Giả thuyết về nguyên nhân vụ phòng không Syria bắn nhầm máy bay Nga

Dân trí Vụ máy bay quân sự Nga bị bắn rơi bởi chính lực lượng Syria sau cuộc không kích của Israel đã làm gia tăng căng thẳng giữa các quốc gia liên quan và đặt ra nhiều câu hỏi về nguyên nhân cũng như hệ quả của vụ việc này.
>>Tổng thống Trump đổ lỗi cho Syria vụ bắn rơi máy bay Nga
>>Nhân chứng kể khoảnh khắc xảy ra "thảm kịch" máy bay Nga bị bắn rơi
>>Máy bay Nga chở 14 người bị tên lửa phòng không của Syria bắn rơi

Mẫu máy bay Il-20 tương tự chiếc vừa bị bắn rơi của Nga (Ảnh: AFP)
Mẫu máy bay Il-20 tương tự chiếc vừa bị bắn rơi của Nga (Ảnh: AFP)

Theo phóng viên ngoại giao và quốc phòng Jonathan Marcus của BBC, vụ máy bay trinh sát Il-20 của Nga chở 15 người bị bắn rơi trên Địa Trung Hải vào đêm 17/9 bởi lực lượng phòng không Syria là vụ việc nghiêm trọng đầu tiên có liên quan tới việc một máy bay quân sự vô tình bị bắn rơi trong bối cảnh hàng loạt chiến dịch không kích đã diễn ra với mật độ dày đặc trong suốt khoảng thời gian dài tại Syria.

Mỗi bên tham chiến tại Syria đều nhắm đến các mục tiêu khác nhau. Các lượng Nga và đồng minh Syria không kích các địa bàn có phiến quân nổi dậy. Mỹ và các đồng minh tấn công các mục tiêu của tổ chức nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Trong khi đó, Israel thực hiện các chiến dịch không kích ở Syria với hai mục tiêu, thứ nhất nhằm kiềm chế tầm ảnh hưởng quân sự của Iran tại Syria, thứ hai nhằm ngăn chặn việc sản xuất và vận chuyển các tên lửa tối tân cho một đồng minh khu vực của Iran là Hezbollah ở phía nam Lebanon.

Nga có hệ thống radar uy lực và tên lửa đất đối không hiện đại tại căn cứ của nước này ở Syria. Tuy vậy, Nga từ trước đến nay vẫn thường chọn cách quan sát các chiến dịch do Israel thực hiện tại Syria và không có bất kỳ hành động nào.

Để tránh các vụ tai nạn và đối đầu căng thẳng trên bầu trời Syria, một hệ thống giảm thiểu xung đột đã được triển khai. Theo đó, Mỹ có thể trao đổi thông tin và liên lạc với các chỉ huy Nga. Israel cũng thiết lập một đường dây nóng của riêng nước này để lực lượng kiểm soát không quân Israel có thể trao đổi với những người đồng cấp tại căn cứ không quân Nga ở Syria.

Vẫn có một số sự cố xảy ra khi các thông tin đôi khi không được thông suốt giữa các bên, tuy nhiên cơ chế giảm thiểu xung đột nhìn chung vẫn hoạt động hiệu quả.

Lập luận của các bên

Bản đồ cho thấy đường đi của máy bay Il-20 Nga (màu đỏ) và đường bay của máy bay F-16 Israel (màu tím) (Ảnh: BBC)
Bản đồ cho thấy đường đi của máy bay Il-20 Nga (màu đỏ) và đường bay của máy bay F-16 Israel (màu tím) (Ảnh: BBC)

Theo BBC, vụ việc máy bay thu thập thông tin tình báo của Nga bị bắn rơi chính xác là một trong những kiểu tai nạn mà cơ chế giảm thiểu xung đột tại Syria lẽ ra phải tránh. Vậy tại sao chuyện đó vẫn xảy ra.

Một điều mà cả Nga và Israel đều nhất trí đó là, máy bay Il-20 đã bị một tên lửa đất đối không của Syria, vốn do Nga cung cấp, bắn rơi. Israel khẳng định chính Syria phải chịu trách nhiệm về vụ việc này, cho rằng máy bay bị bắn rơi do “hỏa lực phòng không ồ ạt và thiếu chính xác của Syria”.

