Người dân "vùng lõi" cấm xe máy xăng: 3-4 nhà một ngõ phố cổ thì sạc ở đâu?

Biết sẽ cấm xe xăng nhưng chưa thể mua xe điện

Ngồi trên chiếc Honda Wave S hơn 10 năm tuổi, ông Nguyễn Văn Bình (66 tuổi, tên nhân vật đã thay đổi), sống tại phố Tạ Hiện (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) cho biết đã nghe thông tin Hà Nội dự kiến thí điểm cấm xe máy xăng theo giờ quanh hồ Hoàn Kiếm từ 1/7.

Người đàn ông thở dài nói, biết vậy nhưng chưa có động thái gì, "tới đâu hay tới đó", bởi điều kiện kinh tế không cho phép chuyển đổi phương tiện ở thời điểm hiện tại.

Đã chạy xe ôm kiếm sống trên con phố Cầu Gỗ sát Hồ Gươm gần hai thập kỷ nay, người đàn ông không bất ngờ với chủ trương của thành phố. Ông đồng tình việc chuyển đổi này là cần thiết, đã được nghiên cứu, tính toán từ trước và sớm muộn cũng sẽ xảy ra.

"Việc chuyển sang xe điện giúp môi trường sạch hơn, cuộc sống, sức khoẻ người dân tốt hơn, đó là điều ai cũng thấy. Nhưng với những người lao động mưu sinh bằng nghề chở khách, chở hàng như chúng tôi, bỏ ra vài chục triệu đồng để đổi xe vượt quá khả năng.

Trước đây, mỗi ngày tôi còn kiếm được 300.000-400.000 đồng, vừa chở người, vừa chở hàng. Bây giờ thu nhập giảm nhiều. Sức khỏe tôi vẫn có thể chở được 2 tạ hàng, giờ đổi xe, không biết xe điện có chở được hàng nặng vậy không", ông Bình bộc bạch.

Gia đình ông Bình có 5 người, gồm hai vợ chồng, hai con và một cháu nhỏ. Thu nhập của cả nhà chủ yếu dựa vào chiếc xe máy xăng cũ cùng vài triệu đồng tiền lương công nhân của vợ.

Trước thông tin thành phố sẽ cấm xe máy xăng theo giờ từ 1/7, ông không giấu được vẻ lo lắng khi việc chuyển đổi phương tiện có thể làm xáo trộn cuộc sống sinh hoạt và công việc mưu sinh hằng ngày. Với người lao động như ông, chiếc xe là "cần câu cơm", nên ông cần sự ổn định.

Chiếc xe Wave S cũ ông Bình mua lại với giá 5-6 triệu đồng, giờ bán đi không đáng giá bao nhiêu, không biết có cách nào để đổi sang xe điện. Nếu không còn cách nào khác, ông Bình dự định cho người thân ở Long Biên chiếc xe này bởi theo ông bán đi chẳng được mấy đồng.

"Một chiếc xe điện giờ cũng khoảng 20-30 triệu đồng. Ngay cả khi có hỗ trợ, tôi cũng không dám mua. Nếu vay mượn tiền mua xe, mỗi ngày trả 200.000-300.000 đồng thì chạy xe chỉ đủ tiền trả nợ, còn chi phí sinh hoạt hằng ngày biết lấy đâu ra", người đàn ông băn khoăn bày tỏ.

Sẵn sàng mua xe điện nhưng băn khoăn chỗ sạc

Làm nghề sửa chữa giày dép trên phố Cầu Gỗ, sinh sống tại phố Hàng Gai, bà Lê Hồng Thu tin rằng người dân "vùng phát thải thấp" sẽ có thời gian để thích nghi, bởi chính sách này không triển khai quá gấp gáp.

Hơn nữa, theo bà Thu, chủ trương này của thành phố là hợp lý, bởi chỉ hạn chế chứ không cấm hoàn toàn dòng xe này, gia đình nào đang sử dụng xe máy xăng vẫn có thể dùng trong thời gian tới.

"Việc hạn chế xe máy xăng vào khu vực trung tâm theo khung giờ, đặc biệt vào dịp cuối tuần, theo tôi phương án này "dễ thở" hơn so với việc cấm trong phạm vi vành đai 1 trước đây.

Chủ trương này hợp lý, bởi thực tế vẫn có nhiều người không có nhu cầu cần thiết nhưng vẫn di chuyển bằng xe cá nhân, gây ùn tắc. Khi áp dụng hạn chế theo giờ, khu vực phố cổ có thể thông thoáng hơn. Đồng thời, việc chuyển đổi phương tiện cũng sẽ góp phần giảm ô nhiễm môi trường", bà Thu chia sẻ quan điểm.

Người phụ nữ thừa nhận, khi áp dụng hạn chế xe máy xăng từ 1/7, thời gian đầu sẽ gây ra xáo trộn, bất tiện nhất định, song về lâu dài người dân có thể dần thích nghi và thay đổi thói quen.

