Taxi Hà Nội trước cuộc “thay máu” lớn nhất lịch sử

UBND TP Hà Nội mới ban hành kế hoạch chuyển đổi phương tiện taxi sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang dùng điện, năng lượng xanh trên địa bàn.

Theo đó, thành phố đặt mục tiêu chậm nhất đến năm 2030 hoàn thành việc chuyển đổi 100% taxi sử dụng xăng, dầu sang taxi điện, năng lượng xanh. Đây được xem là bước đi mạnh mẽ trong lộ trình chuyển đổi xanh của thủ đô, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, giảm phát thải và cải thiện chất lượng không khí.

Chuyển đổi taxi điện là xu thế tất yếu

 Là người có hơn 20 năm gắn bó với nghề tài xế, ông Phạm Đình Chiến (55 tuổi, trú quận Thanh Xuân, Hà Nội, tài xế taxi hãng taxi G7) bày tỏ đồng tình với chủ trương của thành phố.

Ông đánh giá, việc chuyển đổi từ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng xanh là xu thế tất yếu, phù hợp với định hướng phát triển chung của thế giới và góp phần xây dựng thủ đô xanh, sạch, đẹp hơn trong tương lai. Song ở góc độ tài xế ông Chiến cũng chia sẻ không ít trăn trở.

Ông cho biết những năm gần đây, nhiều tài xế taxi tự bỏ tiền túi mua xe theo hình thức trả góp, sau đó liên kết với các hãng taxi để hoạt động. Chính vì vậy, với những người mới đầu tư xe được 2-3 năm, việc phải chuyển đổi sang xe điện trong thời gian ngắn sẽ tạo ra áp lực tài chính rất lớn.

Để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, ông Chiến cho rằng thành phố cần xây dựng lộ trình phù hợp, bảo đảm tài xế có đủ thời gian thu hồi vốn. Bên cạnh đó, cũng cần nghiên cứu cơ chế mua lại xe xăng, dầu với mức giá hợp lý nhằm giảm bớt gánh nặng cho người lao động.

Chia sẻ cụ thể về chi phí vận hành của một taxi chạy xe xăng hiện nay, ông Chiến cho biết mỗi tháng một xe taxi phải chi khoảng 1,4-1,5 triệu đồng cho các khoản như quảng cáo, tổng đài… Ngoài ra, tài xế còn phải trích khoảng 10% tổng giá trị tiền mỗi cuốc xe để trả cho hãng.

Tính tổng cộng, số tiền trả cho hãng chiếm khoảng 14-15% doanh thu, chưa kể chi phí xăng, dầu, sửa chữa và bảo dưỡng phương tiện. Trong khi đó, vòng đời trung bình của một chiếc taxi thường khoảng 10 năm nên tài xế phải chi tiêu tiết kiệm, tính toán kỹ lưỡng mới có thể thu hồi vốn và có tích lũy.

Do vậy, với những người mới đầu tư xe được vài năm mà phải chuyển đổi sớm sang xe điện sẽ gặp nhiều khó khăn, thách thức. Song ông Chiến cũng thẳng thắn nhìn nhận xe điện có ưu thế rõ rệt về chi phí nhiên liệu.

Cụ thể, chi phí vận hành xe điện thấp hơn rất nhiều so với xe xăng. Hiện nay, một số hãng xe điện còn áp dụng chính sách khuyến mãi sạc miễn phí, trong khi chi phí đối với xe chạy xăng dao động khoảng 1.400-1.500 đồng/km.

"Nhìn vào thực tế có thể thấy chi phí xe điện thấp hơn nhiều so với xe xăng", ông Chiến nói.

Cùng chung quan điểm, anh Phạm Bá Yến (39 tuổi, trú phường Láng, tài xế taxi công nghệ) cho rằng việc chuyển đổi taxi chạy xăng, dầu sang xe điện là phù hợp với xu thế hiện nay và góp phần xây dựng thủ đô xanh, sạch.

Tuy nhiên, anh Yến nhấn mạnh quá trình chuyển đổi cần có lộ trình rõ ràng, đồng thời thành phố cần ban hành các chính sách hỗ trợ cụ thể đối với doanh nghiệp và tài xế để giảm áp lực trong giai đoạn đầu.

Những việc quan trọng để thuận tiện chuyển đổi 

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Công Hùng, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Mai Linh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, hoàn toàn ủng hộ chủ trương chuyển đổi taxi sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện của TP Hà Nội.

Theo ông Hùng, từ năm 2023, hãng Mai Linh đã đầu tư taxi điện trên phạm vi toàn quốc và đến nay đưa vào hoạt động khoảng 350 xe. Trong năm 2025, doanh nghiệp tiếp tục triển khai kế hoạch chuyển đổi sang xe điện. Song quá trình này vẫn còn gặp một số vướng mắc, đặc biệt là việc thanh lý các xe xăng cũ để tạo nguồn kinh phí đầu tư phương tiện mới.

Từ thực tế thị trường hiện nay, ông Hùng cho rằng các hãng taxi đang chịu áp lực rất lớn về phương tiện cũng như hạ tầng.

Ông phân tích, một số hãng taxi điện đã có sẵn hệ thống trạm sạc, chính sách tuyển dụng lái xe và quy trình vận hành đồng bộ. Trong khi đó, với các doanh nghiệp thuần túy kinh doanh vận tải, việc chuyển đổi sang xe điện sẽ gặp nhiều khó khăn, và đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến quá trình chuyển đổi còn chậm.

"Mua xe thì các doanh nghiệp có thể mua được, nhưng mua về lại không có lái xe, để xe nằm bãi thì đó là điều cực kỳ khó khăn. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến việc chậm chuyển đổi, và không chỉ riêng Mai Linh mà nhiều hãng khác cũng gặp thực trạng này", ông Hùng chia sẻ.