Trong khi đó, Nga quy trách nhiệm cho Israel và đưa ra hai cáo buộc chính. Thứ nhất, Nga nói rằng họ được thông báo quá muộn về chiến dịch của Israel ở phía bắc Latakia. Thứ hai, các phi công Israel đã sử dụng Il-20 như “một lá chắn”. Nói cách khác, “các phi công Israel đã đặt Il-20 vào tầm hỏa lực của phòng không Syria”.

Nga cũng công bố một bản đồ cho thấy những thông tin chi tiết về vụ việc. Cụ thể, máy bay Il-20 đã cất cánh từ căn cứ Hmeimim của Nga và bay về phía đông, sau đó tiến lên phía bắc trước khi chuyển xuống phía nam và sau đó dịch chuyển sang phía tây. Khi Il-20 đang tìm cách quay lại căn cứ Hmeimim ở phía đông thì bị bắn rơi trên Địa Trung Hải. Nga cũng công bố đường đi của các máy bay Israel và cho thấy dường như các máy bay này đã trút vũ khí vào các mục tiêu trên mặt đất ở phía bắc Latakia từ vị trí phía tây của máy bay Nga.

Israel tuyên bố các thông tin do Nga cung cấp là sai lệch. Israel bày tỏ sự thương tiếc đối với các nạn nhân thiệt mạng, song khẳng định cơ chế giảm thiểu xung đột giữa các bên vẫn hoạt động tốt. Theo lập luận của Israel, hệ thống phòng không Syria đã phóng tên lửa “bừa bãi” và các máy bay của Israel khi đó vẫn đang ở trong không phận Israel.

Israel ít khi thừa nhận gây ra các cuộc không kích tại Syria. Israel cũng nói rằng nước này đã chia sẻ tất cả các thông tin liên quan với chính phủ Nga để xem xét lại vụ máy bay Il-20.

Lỗi hệ thống phòng không

Bệ phóng tên lửa S-200 (Ảnh: Russia Insider)
Bệ phóng tên lửa S-200 (Ảnh: Russia Insider)

Một trong số các câu hỏi được đặt ra sau vụ máy bay Nga bị bắn rơi là làm thế nào một hệ thống phòng không như S-200 có thể nhầm lẫn giữa một máy bay trinh sát với một máy bay chiến đấu và tấn công nhầm. Theo nhà nghiên cứu Justin Bronk tại viện nghiên cứu an ninh và phòng thủ quốc tế ở London, một phần câu trả lời cho câu hỏi này nằm ở công nghệ quân sự của Syria.

Được thiết kế từ thời Liên Xô vào thập niên 1950, các tổ hợp tên lửa đất đối không S-200 của Syria không phải là hệ thống toàn năng. Nếu không được trang bị các hệ thống radar và kiểm soát hỏa lực tốt hơn, S-200 sẽ gặp khó khăn trong việc phân biệt giữa máy bay trinh sát và máy bay chiến đấu.

“Nếu các hệ thống phòng không của Syria đang tìm cách khóa các máy bay của Israel trong vùng lân cận có sự xuất hiện của Il-20, thì khi gặp các tín hiệu gây nhiễu, việc Syria vô tình chĩa S-200 về phía máy bay Nga là điều hoàn toàn có thể hiểu được", ông Bronk nhận định.

Các chuyên gia từ lâu đã đặt ra nghi vấn về năng lực thực sự của hệ thống phòng không Syria. Điều này đã được chứng minh qua hàng loạt cuộc tấn công của Israel cũng như 2 vụ phóng tên lửa của Mỹ vào các căn cứ quân sự của Syria nhằm đáp trả cáo buộc chính quyền Damascus sử dụng vũ khí hóa học. Trong các vụ tấn công này, Syria không cho thấy khả năng đánh chặn bằng tên lửa đáng tin cậy.