Tuy nhiên, người phụ nữ cho rằng thành phố cần nghiên cứu kỹ, có chính sách hỗ trợ người dân phù hợp. Bởi khu phố cổ nhiều ngõ nhỏ, không gian sinh hoạt chật hẹp, hạ tầng điện chưa đảm bảo, việc sạc xe điện qua đêm là một trở ngại không nhỏ về cả điều kiện thực tế lẫn tâm lý.

"Những người sống trong ngõ, lúc con cái ốm đau cần đi viện gấp hay có việc đột xuất ở xa, chỉ cần dắt xe ra, vặn chìa khoá là đi. Nếu gần hết xăng thì ghé cây xăng vài phút là xong. Nhà đông người, xe dùng chung, ai đi cũng có thể tự đổ xăng rất tiện. Trong khi nếu dùng xe điện, người trước quên sạc, người sau có việc gấp mà lên xe thấy pin cạn thì rất bất tiện", bà Thu nói.

Tuy nhiên, khi nghe thông tin hạn chế xe máy xăng từ ngày 1/7, bà Thu nói với con và xác định sẽ chấp hành chủ trương. Gia đình dự định mua thêm một chiếc xe điện để sử dụng song song, những ngày bị hạn chế sẽ dùng xe điện, còn ngày thường vẫn sử dụng xe xăng.

"Nhà tôi có điều kiện, lợi thế hơn mọi người trong khu phố bởi trước nhà có khoảng sân nhỏ, có thể để thêm xe và sạc bên ngoài. Nhưng với nhiều gia đình sống trong ngõ sâu, nhà chật, nhiều thế hệ cùng sinh sống, việc chuyển đổi không hề đơn giản. Không chỉ thiếu chỗ để xe mà việc sạc điện trong không gian kín cũng khiến họ lo lắng", bà Thu chia sẻ.

Gia đình ông Nguyễn Văn Khởi (nhân vật yêu cầu thay đổi tên) sống trên phố Hàng Đào, hiện sử dụng hai xe máy xăng. Người đàn ông nhìn nhận việc hạn chế xe máy xăng là xu hướng tất yếu. Theo ông, nếu chính sách phát huy hiệu quả, thành phố có thể sẽ mở rộng phạm vi áp dụng ra toàn tuyến Vành đai 1.

"Gia đình tôi có hai xe máy xăng nhưng ít sử dụng. Nếu phải chuyển đổi, có lẽ tôi sẽ bán lại với giá rẻ hoặc cho người thân ở khu vực không bị hạn chế, chứ để xe trong nhà cũng không dùng đến", ông Khởi nói.

Người đàn ông gốc phố cổ Hà Nội nhìn nhận, với những hộ nhà mặt tiền rộng rãi, việc chuyển đổi phương tiện không quá khó khăn. Tuy nhiên, với các gia đình sống sâu trong ngõ nhỏ, nhiều hộ gia đình cùng chung sống, số lượng xe nhiều, có nhiều vấn đề lo ngại.

"Có những ngõ 3-4 hộ cùng sinh sống, cả chục chiếc xe máy. Nếu chuyển sang xe điện, việc sạc pin trong không gian chật hẹp tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, xảy ra sự cố thì rất khó xoay xở", ông Khởi nêu thực tế, đồng thời cho rằng cơ quan chức năng cần nghiên cứu kỹ để có giải pháp phù hợp, bảo đảm an toàn cho người dân.

Chưa kể, theo ông, nhiều hộ sống trong ngõ sâu, điều kiện kinh tế hạn chế, việc bỏ ra số tiền lớn mua xe điện không phải chuyện dễ dàng.

Từ cuối năm ngoái đến nay, khi xuất hiện thông tin thành phố thí điểm hạn chế xe máy xăng theo giờ trong khu vực Vành đai 1, nhiều hộ dân trên phố Hàng Đào đã chủ động chuyển sang sử dụng xe điện.

"Nhiều người chỉ có một chiếc xe máy cũ để mưu sinh, thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống hằng ngày. Ngay cả khi được hỗ trợ vài triệu đồng, họ vẫn khó có khả năng mua xe điện.

Những người lao động như shipper, chở hàng... chiếc xe xăng gần như là tài sản lớn nhất bởi tính bền bỉ, có thể sử dụng nhiều năm, chở được hàng nặng, hỏng đâu sửa đó, phụ tùng sẵn có. Trong khi đó, nếu chuyển sang xe điện, nguy cơ chai pin sau vài năm sử dụng, chi phí thay thế lớn, là bài toán kinh tế vượt quá khả năng của họ", ông Khởi nói.

"Không để người dân bị đặt vào tình huống khó khăn"

Trước khi công bố thí điểm hạn chế xe máy xăng theo giờ tại vùng phát thải thấp (LEZ) trên 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm từ 1/7, UBND TP Hà Nội đã giải đáp nhiều thắc mắc liên quan đến lộ trình và công tác chuẩn bị.