Ông cho biết thêm, những năm qua nhiều đơn vị kinh doanh taxi thuần túy gặp không ít khó khăn do ảnh hưởng kéo dài của dịch Covid-19, thiên tai và biến động giá xăng dầu. Những yếu tố này khiến nguồn lực tài chính của doanh nghiệp suy giảm, làm gia tăng áp lực khi phải đầu tư thêm phương tiện mới.

Trước việc chuyển đổi sang xe điện, các doanh nghiệp taxi tại Hà Nội đã nhận được sự đồng thuận của UBND thành phố. HĐND thành phố cũng đã ban hành Nghị quyết 57 về công tác chuyển đổi xanh, trong đó có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vay vốn ưu đãi với lãi suất thấp, ổn định trong vòng 5-10 năm và kèm theo nhiều điều kiện cụ thể.

Song song với đó, thành phố đang tích cực xây dựng hạ tầng trạm sạc, đồng thời chỉ đạo quyết liệt việc không sử dụng trạm sạc độc quyền; các trạm sạc phải được xây dựng theo tiêu chuẩn của EU để nhiều loại xe có thể sử dụng chung.

TP Hà Nội cũng giao Sở Xây dựng làm tổ trưởng tổ công tác khảo sát địa bàn, đánh giá hạ tầng để bố trí trạm sạc phù hợp.

"Để việc chuyển đổi diễn ra thuận tiện, đúng thời gian, doanh nghiệp cần làm tốt hai việc quan trọng là bán được xe xăng và tuyển dụng được tài xế. Con người vẫn là yếu tố quan trọng nhất", ông Hùng nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ông Hùng cũng đặt ra vấn đề mà doanh nghiệp đặc biệt lo ngại, đó là chi phí thay pin có thể lên tới 140-150 triệu đồng/xe. Đây là một khoản tiền rất lớn đối với doanh nghiệp khi muốn tiếp tục khai thác lại phương tiện.

Không chỉ dừng ở chi phí, việc xử lý pin cũ sau khi thay thế cũng là bài toán cần tính toán kỹ lưỡng khi ai sẽ thu mua lại, xử lý ra sao, quy trình tái chế như thế nào để bảo đảm an toàn môi trường.

Bên cạnh đó, việc đồng bộ linh kiện để phù hợp với pin mới cũng phát sinh thêm chi phí. "Đây là bài toán rất khó khăn và doanh nghiệp rất băn khoăn. Chưa tính đến khấu hao giá trị xe, trước mắt phải bỏ ra khoản chi phí lớn để thay pin", ông Hùng nói, đồng thời khẳng định doanh nghiệp đang quyết tâm đến năm 2030 chuyển đổi 100% taxi điện tại Hà Nội.

Để đạt mục tiêu này, Mai Linh đã tổ chức tái cấu trúc hệ thống tại các địa phương theo hướng tinh gọn, giảm chi phí, đồng thời thanh lý xe xăng để tạo nguồn vốn đầu tư cho xe điện.

Cân nhắc kỹ lưỡng, tính toán đầy đủ đến tài sản đã đầu tư của doanh nghiệp

Bên cạnh phương án xe điện thuần túy, ông Hùng cũng đưa ra góc nhìn về xe hybrid. Ông nêu ví dụ, thời gian qua một số hãng ô tô lớn của Hàn Quốc, Nhật Bản,... đã tung ra nhiều mẫu xe hybrid.

Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Mai Linh đánh giá, đây là giải pháp phù hợp với hoạt động taxi khi Nhà nước không cần đầu tư quá nhiều vào hạ tầng trạm sạc, còn doanh nghiệp không phải phụ thuộc hoàn toàn vào việc sạc pin.

Ông phân tích, xe hybrid khi chạy ở tốc độ thấp trong đô thị sẽ sử dụng năng lượng từ pin; khi di chuyển ở tốc độ cao hơn sẽ sử dụng xăng. Với đặc thù taxi chủ yếu hoạt động trong thành phố ở tốc độ 50-70km/h, xe hybrid có thể tận dụng tối đa năng lượng điện. Khi ra ngoại thành, tài xế vẫn chủ động sử dụng xăng mà không lo hết pin giữa đường.

Nhiều quốc gia phát triển trên thế giới vẫn đang ưa chuộng dòng xe này, vì vậy Việt Nam cần nghiên cứu kỹ khi triển khai các giải pháp phương tiện sử dụng năng lượng xanh. Về tiêu chí tuyển chọn tài xế xe điện, ông Hùng cho rằng thao tác điều khiển xe điện không khác nhiều so với xe xăng.

Tuy nhiên, khi chuyển đổi, doanh nghiệp cần đào tạo, nâng cao trình độ tài xế trong việc vận hành, bảo dưỡng xe điện để tránh hư hỏng phương tiện và bảo đảm an toàn.

Dưới góc độ hiệp hội, ông Đỗ Văn Bằng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải TP Hà Nội, cũng ủng hộ chủ trương chuyển đổi taxi sang xe điện của thành phố.

Tuy nhiên, ông cho rằng quá trình thực hiện cần được cân nhắc kỹ lưỡng, tính toán đầy đủ đến tài sản đã đầu tư của doanh nghiệp. Cụ thể, thành phố cần có thêm nhiều hãng xe điện tham gia thị trường để doanh nghiệp có thêm lựa chọn; hạ tầng trạm sạc phải được đa dạng hóa, phát triển đồng bộ.

Bên cạnh đó, thành phố cũng nên tiếp tục nghiên cứu, bổ sung các chính sách vay vốn ưu đãi, giảm lãi suất để tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển bền vững trong lộ trình chuyển đổi xanh.