Mỹ - Iran đã đạt được thỏa thuận sơ bộ chấm dứt xung đột?

Một thỏa thuận sơ bộ dường như đã đạt được trong các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, CNN dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết hôm 28/5. Tuy nhiên, nguồn tin nói rằng Tổng thống Donald Trump vẫn chưa chính thức phê chuẩn và tình hình khu vực vẫn căng thẳng.

Các quan chức cảnh báo sự chấp thuận của ông Trump sẽ là yếu tố then chốt đối với bất kỳ thỏa thuận nào. Trước đó một ngày, Tổng thống Trump nói rằng ông chưa hài lòng với tình trạng hiện tại của các cuộc đàm phán. Chưa rõ liệu Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã bật đèn xanh hay chưa vì đây cũng là bước đi cần thiết khác để tiến tới chấm dứt xung đột.

Tuy nhiên, việc hai bên hoàn tất dự thảo văn bản được xem là dấu hiệu cho thấy nỗ lực ngoại giao vẫn đang tiếp diễn, bất chấp các hành động "ăn miếng trả miếng" giữa Mỹ và Iran trong 48 giờ qua.

Biên bản ghi nhớ (MoU) được cho sẽ bao gồm điều khoản dỡ bỏ các hạn chế tại eo biển Hormuz, trong đó có việc cho phép tàu thuyền tự do lưu thông và chấm dứt lệnh phong tỏa của Mỹ.

Thỏa thuận cũng sẽ mở ra giai đoạn đàm phán kéo dài 60 ngày nhằm xử lý chương trình hạt nhân của Iran, bao gồm số phận kho uranium được làm giàu ở mức cao của Tehran. Các nguồn tin cho biết những vấn đề khó khăn nhất liên quan đến chương trình hạt nhân Iran vẫn phải được giải quyết trong các cuộc đàm phán tiếp theo.

Tới nay, đây vẫn được xem là vấn đề gai góc hàng đầu trong đàm phán. Iran nhiều lần khẳng định họ có quyền duy trì chương trình hạt nhân vì mục đích hòa bình, trong khi Mỹ muốn Tehran bàn giao số uranium đã làm giàu, điều mà Tehran nhiều lần bác bỏ. 

Trước đây, ông Trump từng nhiều lần tỏ ra lạc quan về khả năng đạt thỏa thuận với Iran, nhưng sau đó lại thay đổi lập trường.

Các nguồn tin Mỹ đều cảnh báo rằng bất kỳ tiến triển nào trong đàm phán cũng có thể nhanh chóng sụp đổ nếu ông Trump quyết định không phê chuẩn thỏa thuận.

Áp lực đang gia tăng lên đảng Cộng hòa khi cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới gần. Một nguồn thạo tin cho biết ông Trump đang tìm kiếm thêm tư vấn để bảo đảm thỏa thuận đủ cứng rắn. Ông dường như đặc biệt tập trung vào việc bảo đảm thỏa thuận này có thể được xem là mạnh mẽ hơn thỏa thuận hạt nhân thời cựu Tổng thống Barack Obama năm 2015, văn bản ông Trump từng rút khỏi ở nhiệm kỳ đầu.

Trước đó, vào cùng ngày, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã cảnh báo đồng minh Oman về kịch bản hỗ trợ Iran áp phí đối với hoạt động thương mại đi qua eo biển Hormuz.

“Chính phủ Mỹ sẽ không dung thứ cho bất kỳ nỗ lực nào nhằm áp đặt hệ thống thu phí tại eo biển Hormuz. Đặc biệt, Oman cần hiểu rằng Bộ Tài chính Mỹ sẽ mạnh tay nhắm vào bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào, trực tiếp hoặc gián tiếp, tham gia hỗ trợ việc thu phí tại eo biển này, và mọi đối tác liên quan cũng sẽ bị trừng phạt”, ông viết trên mạng xã hội X.

Một ngày trước đó, Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo sẽ “thổi bay” Oman nếu nước này tìm cách cùng Iran kiểm soát eo biển.