Không mặn mà với châu Á đa phương, Mỹ có thể “nhường sân” cho Trung Quốc

Dân trí Việc chính quyền Tổng thống Donald Trump giảm dần sự quan tâm của Mỹ đối với các tổ chức đa phương tại châu Á - Thái Bình Dương có thể là cơ hội để Trung Quốc “thế chân” trong khu vực.
>>Tổng thống Trump mời các lãnh đạo ASEAN tới Mỹ họp “thượng đỉnh đặc biệt”
>>Mỹ kêu gọi ASEAN đẩy lùi đòi hỏi chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông
>>Mỹ kêu gọi ASEAN đồng lòng ngăn Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông

Không mặn mà với châu Á đa phương, Mỹ có thể “nhường sân” cho Trung Quốc - 1

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong cuộc gặp tại Bắc Kinh năm 2018 (Ảnh: Getty)

Trong bài phát biểu trước Quốc hội Australia vào năm 2011, cựu Tổng thống Barack Obama đã thông báo hướng tập trung mới của Mỹ ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, và sau này được biết đến rộng rãi là chính sách xoay trục sang châu Á của Washington. Chiến lược của cựu Tổng thống Obama nhắm mục tiêu tăng cường sự can dự của Mỹ tại châu Á - Thái Bình Dương, trong đó đặt trọng tâm là cam kết đối với chủ nghĩa đa phương khu vực.

Từ quyết định tham dự hội nghị thượng đỉnh Đông Á trong những ngày đầu nhiệm kỳ cho tới việc ký kết Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) vào những tháng cuối nhiệm kỳ, ông Obama tin rằng Mỹ có thể duy trì các lợi ích của mình thông qua việc củng cố các tổ chức trong khu vực.

Cựu Tổng thống Obama lần đầu tham dự hội nghị thượng đỉnh Đông Á tại Bali, Indonesia vào năm 2011 và đều đặn tham dự vào các năm sau đó, trừ năm 2013 khi chính phủ Mỹ phải đóng cửa tạm thời.

Tuy nhiên đến tháng 10 năm nay, Tổng thống Donald Trump đã đặt dấu chấm hết cho cách tiếp cận này, khi chỉ cử một quan chức bậc trung trong nội các tới tham dự hội nghị thượng đỉnh Đông Á. Đây là năm thứ ba liên tiếp Tổng thống Trump không tới dự hội nghị, qua đó ông chủ Nhà Trắng muốn thể hiện quan điểm rằng, các tổ chức đa phương không có chỗ đứng trong chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương mà ông vẫn thường tự hào tuyên bố.

Sự chuyển hướng của chính quyền Trump

Không mặn mà với châu Á đa phương, Mỹ có thể “nhường sân” cho Trung Quốc - 2

Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama (thứ 5 từ trái sang) dự hội nghị thượng đỉnh Mỹ - ASEAN tại Lào năm 2016. (Ảnh: Reuters)

Việc Tổng thống Trump không mặn mà với chủ nghĩa đa phương đã được thể hiện ngay từ đầu. Bằng việc rút Mỹ khỏi TPP, đồng thời tuyên bố chỉ tập trung vào các thỏa thuận thương mại song phương và từ chối bổ nhiệm các thành viên cho cơ quan phúc thẩm của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), chính quyền Trump đã quay lưng lại với truyền thống 75 năm ủng hộ thương mại đa phương của lưỡng đảng Mỹ.

Chỉ một tuần sau khi từ chối tham gia cuộc họp cùng lãnh đạo các nước trong khuôn khổ hội nghị Đông Á, chính quyền Trump thông báo rút Mỹ khỏi hiệp định Paris về biến đổi khí hậu toàn cầu.

Không có nơi nào hợp tác đa phương quan trọng hơn ở khu vực Đông Á. Trong bối cảnh phải đối mặt với sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc, các nước trong khu vực mong muốn tìm ra các chiến lược để chống lại ảnh hưởng của Bắc Kinh. Các thỏa thuận đa phương hiệu quả sẽ cho phép các quốc gia trong khu vực đối phó với chiến lược chia rẽ và chinh phục của Trung Quốc, trong khi không bị ép buộc phải lựa chọn giữa Washington hay Bắc Kinh.

