Đề xuất chính sách đặc biệt cho nhân sự làm về tranh chấp đầu tư quốc tế

Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế đang được Bộ Tư pháp tổ chức thẩm định.

Theo hồ sơ dự thảo, trên thế giới đã có 1.440 vụ kiện đầu tư quốc tế (tính đến hết tháng 7/2025), trong đó 324 vụ kiện vẫn đang trong quá trình giải quyết. Phần lớn các quốc gia bị kiện là các nước đang phát triển nhưng cũng có quốc gia phát triển (Mỹ, Canada, Tây Ban Nha...) trở thành bị đơn trong các tranh chấp đầu tư quốc tế.

Từ năm 2003 đến nay, nhà đầu tư nước ngoài đã chính thức khởi kiện hoặc đe dọa khởi kiện Nhà nước, Chính phủ Việt Nam hơn 30 vụ, trong đó khởi kiện chính thức 20 vụ và hơn 10 vụ đã giải quyết xong.

Bộ Tư pháp cho rằng các tranh chấp đầu tư quốc tế phát sinh mới tiếp tục tăng với giá trị tranh chấp ngày càng lớn, tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại lớn về kinh tế, uy tín và môi trường đầu tư nếu thiếu sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan liên quan, cũng như yêu cầu phải đầu tư nhiều nguồn lực (chi phí pháp lý, nhân lực...) để giải quyết.

Tại dự thảo nghị quyết, Bộ Tư pháp là cơ quan đại diện pháp lý cho Nhà nước Việt Nam trong giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế; đồng thời quy định rõ nhiệm vụ hỗ trợ, phối hợp của cơ quan đại diện pháp lý với cơ quan chủ trì, bảo đảm thống nhất quan điểm pháp lý.

Đáng chú ý, Trung tâm Phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế thuộc Cục Pháp luật quốc tế và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế (Bộ Tư pháp) là đơn vị sự nghiệp, có chức năng hỗ trợ và cung cấp dịch vụ tư vấn, hỗ trợ pháp lý cho các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức trong vấn đề này.

Trung tâm được áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt trong quá trình giải quyết tranh chấp tương tự theo Nghị quyết 197/2025 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Trung tâm này cũng được mua sắm cơ sở vật chất, trang thiết bị, hỗ trợ về công nghệ và chuyển đổi số theo nhu cầu trong quá trình giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Nhân sự làm việc tại trung tâm được hưởng phụ cấp tăng thêm bằng 300% mức lương hiện hưởng và phụ cấp; được ưu tiên tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng trong nước, nước ngoài phù hợp với yêu cầu công tác và được tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về lĩnh vực hoạt động của luật sư công.

Kinh phí phục vụ công tác hòa giải, phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế được bảo đảm từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác.

Các khoản thu được từ các tranh chấp đầu tư quốc tế nộp 100% về ngân sách nhà nước. Cơ quan chủ trì được dự toán ngân sách hàng năm cho công tác nâng cao năng lực chuyên sâu cho nhân sự làm công tác phòng ngừa, giải quyết tranh chấp không vượt quá 5% khoản thu được.

Cũng theo dự thảo, nhân sự làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế tại các bộ, ngành, địa phương được hưởng cơ chế tiền lương và chế độ đãi ngộ đặc thù tương tự quy định tại Nghị quyết 197/2025 của Quốc hội.

Những nhân sự này còn được loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm theo quy định của pháp luật cán bộ, công chức và của cấp có thẩm quyền; được ưu tiên quy hoạch, biệt phái, điều động, luân chuyển giữa các bộ, ngành, địa phương.

Họ cũng được rút ngắn thời gian xét nâng lương, nâng ngạch cao hơn, nâng ngạch vượt cấp hoặc bố trí vào vị trí lãnh đạo, quản lý trên cơ sở kết quả đánh giá năng lực, thành tích làm việc.