Tại tọa đàm trực tuyến "Hà Nội hạn chế xe máy xăng theo giờ: Tính toán nào cho hạ tầng và sinh kế?" do báo Dân trí phối hợp với Văn phòng UBND TP Hà Nội tổ chức, ông Đào Việt Long, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, đã đưa ra nhận định, việc chuyển đổi từ xe máy xăng sang xe máy điện sẽ có tác động rộng nhất, liên quan đến hàng triệu người dân. Do đó, ngay từ đầu thành phố đã xác định phải chuẩn bị kỹ, đặc biệt là hành lang pháp lý, cơ chế hỗ trợ, hạ tầng đi kèm và phương án tổ chức giao thông.

Sở Xây dựng đã xây dựng dự thảo quy định một số chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ sử dụng năng lượng sạch cùng một số biện pháp hạn chế sử dụng phương tiện giao thông đường bộ phát thải gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn thành phố.

Dự kiến, ngân sách thành phố hỗ trợ trực tiếp cho cá nhân có nơi thường trú hoặc đã tạm trú liên tục từ 2 năm trở lên tại Hà Nội, là chủ sở hữu mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch đã đăng ký trước thời điểm ban hành nghị quyết, khi chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên.

Mỗi cá nhân được hỗ trợ 1 xe trong thời gian từ khi nghị quyết có hiệu lực đến trước ngày 1/1/2030.

Mức hỗ trợ là 20% giá trị phương tiện nhưng không quá 5 triệu đồng; riêng hộ nghèo được hỗ trợ 100% giá trị phương tiện nhưng không quá 20 triệu đồng, hộ cận nghèo được hỗ trợ 80% nhưng không quá 15 triệu đồng.

Theo dự thảo nghị quyết, trường hợp không nhận hỗ trợ bằng tiền, người dân có thể lựa chọn nhận hỗ trợ bằng thẻ vé sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng với giá trị tương đương.

Bên cạnh đó, thành phố hỗ trợ 30% tiền lãi vay đối với toàn bộ giá trị hợp đồng vay khi cá nhân mua trả góp mô tô, xe gắn máy điện trong thời hạn không quá 12 tháng.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh, quan điểm của thành phố là không để người dân bị đặt vào tình huống khó khăn, phải có chính sách để hỗ trợ phù hợp, dễ tiếp cận, minh bạch.

Bên cạnh đó, thành phố cũng nghiên cứu đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng trạm sạc tại các khu vực dân cư đảm bảo mật độ, số lượng theo yêu cầu (gắn với các vị trí bãi đỗ xe Park and Ride) kết hợp hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến trạm sạc điện cũng như phương án cấp điện cho hệ thống trạm sạc.

Đồng thời, xây dựng phương án bố trí luồng tuyến phục vụ nhu cầu đi lại, đặc biệt là luồng tuyến kết nối từ bên ngoài vào Vành đai 1, định hướng sử dụng xe buýt điện mini, vì loại hình này phù hợp với kết cấu hạ tầng phố cổ, phố cũ - đường nhỏ, mật độ cao. Xe nhỏ, sạch, linh hoạt, hạn chế tối đa cản trở giao thông.

Theo dự thảo đề án "Vùng phát thải thấp trong vành đai 1, thành phố Hà Nội", từ ngày 1/7, Hà Nội sẽ triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại một số khu vực trong vành đai 1. Việc này được thực hiện có lộ trình, có phạm vi, thời gian và đối tượng phù hợp.

Giai đoạn 1, từ 1/7 đến 31/12, thành phố sẽ triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại vùng lõi phường Hoàn Kiếm. Khu vực này có 11 tuyến phố bao quanh gồm Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ.

Vùng lõi này có diện tích 0,5km2 với chu vi 3,5km và dân số khoảng 20.000 người.

Khu vực vùng đệm có chu vi 5,5km với diện tích 1,65km2. Khu vực này gồm các phố bao quanh như Hàng Đậu, Phùng Hưng, Tràng Thi, Hàng Khay, Tràng Tiền, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật trở vào trong khu vực phố cổ.

Giai đoạn 2 từ ngày 1/1/2027 đến ngày 31/12/2027, Hà Nội dự kiến mở rộng khu vực thí điểm tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam gồm 3,6km2 với chu vi 8,3km và dân số khoảng 136.947 người.

Vùng lõi phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam bao gồm 14 tuyến phố bao quanh như Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam, Lê Duẩn.

Thành phố sẽ đánh giá kết quả thực hiện triển khai thí điểm khoảng tháng 10-12/2027.

Giai đoạn 3 từ ngày 1/1/2028 đến ngày 31/12/2029, Hà Nội dự kiến triển khai mở rộng vùng phát thải thấp toàn bộ khu vực trong vành đai 1 với diện tích 26,07km2, chu vi 25km và dân số khoảng 625.000 người.

Trong phạm vi vành đai 1 gồm 9 phường được bao quanh bởi các tuyến Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi, Cầu Giấy.