Dưới sự dẫn dắt của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), trong 30 năm qua, khu vực này đã xây dựng nhiều thỏa thuận mới, giải quyết hàng loạt các vấn đề từ những lo ngại về chính trị và xuyên quốc gia như y tế công cộng hay năng lượng, tại hội nghị thượng đỉnh Đông Á, cho đến các vấn đề an ninh, tại Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng châu Á, cũng như vấn đề thương mại, tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và hiệp định TPP.

Tuy vậy, các cơ chế này được cho là mới chỉ mang lại những kết quả khiêm tốn, trong đó đáng chú ý nhất là TPP. Các hội nghị chỉ được xem giống như những cuộc gặp mặt đơn thuần.

Theo những người theo chủ nghĩa thực tế, việc có hay không tham gia vào các tổ chức quốc tế cũng không tác động, hoặc tác động rất ít, tới việc các quốc gia hành xử như thế nào trên thực tế. Chắc chắn việc tham gia vào các hội nghị thượng đỉnh không đảm bảo về một cam kết thực chất cho khu vực này.

Vai trò của tổ chức đa phương

Không mặn mà với châu Á đa phương, Mỹ có thể “nhường sân” cho Trung Quốc - 3

Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert O’Brien (trái), quan chức đại diện cho chính quyền Mỹ, tham dự hội nghị thượng đỉnh Mỹ - ASEAN tại Thái Lan năm 2019. (Ảnh: Reuters)

Tuy nhiên, các lãnh đạo khu vực vẫn đang tìm cách phỏng đoán ý định của Mỹ. Khi không có sự tham gia của Mỹ, các cơ chế đa phương không có cơ hội đưa ra một giải pháp khả thi trong bối cảnh diễn ra cuộc cạnh tranh nguy hiểm giữa Mỹ và Trung Quốc. Hơn nữa, cũng không có gì chắc chắn rằng, khi phải đối mặt với một lựa chọn khó khăn, các nước sẽ đứng về phía Mỹ.

Biển Đông là một trong những vấn đề cho thấy rõ nhất cách tiếp cận khác biệt của Mỹ và Trung Quốc. Bắc Kinh vẫn đang tìm cách thúc đẩy mục tiêu của nước này tại Biển Đông bằng cách tập trung vào các cuộc đàm phán song phương, đồng thời hạn chế vai trò của Diễn đàn Khu vực ASEAN. Trong khi đó, Mỹ vẫn nhấn mạnh sự cần thiết của cách tiếp cận đa phương nhằm xây dựng bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông, đồng thời ngăn Trung Quốc sử dụng quyền lực của nước này để hăm dọa các nước nhỏ hơn.

Hội nghị thượng đỉnh Đông Á là một kênh hữu hiệu cho sự can dự của Mỹ. Đây là hội nghị khu vực duy nhất có sự tham gia của nhiều nước lớn như Ấn Độ, Trung Quốc, Nga cùng các đồng minh quan trọng của Mỹ. Hội nghị này không chỉ tạo ra cơ hội để thảo luận về hàng loạt các vấn đề cấp bách của khu vực, mà còn là nơi diễn ra các cuộc gặp riêng giữa tổng thống Mỹ và các đối tác quan trọng.

Việc Mỹ không mặn mà với các tổ chức đa phương khu vực không chỉ là mối đe dọa duy nhất cho sự tồn tại của các tổ chức này. Ấn Độ gần đây cũng rút khỏi Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Điều này cho thấy, xu hướng đi theo chủ nghĩa đơn phương không chỉ giới hạn với Mỹ.

Việc Chile hồi tháng 10 bất ngờ hủy kế hoạch đăng cai hội nghị cấp cao APEC do vấn đề nội bộ là đòn giáng tiếp theo vào tổ chức đa phương khu vực. Mặc dù Trung Quốc thường rao giảng về việc tôn trọng cam kết với các tổ chức quốc tế, song chính nước này đã phớt lờ phán quyết của tòa trọng tài thường trực, vốn không ủng hộ yêu sách phi lý của Bắc Kinh trên Biển Đông, trong vụ kiện với Philippines.

Khó có thể hy vọng rằng chính quyền Trump sẽ xem xét lại cái giá của cách tiếp cận bất cẩn của mình đối với chủ nghĩa đa phương trong khu vực. Tuy nhiên, các đồng minh và đối tác của Mỹ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì các nỗ lực này, đồng thời sử dụng tầm ảnh hưởng của họ với Washington để thúc đẩy sự hợp tác mạnh mẽ hơn.

