Dùng vệ tinh, drone giám sát điểm nóng ô nhiễm không khí ở Hà Nội

Thông tin được ông Vũ Hữu Liêm, Giám đốc Trung tâm Giám sát nông nghiệp, tài nguyên và môi trường - Cục Viễn thám quốc gia (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), đưa ra tại hội thảo "Kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội: Thách thức và hành động" do Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng Hà Nội phối hợp tổ chức ngày 6/1.

Theo ông Liêm, các chuyên gia của Trường Đại học Công nghệ giao thông vận tải đã triển khai loạt giải pháp công nghệ nhằm giám sát, cảnh báo sớm và hỗ trợ phản ứng nhanh với các nguồn phát thải trên địa bàn thủ đô.

Hai nhóm công nghệ chủ lực đang được vận hành song song, theo ông Liêm.

Thứ nhất, ứng dụng ảnh vệ tinh độ phân giải cao và siêu cao, cho phép bao quát toàn thành phố, theo dõi các khu vực xây dựng, làng nghề và phát hiện những dấu hiệu phát thải như ống khói hay điểm đốt mở…

Công nghệ viễn thám hiện nay đạt độ chính xác đủ đáp ứng yêu cầu quản lý, với khả năng phân tích các ô lưới mặt đất khoảng 3km.

Thứ hai, thiết bị bay không người lái (drone) được sử dụng để giám sát chi tiết và xử lý các tình huống phát sinh theo thời gian thực. Drone giúp ghi cận cảnh các “điểm nóng” như đốt rác, rơm rạ hay phát thải cục bộ, cung cấp dữ liệu trực tiếp phục vụ công tác kiểm tra, xử lý.

Nhờ đó các đơn vị chức năng đã xác định 68 công trường xây dựng, 14 làng nghề tái chế nhựa, sắt thép cần theo dõi trọng điểm. Nhiều công trình xây dựng là nguồn phát sinh bụi nếu không che chắn, kiểm soát đúng quy định.

Ông Liêm nhấn mạnh mục tiêu lâu dài của chương trình là xây dựng hệ thống cảnh báo sớm ô nhiễm không khí ở Hà Nội. "Việc tích hợp dữ liệu vệ tinh, drone với hệ thống camera giao thông hiện có để hình thành bản đồ ô nhiễm thời gian thực, giúp cơ quan quản lý chuyển từ phản ứng bị động sang chủ động phòng ngừa", ông Liêm kỳ vọng.

Trong khi đó, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường - Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), nói ô nhiễm không khí hiện nay tập trung chủ yếu tại Hà Nội và các tỉnh lân cận, đặc biệt nghiêm trọng vào mùa khô với nồng độ bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng. Trước thực trạng này, kế hoạch quốc gia đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng nhằm "đảo ngược" xu thế ô nhiễm.

Cụ thể, theo ông Tuấn, đến năm 2030 Hà Nội phấn đấu giảm 20% nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm so với mức đo đạc của năm 2024, đưa chỉ số này xuống dưới 40µg/m³. Các tỉnh vệ tinh như Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh... cũng đặt mục tiêu giảm trên 10% chỉ số này.

“Vấn đề ô nhiễm không khí đang ở xu thế gia tăng và chúng ta phải tìm cách kìm hãm, đảo ngược xu thế này. Mục tiêu đưa ra rất tham vọng, đòi hỏi việc kiểm soát nguồn thải phải thực hiện nghiêm ngặt để tăng số ngày có chất lượng không khí tốt lên 80%”, ông Tuấn cho hay.

Đại diện Cục Môi trường phân tích công tác kiểm kê và đánh giá nguồn thải được xác định là nền tảng then chốt trong quản lý chất lượng không khí, song cần được triển khai thường xuyên, liên tục thay vì mang tính thời điểm.

Kiểm kê không chỉ nhằm chỉ ra nguồn phát sinh ô nhiễm lớn hay khu vực chịu tác động nặng nề nhất, mà quan trọng hơn phải tạo lập được cơ sở dữ liệu cập nhật, làm căn cứ khoa học cho hoạch định và điều chỉnh chính sách.

“Ô nhiễm không khí chịu tác động từ cả yếu tố tự nhiên và con người, nhưng phần do con người gây ra hoàn toàn có thể kiểm soát. Chuyển đổi sang xe điện, sử dụng năng lượng sạch và các giải pháp phát thải thấp không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là cam kết lâu dài vì một tương lai xanh, nơi bảo vệ chất lượng không khí trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội”, ông Tuấn cho hay.