Chuyên gia Bronk cho rằng Israel có thể không có ý định dàn xếp trận địa để tên lửa Syria bắn rơi máy bay Nga. Thay vào đó, máy bay Israel chỉ định “núp bóng” Il-20 với hy vọng Syria nhìn thấy sẽ không kích hoạt hệ thống phòng không để tấn công máy bay Israel. Tuy nhiên, S-200 hóa ra không có khả năng phân biệt các máy bay.

“Ít có khả năng Israel tìm cách sắp đặt một tình huống để Syria bắn rơi máy bay Nga. S-200 không phải là hệ thống quá phức tạp. S-200 không thể phân biệt được máy bay chiến đấu và máy bay cỡ lớn”, ông Bronk nói.

Vào thời điểm xảy ra vụ việc, khi hệ thống phòng không Syria đang phải đối mặt với tình trạng gây nhiễu nặng nề, kết hợp với mối đe dọa bị Israel tấn công, sự xuất hiện của một máy bay Nga ngay phía trên các máy bay F-16 của Israel gây không ít khó khăn cho S-200 trong việc nhận diện mục tiêu.

Sau sự cố Il-20, Nga có thể sẽ phải thực hiện một số biện pháp khắc phục, bao gồm cải thiện hệ thống nhận diện địch - ta (IFF) trên cả hệ thống phòng không của Nga và Syria. Ngoài ra, Moscow cũng cần đầu tư nhiều hơn vào việc huấn luyện quân đội Syria nhằm đảm bảo năng lực tác chiến tốt hơn. Theo cây bút quốc phòng Dave Majumdar của tạp chí National Interest, rốt cuộc, nguyên nhân chính dẫn tới vụ việc lần này vẫn là năng lực yếu kém cũng như sự thiếu chuyên nghiệp của lực lượng quân đội Syria.

Thành Đạt

Tổng hợp

MỚI NHẤT
Israel công bố ảnh san phẳng kho vũ khí Syria giữa lùm xùm máy bay Nga bị bắn nhầm
Israel công bố ảnh san phẳng kho vũ khí Syria giữa lùm xùm máy bay Nga bị bắn nhầm

(Dân trí) - Công ty ảnh vệ tinh ImageSat của Israel ngày 19/9 đã công bố các bức ảnh cho thấy căn cứ quân sự Syria ở Latakia bị phá hủy nghiêm trọng sau cuộc không kích của Tel Aviv đêm 17/9, thời điểm phòng không Syria bắn nhầm máy bay trinh sát Il-20 của Nga.

Thứ năm, 20/09/2018 - 08:26

Tổng thống Trump phát đồ ăn cứu trợ cho người dân vùng bão
Tổng thống Trump phát đồ ăn cứu trợ cho người dân vùng bão

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump ngày 19/9 đã tới thăm hỏi và phát đồ ăn cho người dân tại Carolina - nơi vừa hứng chịu trận bão Florence vào tuần trước.

Thứ năm, 20/09/2018 - 08:20

Tổng thống Trump công kích dữ dội Bộ trưởng Tư pháp Mỹ
Tổng thống Trump công kích dữ dội Bộ trưởng Tư pháp Mỹ

(Dân trí) - Tuyên bố "Tôi không có Bộ trưởng Tư Pháp" được xem là đòn công kích mạnh mẽ nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Bộ trưởng Tư pháp Jeff Sessions trong suốt hơn 1 năm qua, khi quan hệ giữa 2 chính trị gia “căng như dây đàn”.

Thứ năm, 20/09/2018 - 07:55

Màn đồng diễn của hàng nghìn người Triều Tiên đón Tổng thống Hàn Quốc
Màn đồng diễn của hàng nghìn người Triều Tiên đón Tổng thống Hàn Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã được thưởng thức một chương trình đồng diễn hoành tráng với sự tham gia của hàng nghìn người Triều Tiên nhân chuyến thăm của ông tới Bình Nhưỡng.

Thứ năm, 20/09/2018 - 07:47

Syria lần đầu lên tiếng vụ bắn nhầm máy bay Nga
Syria lần đầu lên tiếng vụ bắn nhầm máy bay Nga

(Dân trí) - Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã gửi tới Tổng thống Nga Vladimir Putin một lá thư, trong đó gửi lời chia buồn về việc máy bay trinh sát Il-20 bị bắn rơi đêm 17/9.

