Bộ Công an đề xuất quy trình giải quyết nguyện vọng hiến mô của phạm nhân

Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi hành án hình sự, trong đó đề xuất bổ sung trình tự, thủ tục giải quyết trường hợp phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể người.

Theo cơ quan soạn thảo, việc quy định cụ thể quy trình nhằm bảo đảm quyền của phạm nhân theo quy định pháp luật, đồng thời tạo cơ sở pháp lý minh bạch, thống nhất cho các cơ sở giam giữ khi xử lý các trường hợp phát sinh trên thực tế. 

Dự thảo được xây dựng trên cơ sở các quy định hiện hành của Luật Thi hành án hình sự liên quan đến điều kiện phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể, trong đó nhấn mạnh nguyên tắc tự nguyện, bảo đảm sức khỏe và vẫn phải tiếp tục chấp hành án sau khi thực hiện hiến. 

Phạm nhân phải làm đơn tự nguyện, hồ sơ kèm xác nhận y tế

Theo dự thảo, phạm nhân có nguyện vọng hiến mô, bộ phận cơ thể sẽ được cơ sở giam giữ hướng dẫn làm đơn tự nguyện hiến. Nội dung đơn phải thể hiện đầy đủ thông tin cá nhân, tội danh, mức án, thời gian chấp hành án còn lại; nguyện vọng hiến; thông tin người dự kiến nhận hiến; loại mô hoặc bộ phận cơ thể muốn hiến cùng cam kết theo quy định pháp luật. 

Đơn này được gửi cho giám thị trại giam hoặc giám thị trại tạm giam. Hồ sơ phải kèm theo đơn đề nghị được nhận mô, bộ phận cơ thể của người thân thích và xác nhận của cơ sở khám, chữa bệnh có thẩm quyền về tình trạng bệnh của người thân thích đó. 

Quy định yêu cầu hồ sơ đầy đủ được xây dựng nhằm bảo đảm tính chặt chẽ, minh bạch trong quá trình xem xét, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh tiêu cực hoặc lợi dụng chính sách. 

Bên cạnh đó, phạm nhân chỉ được xem xét hiến khi đáp ứng các điều kiện theo luật như tự nguyện hiến, đủ sức khỏe để thực hiện phẫu thuật và bảo đảm tiếp tục chấp hành án sau khi hiến. Đây được xem là yêu cầu bắt buộc để vừa bảo đảm tính nhân đạo vừa giữ vững yêu cầu quản lý thi hành án hình sự. 

Quy trình xét duyệt nhiều bước, có thời hạn xử lý cụ thể

Theo dự thảo, sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ sở giam giữ sẽ phối hợp với cơ sở y tế kiểm tra điều kiện sức khỏe của phạm nhân. Khi có văn bản của cơ sở y tế xác nhận phạm nhân đủ điều kiện theo quy định pháp luật, cơ sở giam giữ sẽ hoàn thiện hồ sơ để báo cáo cơ quan quản lý thi hành án hình sự có thẩm quyền xem xét, quyết định. 

Dự thảo quy định trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi nhận được xác nhận của cơ sở y tế, cơ sở giam giữ phải hoàn thiện hồ sơ gửi cơ quan quản lý thi hành án hình sự Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng để xem xét quyết định. 

Hồ sơ gửi cơ quan quản lý thi hành án hình sự gồm: báo cáo đề nghị cho phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể của cơ sở giam giữ; đơn tự nguyện hiến của phạm nhân; đơn đề nghị nhận hiến của người thân thích; xác nhận y tế về tình trạng bệnh của người nhận, cùng xác nhận của cơ sở y tế về điều kiện sức khỏe của phạm nhân. 

Việc quy định rõ thành phần hồ sơ và trách nhiệm từng khâu được kỳ vọng giúp quá trình xem xét, giải quyết được thực hiện thống nhất, tránh tình trạng tùy nghi hoặc thiếu căn cứ pháp lý trong thực tiễn triển khai. 

Theo cơ quan soạn thảo, quy trình này được xây dựng theo hướng kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của phạm nhân cũng như người nhận hiến, đồng thời bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực thi hành án hình sự. 

Theo Bộ Công an, việc xây dựng trình tự, thủ tục cụ thể nhằm bảo đảm việc thực hiện quyền hiến mô, bộ phận cơ thể của phạm nhân được thực hiện đúng quy định pháp luật, minh bạch và có kiểm soát. Đồng thời, quy định mới cũng giúp các cơ sở giam giữ có căn cứ pháp lý rõ ràng khi giải quyết các trường hợp phát sinh trong thực tế. 

Dự thảo nghị định đang được lấy ý kiến góp ý trước khi hoàn thiện, trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành, qua đó cụ thể hóa các quy định của Luật Thi hành án hình sự trong giai đoạn tới.