Vai trò lãnh đạo của Nhật Bản trong việc thúc đẩy Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) là một ví dụ điển hình. Ngoài ra, Quốc hội Mỹ cũng có thể đóng vai trò nhất định, bằng cách tăng cường tiếng nói ủng hộ sự tham gia cấp cao của Mỹ vào các tổ chức đa phương và cử các phái đoàn cấp cao tới các hội nghị quan trọng của khu vực.

Việc xây dựng các tổ chức đa phương hiệu quả ở châu Á - Thái Bình Dương đang là thách thức lớn. Tuy nhiên, nỗ lực để duy trì các tổ chức này là “liều thuốc giải” quan trọng cho cuộc cạnh tranh nguy hiểm giữa Mỹ và Trung Quốc, vốn đang đe dọa hòa bình và thịnh vượng của khu vực.

Thành Đạt

Theo Nikkei

MỚI NHẤT
Tiết lộ số phận bộ váy cựu đệ nhất phu nhân Mỹ mặc lúc chồng bị ám sát
Tiết lộ số phận bộ váy cựu đệ nhất phu nhân Mỹ mặc lúc chồng bị ám sát

(Dân trí) - Bộ đồ màu hồng cựu đệ nhất phu nhân Mỹ Jackie Kennedy mặc ngày chồng, cựu Tổng thống John F. Kennedy bị ám sát năm 1963, sẽ không xuất hiện trở lại trước công chúng ít nhất cho tới năm 2103.

Chủ nhật, 24/11/2019 - 02:28

Kinh tế yếu có thể nhấn chìm cuộc tranh cử của ông Trump
Kinh tế yếu có thể nhấn chìm cuộc tranh cử của ông Trump

Cục Dự trữ Liên bang (FED) cảnh báo về tình trạng gần ngưỡng suy thoái đang phủ bóng lên nền kinh tế Mỹ khi mà chiến dịch tranh cử tổng thống Mỹ đang ngày càng gần, theo trang Asiatimes.

Chủ nhật, 24/11/2019 - 10:13

Tỷ phú Mỹ cam kết không nhận lương nếu trở thành tổng thống
Tỷ phú Mỹ cam kết không nhận lương nếu trở thành tổng thống

(Dân trí) - Tỷ phú truyền thông Michael Bloomberg, người giàu thứ 8 Mỹ với tổng tài sản 52,4 tỷ USD, cam kết sẽ không nhận tài trợ chính trị nếu ông ra tranh cử tổng thống năm sau, và sẽ không nhận lương nếu trở thành ông chủ Nhà Trắng.

Chủ nhật, 24/11/2019 - 10:10

Cô gái Hàn Quốc đối diện 20 năm tù vì nghi nhắn 47.000 tin khiến bạn trai tự tử
Cô gái Hàn Quốc đối diện 20 năm tù vì nghi nhắn 47.000 tin khiến bạn trai tự tử

(Dân trí) - Phía cơ quan công tố Suffolk, Mỹ đã công khai một số tin nhắn có nội dung kích động tự tử trong tổng cộng 47.000 tin mà cô gái Hàn Quốc Inyoung You đã nhắn cho bạn trai cũ trước khi anh này tự kết liễu đời mình. Nếu bị khép tội ngộ sát, You có thể đối mặt với bản án tối đa 20 năm tù.

Chủ nhật, 24/11/2019 - 09:58

Đảng Cộng hòa kiên định trước “cơn bão” luận tội Tổng thống Trump
Đảng Cộng hòa kiên định trước “cơn bão” luận tội Tổng thống Trump

12 nhân chứng, 5 ngày điều trần công khai, và chưa có thành viên nào của đảng Cộng hòa thay đổi quan điểm giữa cơn bão luận tội Tổng thống Trump.

Chủ nhật, 24/11/2019 - 08:31

"Điệp viên đào tẩu" của Trung Quốc cáo buộc Bắc Kinh can thiệp chính trị nhiều nơi
"Điệp viên đào tẩu" của Trung Quốc cáo buộc Bắc Kinh can thiệp chính trị nhiều nơi

(Dân trí) - Một người đàn ông tự nhận đã làm điệp viên cho Trung Quốc trong 5 năm qua đã đào tẩu tới Australia và cáo buộc Bắc Kinh đã chỉ đạo nhiều chiến dịch can thiệp vào nền chính trị Australia, Hong Kong hay Đài Loan.