Thứ năm, 20/09/2018 - 06:41

Trung Quốc sắp hết "vũ khí" để đối phó đòn thương mại của Mỹ?
Trung Quốc sắp hết "vũ khí" để đối phó đòn thương mại của Mỹ?

(Dân trí) - Căng thẳng thương mại Mỹ-Trung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt khi hai bên tiếp tục đáp trả lẫn nhau bằng thuế quan. Giới phân tích cho rằng, trong khi Mỹ dọa đánh thuế với toàn bộ hàng hóa Trung Quốc, Bắc Kinh không còn nhiều lựa chọn để đáp trả.

Thứ tư, 19/09/2018 - 10:15

Triều Tiên tổ chức màn đồng diễn “biển người” chào mừng Tổng thống Hàn Quốc
Triều Tiên tổ chức màn đồng diễn “biển người” chào mừng Tổng thống Hàn Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in đã tham dự chương trình đồng diễn do Triều Tiên tổ chức tại sân vận động vào tối 19/9 nhân chuyến thăm của ông tới Bình Nhưỡng.

Thứ tư, 19/09/2018 - 09:39

Cựu Thủ tướng Malaysia bị bắt vì bê bối tham nhũng
Cựu Thủ tướng Malaysia bị bắt vì bê bối tham nhũng

(Dân trí) - Cựu Thủ tướng Malaysia Najib Razak hôm nay 19/9 đã bị bắt giữ vì bị cáo buộc có liên quan tới vụ bê bối quỹ nhà nước, đặc biệt là số tiền trị giá hàng trăm triệu USD trong tài khoản cá nhân của ông.

Thứ tư, 19/09/2018 - 08:34

Sự khiêm nhường hiếm thấy khi lãnh đạo Triều Tiên thừa nhận yếu kém
Sự khiêm nhường hiếm thấy khi lãnh đạo Triều Tiên thừa nhận yếu kém

(Dân trí) - Ông Kim Jong-un đã cho thấy hình ảnh một nhà lãnh đạo thẳng thắn và khiêm nhường khi công khai thừa nhận sự yếu kém của nền kinh tế Triều Tiên dù điều này đi ngược lại với truyền thống vốn có của Bình Nhưỡng.

Thứ tư, 19/09/2018 - 08:31

Australia phát hiện hơn 100 trường hợp hoa quả bị gài kim nhọn
Australia phát hiện hơn 100 trường hợp hoa quả bị gài kim nhọn

(Dân trí) - Chính phủ Australia cho biết sẽ thúc giục quốc hội sớm thông qua đề xuất sửa luật nhằm nghiêm khắc trừng trị thủ phạm vụ găm kim khâu vào hoa quả tươi, giữa lúc sự việc đang khiến người tiêu dùng nước này rất lo lắng.

Thứ tư, 19/09/2018 - 05:06

Công chúa Nhật Bản ấn định ngày cưới thường dân, từ bỏ địa vị Hoàng gia
Công chúa Nhật Bản ấn định ngày cưới thường dân, từ bỏ địa vị Hoàng gia

(Dân trí) - Hoàng gia Nhật Bản đã ấn định ngày cưới của Công chúa Ayako với thường dân Kei Moriya vào cuối tháng 10. Sau đám cưới này, Công chúa sẽ từ bỏ đi tước vị Hoàng gia.

Thứ tư, 19/09/2018 - 04:58

Tổng thống Ba Lan đề xuất chi 2 tỷ USD để Mỹ lập căn cứ “Fort Trump”
Tổng thống Ba Lan đề xuất chi 2 tỷ USD để Mỹ lập căn cứ “Fort Trump”

(Dân trí) - Lo ngại về các động thái của Nga gần đây, Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda đã cam kết chi hơn 2 tỷ USD để Mỹ thiết lập một căn cứ quân sự lâu dài trên đất Ba Lan và đặt tên nó theo tên nhà lãnh đạo Mỹ Donald Trump.

