Mỹ, Iran sắp đàm phán tháo ngòi căng thẳng

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi sẽ gặp nhau tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ vào cuối tuần này trong nỗ lực khôi phục ngoại giao liên quan đến tranh cãi kéo dài về chương trình hạt nhân của Iran và xoa dịu lo ngại về một cuộc chiến khu vực mới.

Đại diện từ các nước như Ả rập Xê út và Ai Cập cũng sẽ tham gia.

 “Qatar, Ả rập Xê út, UAE và Ai Cập, cũng như một số quốc gia khác, sẽ tham dự cuộc họp tại Istanbul. Sẽ có các cuộc gặp song phương, ba bên và các cuộc họp khác”, một nhà ngoại giao cho biết.

Một quan chức đảng cầm quyền Thổ Nhĩ Kỳ nói Tehran và Washington đã đồng ý tái tập trung vào ngoại giao và các cuộc đàm phán có thể diễn ra trong tuần này, điều có thể giúp tạm tránh các cuộc tấn công tiềm tàng của Mỹ.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết Tehran đang xem xét “nhiều khía cạnh và phương diện khác nhau của các cuộc đàm phán”. Ông Baghaei nói thêm, “thời gian là yếu tố then chốt đối với Iran vì nước này muốn các lệnh trừng phạt bất công được dỡ bỏ sớm hơn”.

Kế hoạch đàm phán được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang. Mỹ đã tăng cường hiện diện hải quân gần Iran những tuần gần đây, đồng thời cảnh báo sẵn sàng hành động quân sự nếu Tehran không đáp ứng các yêu cầu như đưa ra các nhượng bộ về chương trình hạt nhân.

Khi được hỏi hôm 2/2 về triển vọng đạt thỏa thuận, ông Trump nói: “Chúng tôi có các tàu đang hướng đến Iran ngay lúc này, những con tàu lớn nhất và tốt nhất. Chúng tôi đang đàm phán với Iran, và chúng ta sẽ xem mọi việc diễn ra thế nào... nếu chúng ta đạt được thỏa thuận sẽ rất tuyệt, còn nếu không, có lẽ những điều tồi tệ sẽ xảy ra”.

Các nguồn tin Iran tuần trước cho hay, ông Trump đã đưa ra 3 điều kiện để nối lại đàm phán: Iran phải làm giàu uranium bằng 0, hạn chế chương trình tên lửa đạn đạo và chấm dứt hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.

Iran từ lâu đã bác bỏ cả 3 yêu cầu này, coi đó là sự xâm phạm không thể chấp nhận đối với chủ quyền.

Để nối lại đàm phán, Iran nhấn mạnh không nên có điều kiện tiên quyết và nước này sẵn sàng thể hiện sự linh hoạt về làm giàu uranium, bao gồm việc bàn giao 400kg uranium làm giàu cao, chấp nhận làm giàu bằng 0 theo một cơ chế liên doanh.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng lưu ý, để bắt đầu đàm phán, Tehran muốn các tài sản quân sự của Mỹ được rút xa khỏi Iran.

Phương Tây từ lâu đã lo ngại việc Iran làm giàu uranium có thể tạo ra vật liệu cho đầu đạn hạt nhân. Trong khi đó, Iran khẳng định chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ phát điện và các mục đích dân sự khác.

Các nguồn tin Iran cho biết Tehran có thể vận chuyển uranium làm giàu cao ra nước ngoài và tạm dừng làm giàu theo một thỏa thuận tiềm năng và thỏa thuận này cũng phải bao gồm việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế.