Lừa chạy việc vào bệnh viện, lãnh án 15 năm tù
Lừa chạy việc vào bệnh viện, lãnh án 15 năm tù

TAND tỉnh Nghệ An xử sơ thẩm, tuyên phạt Ngô Đức Ngọc 15 năm tù về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Thứ tư, 23/11/2016 - 02:31

“Thủ phủ gà ta” quây vườn, dựng trại chờ tết
“Thủ phủ gà ta” quây vườn, dựng trại chờ tết

Việc giá gà ta đang ở mức lý tưởng khiến nông dân ở “thủ phủ gà ta” Đồng Nai hồ hởi thả giống mong vụ Tết Nguyên đán 2017 bội thu.

Thứ tư, 23/11/2016 - 02:16

ĐÁNG QUAN TÂM
Giúp người dân tự quyết cách thức giảm nghèo
Giúp người dân tự quyết cách thức giảm nghèo

(Dân trí) - “Tiêu chí đa chiều của Việt Nam giai đoạn 2016 - 2020 cho thấy, số hộ nghèo là 9,8% và cận nghèo 5,2%, trong đó 86% là nghèo thu nhập. Đây là thách thức lớn đối với giảm nghèo Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo nhất là với 63 huyện nghèo”.

Thứ tư, 23/11/2016 - 08:48

Dịch vụ thuê... bạn trai tại Trung Quốc
Dịch vụ thuê... bạn trai tại Trung Quốc

Những anh bạn trai này có thể được thuê theo ngày hoặc giờ với giá trung bình khoảng 1.500 NDT, tương đương gần 5 triệu đồng/ngày.

Thứ tư, 23/11/2016 - 07:55

Bảo lưu thời gian đóng BHXH khi chưa đủ tuổi nghỉ hưu
Bảo lưu thời gian đóng BHXH khi chưa đủ tuổi nghỉ hưu

Điều 61 Luật BHXH số 58/2014/QH13 ngày 20/11/2014 quy định, người lao động khi nghỉ việc mà chưa đủ điều kiện để hưởng lương hưu theo quy định tại Điều 54 và Điều 55 của Luật này hoặc chưa hưởng BHXH một lần theo quy định tại Điều 60 của Luật này thì được bảo lưu thời gian đóng BHXH.

Thứ tư, 23/11/2016 - 07:35

Thưởng Tết ở Việt Nam như là một văn hoá và nên bằng tiền
Thưởng Tết ở Việt Nam như là một văn hoá và nên bằng tiền

(Dân trí) - “Khối doanh nghiệp Nhà nước trong ngành dệt may, dầu khí, than, viễn thông có “truyền thống” thưởng Tết ổn định và cao. Chưa kể tình hình sản xuất của năm 2016 tốt hơn, dự báo mức thưởng Tết năm 2017 có thể tăng từ 5-7%...”

Thứ tư, 23/11/2016 - 06:02

Cục Quản lý lao động ngoài nước: Xử phạt 5 Cty XKLĐ hơn 450 triệu đồng
Cục Quản lý lao động ngoài nước: Xử phạt 5 Cty XKLĐ hơn 450 triệu đồng

(Dân trí) - Trong tháng 11, Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ LĐ-TB&XH) đã ban hành quyết định xử phạt 5 công ty xuất khẩu lao động vì vi phạm khi đưa lao động đi làm việc chưa có giấy phép, không báo cáo về việc mở thêm cơ sở tại địa phương khác, không niêm yết thông tin cần thiết...

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:53

Chế độ BHYT đối với cán bộ Công an nhân dân
Chế độ BHYT đối với cán bộ Công an nhân dân

Ông Nguyễn Hữu Thiện (Hà Nội) là cảnh sát giao thông. Bác sĩ chẩn đoán ông mắc bệnh hiểm nghèo và đang điều trị tại Bệnh viện 19-8. Ông Thiện hỏi, ông được hưởng chế độ, chính sách như thế nào và được quy định cụ thể trong văn bản nào?

Thứ ba, 22/11/2016 - 11:06

Căn cứ để trả lương, thưởng tại doanh nghiệp
Căn cứ để trả lương, thưởng tại doanh nghiệp

Đầu năm 2016, công ty của tôi chuyển sang trả lương theo mức lương tối thiểu vùng. Lương được tách làm 2 phần, tiền lương theo mức quy định vùng, phần còn lại được thanh toán theo hình thức trả thưởng. Đã có trường hợp thưởng cao hơn lương, tổng thu nhập thì không đổi.

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:10

Nỗi khổ "làm không công" của mật vụ Mỹ
Nỗi khổ "làm không công" của mật vụ Mỹ

Theo Washington Post, các mật vụ Mỹ mất hàng chục ngàn USD mỗi năm vì phải làm việc không công trong nhiều tuần hay nhiều tháng liền.

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:05

Nam Định: Làng nghề khăn xếp độc nhất miền Bắc vào vụ Tết
Nam Định: Làng nghề khăn xếp độc nhất miền Bắc vào vụ Tết

(Dân trí) - Còn hơn 60 ngày nữa là đến Tết Nguyên Đán. Thời điểm này, làng nghề làm khăn xếp Giáp Nhất đang tất bật vào mùa xuất hàng phục vụ lễ cưới, hỏi và dịp Tết. Có lẽ ở miền Bắc, duy nhất chỉ còn người dân thôn Giáp Nhất (Nam Trực, Nam Định) lưu luyến với nghề làm khăn xếp của cha ông.

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:04

Xây dựng chính sách tiền lương phù hợp với công chức
Xây dựng chính sách tiền lương phù hợp với công chức

Hội thảo quốc tế "Chia sẻ kinh nghiệm về việc xây dựng thang bảng lương và thực hiện cơ chế trả lương theo vị trí việc làm" được tổ chức tại Bộ Nội vụ hôm 21/11.

Thứ ba, 22/11/2016 - 06:02

Nhân tài Đất Việt 2016: Nhà sáng chế của làng quê nhận giải Khuyến tài
Nhân tài Đất Việt 2016: Nhà sáng chế của làng quê nhận giải Khuyến tài

(Dân trí) - Bốn tác giả nhận giải Khuyến tài trong Lễ Trao giải Nhân tài Đất Việt 2016 đã tạo ra sự bất ngờ tới công chúng. Sản phẩm có tính ứng dụng cao nhưng các tác giả chỉ là những người nông dân, thợ cơ khí. Người có trình độ học vấn cao nhất mới đạt trung cấp.

Thứ hai, 21/11/2016 - 01:40

Bất ngờ những cơ nghiệp tiền tỷ giữa núi rừng Hàm Yên
Bất ngờ những cơ nghiệp tiền tỷ giữa núi rừng Hàm Yên

Còn hơn 1 tháng nữa mới đến vụ cam ở huyện Hàm Yên (Tuyên Quang) nhưng thời gian này, mỗi ngày đã có hàng trăm tấn cam xanh được tiêu thụ.

Thứ hai, 21/11/2016 - 09:21