Chủ nhật, 24/11/2019 - 08:28

Mỹ nói sẽ không "làm ngơ" với Trung Quốc về Hong Kong và Biển Đông
Mỹ nói sẽ không "làm ngơ" với Trung Quốc về Hong Kong và Biển Đông

(Dân trí) - Một quan chức Mỹ tuyên bố rằng dù Mỹ muốn thỏa thuận thương mại với Trung Quốc, nhưng họ sẽ không "nhắm mắt làm ngơ" về Hong Kong, Biển Đông hay bất cứ nơi nào mà họ quan ngại về hành động của Bắc Kinh.

Chủ nhật, 24/11/2019 - 08:05

Chuyện điều trần luận tội Tổng thống Mỹ - Xét dễ, xử khó
Chuyện điều trần luận tội Tổng thống Mỹ - Xét dễ, xử khó

Cuộc điều trần công khai nhằm luận tội Tổng thống Mỹ có chiều hướng phức tạp. Phe đảng Dân chủ đang toan tính gì? Ông Trump sẽ hành xử ra sao?

Thứ bảy, 23/11/2019 - 07:49

“Ông trùm” truyền thông Mỹ chi 30 triệu USD chạy đoạn quảng cáo tranh cử 60 giây
“Ông trùm” truyền thông Mỹ chi 30 triệu USD chạy đoạn quảng cáo tranh cử 60 giây

(Dân trí) - Tỷ phú truyền thông Michael Bloomberg, người đang hướng đến chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2020, đã cho thấy sức mạnh tài chính ông trong cuộc chạy đua tới Nhà Trắng trước các đối thủ khi mạnh tay chi 30 triệu USD để chạy đoạn quảng cáo dài 60 giây trên truyền hình trong 1 tuần.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 07:44

Thủ tướng 94 tuổi lái xe chở vợ đi hẹn hò gây “bão” mạng tại Malaysia
Thủ tướng 94 tuổi lái xe chở vợ đi hẹn hò gây “bão” mạng tại Malaysia

(Dân trí) - Các bức ảnh chụp Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad, 94 tuổi, tranh thủ cuối tuần lái xe đưa vợ đi hẹn hò, đã gây “bão” mạng tại quốc gia Đông Nam Á.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 03:47

Cô gái 23 tuổi trở thành cố vấn cho Tổng thống Indonesia
Cô gái 23 tuổi trở thành cố vấn cho Tổng thống Indonesia

(Dân trí) - Trong nỗ lực nhằm tạo nên những đột phá sáng tạo và cải tiến cho chính phủ, Tổng thống Indonesia Joko “Jokowi” Widodo đã mời hàng loạt các gương mặt trẻ tuổi về làm cố vấn, trong đó, người trẻ nhất là một cô gái năm nay mới 23 tuổi.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 03:39

Đường trở thành tổng thống Nga của ông Putin từng suýt gặp trở ngại
Đường trở thành tổng thống Nga của ông Putin từng suýt gặp trở ngại

(Dân trí) - Con đường trở thành tổng thống Nga của ông Vladimir Putin hồi cuối những năm 1990 dường như đã từng suýt 2 lần bị cản trở bởi một nhân vật cấp cao trong chính quyền Nga thời bấy giờ.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 02:49

ĐÁNG QUAN TÂM
8 nữ hoàng sắc đẹp dấn thân vào con đường chính trị
8 nữ hoàng sắc đẹp dấn thân vào con đường chính trị

(Dân trí) - Một số hoa hậu, á hậu trên thế giới lựa chọn dấn thân vào chính trị sau khi chinh chiến các đấu trường sắc đẹp.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 10:45

Bàn cờ Trung Đông thay đổi: Mỹ không còn là nước duy nhất chiếm ưu thế
Bàn cờ Trung Đông thay đổi: Mỹ không còn là nước duy nhất chiếm ưu thế

Nhiều quốc gia ở Trung Đông, ngay cả các đồng minh thân cận của Mỹ đang tìm cách xích lại gần Nga và Trung Quốc để đối phó với nhiều vấn đề khu vực.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 10:40

Đài Loan nói Trung Quốc dùng “bánh vẽ” để lôi kéo đồng minh ngoại giao
Đài Loan nói Trung Quốc dùng “bánh vẽ” để lôi kéo đồng minh ngoại giao

(Dân trí) - Đài Loan cáo buộc Trung Quốc đại lục đã dùng các lời hứa về mặt kinh tế để lôi kéo các nước từng là đồng minh ngoại giao của hòn đảo, song lại thất hứa trong việc chuyển khoản viện trợ 8,6 tỷ USD cho các nước này.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 08:57

Cựu đặc vụ CIA lĩnh án 19 năm tù vì bán tin mật cho Trung Quốc
Cựu đặc vụ CIA lĩnh án 19 năm tù vì bán tin mật cho Trung Quốc

(Dân trí) - Mỹ tuyên án cựu đặc vụ CIA Jerry Chun Shing Lee 19 năm tù với cáo buộc tuồn các thông tin quốc phòng bí mật cho Trung Quốc.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 08:31

Mỹ cảnh báo Pakistan nhận có thể “trái đắng” từ các dự án của Trung Quốc
Mỹ cảnh báo Pakistan nhận có thể “trái đắng” từ các dự án của Trung Quốc

(Dân trí) - Mỹ đã cảnh báo Pakistan rằng quốc gia Nam Á đang đối diện với thiệt hại kinh tế về mặt dài hạn và có rất ít lợi ích thu về nếu Trung Quốc tiếp tục theo đuổi các dự án thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng quy mô lớn tại Pakistan.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 08:20

Tổng thống Putin: Nga đi trước các cường quốc quân sự khác một bước
Tổng thống Putin: Nga đi trước các cường quốc quân sự khác một bước

(Dân trí) - Tổng thống Nga Vladimir Putin cho rằng Moscow đang ở trước các nền quân sự hàng đầu thế giới khác một bước và Nga sẽ tiếp tục duy trì ưu thế này với loạt vũ khí uy lực bằng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và hướng tới các khí tài phòng vệ trên mặt trận không gian.

Thứ bảy, 23/11/2019 - 07:41

Ông Trump nói đã "cứu Hong Kong khỏi thảm họa"
Ông Trump nói đã "cứu Hong Kong khỏi thảm họa"

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận định cơ hội đạt được thỏa thuận thương mại với Trung Quốc “rất tốt”, song cũng cảnh báo rằng tình hình bất ổn tại Hong Kong đang “gây phức tạp” cho nỗ lực này. Ông chủ Nhà Trắng cũng nói rằng chính ông đã "cứu Hong Kong khỏi thảm họa".

Thứ bảy, 23/11/2019 - 07:39

Mỹ muốn Thổ Nhĩ Kỳ phá hủy “Rồng lửa” S-400 mua của Nga
Mỹ muốn Thổ Nhĩ Kỳ phá hủy “Rồng lửa” S-400 mua của Nga

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao của Bộ Ngoại giao Mỹ đã kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ ngừng sử dụng hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 mua của Nga, thậm chí phá hủy hệ thống này.

Thứ sáu, 22/11/2019 - 09:06

Triều Tiên chỉ trích Mỹ “phản bội”
Triều Tiên chỉ trích Mỹ “phản bội”

(Dân trí) - Thứ trưởng Ngoại giao Triều Tiên cho rằng Mỹ phải chịu trách nhiệm nếu cơ hội đàm phán ngoại giao trên bán đảo Triều Tiên không thực hiện được.

Thứ sáu, 22/11/2019 - 08:15

Anh bắt nghi phạm vụ 39 người Việt thiệt mạng trong xe tải
Anh bắt nghi phạm vụ 39 người Việt thiệt mạng trong xe tải

(Dân trí) - Cảnh sát Anh đã bắt giữ một nghi phạm từ Bắc Ireland vì nghi ngờ có liên quan tới thảm kịch 39 người Việt thiệt mạng trong thùng đông lạnh xe tải hồi tháng 10.

Thứ sáu, 22/11/2019 - 07:23

Sai lầm khiến tàu sân bay phát xít Nhật phát nổ bởi một quả ngư lôi
Sai lầm khiến tàu sân bay phát xít Nhật phát nổ bởi một quả ngư lôi

(Dân trí) - Các sai lầm về mặt thiết kế cũng như vận hành từng khiến tàu sân bay tối tân của phát xít Nhật thời Thế chiến II phát nổ vì 1 quả ngư lôi của Mỹ.

Thứ sáu, 22/11/2019 - 06:31

Hàn Quốc lập đường dây nóng cảnh sát bảo vệ cô dâu ngoại quốc bị bạo hành
Hàn Quốc lập đường dây nóng cảnh sát bảo vệ cô dâu ngoại quốc bị bạo hành

(Dân trí) - Hàn Quốc sẽ thiết lập một đường dây nóng cảnh sát nhằm bảo vệ tốt hơn cho những cô dâu ngoại quốc bị bạo hành gia đình.

Thứ sáu, 22/11/2019 - 04:42