Thứ tư, 19/09/2018 - 04:40

ĐÁNG QUAN TÂM
Quan hệ Nga-Israel liệu có sứt mẻ vì vụ máy bay bị bắn rơi?
Quan hệ Nga-Israel liệu có sứt mẻ vì vụ máy bay bị bắn rơi?

(Dân trí) - Nga và Israel vốn duy trì mối quan hệ tương đối tốt đẹp bất chấp những bất ổn ở Trung Đông. Tuy nhiên, mối quan hệ này có thể sẽ rạn nứt phần nào sau khi Moscow quy trách nhiệm cho Tel Aviv vì vụ máy bay trinh sát Il-20 bị phòng không Syria bắn rơi hôm 17/9.

Thứ tư, 19/09/2018 - 03:37

Lãnh đạo Hàn-Triều sẽ cùng du ngoạn núi cao linh thiêng nhất Triều Tiên
Lãnh đạo Hàn-Triều sẽ cùng du ngoạn núi cao linh thiêng nhất Triều Tiên

(Dân trí) - Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in sẽ cùng du ngoạn núi Paektu, ngọn núi cao nhất của Triều Tiên và là nơi linh thiêng gắn liền với sự nghiệp cách mạng của các nhà lãnh đạo nước này.

Thứ tư, 19/09/2018 - 03:00

Ông Trump: Kinh tế Mỹ đi lên như tàu vũ trụ sau vụ áp thuế với Trung Quốc
Ông Trump: Kinh tế Mỹ đi lên như tàu vũ trụ sau vụ áp thuế với Trung Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng nền kinh tế nước này đang phát triển nhanh như tàu vũ trụ sau khi chính quyền của ông áp dụng chính sách thuế suất lên hàng hóa nhập khẩu Trung Quốc.

Thứ tư, 19/09/2018 - 02:45

Tổng thống Hàn Quốc ăn tối cùng người dân Bình Nhưỡng
Tổng thống Hàn Quốc ăn tối cùng người dân Bình Nhưỡng

(Dân trí) - Theo kế hoạch, Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in sẽ dự tiệc chia tay tại nhà hàng hải sản Taedonggang ở thủ đô Bình Nhưỡng vào tối nay trước khi trở về nước vào ngày mai.

Thứ tư, 19/09/2018 - 01:45

Ông Kim Jong-un mời chuyên gia nước ngoài giám sát phá hủy tên lửa
Ông Kim Jong-un mời chuyên gia nước ngoài giám sát phá hủy tên lửa

(Dân trí) - Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in hôm nay cho biết Triều Tiên đã đồng ý phá hủy “vĩnh viễn” cơ sở tên lửa quan trọng của nước này trước sự chứng kiến của các chuyên gia nước ngoài.

Thứ tư, 19/09/2018 - 12:14

Tàu khu trục Hải quân Canada sắp thăm Đà Nẵng
Tàu khu trục Hải quân Canada sắp thăm Đà Nẵng

(Dân trí) - Tàu khu trục Calgary của Hải quân Canada sẽ thăm cảng tại thành phố Đà Nẵng vào tuần tới và tham gia hàng loạt các hoạt động giao lưu.

Thứ tư, 19/09/2018 - 11:56

Ông Kim Jong-un cam kết đóng cửa vĩnh viễn các cơ sở hạt nhân
Ông Kim Jong-un cam kết đóng cửa vĩnh viễn các cơ sở hạt nhân

(Dân trí) - Tại thượng đỉnh liên Triều lần thứ 3 đang diễn ra ở thủ đô Bình Nhưỡng, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã cam kết sẽ đóng cửa vĩnh viễn các cơ sở hạt nhân. Ông cũng hứa sẽ sớm thăm thủ đô Seoul của Hàn Quốc trong tương lai gần.

Thứ tư, 19/09/2018 - 11:00

Điều ít biết về hệ thống phòng không Syria bắn nhầm máy bay Nga
Điều ít biết về hệ thống phòng không Syria bắn nhầm máy bay Nga

(Dân trí) - Bộ Quốc phòng Nga xác nhận, máy bay trinh sát Il-20 của nước này bị bắn rơi đêm 17/9 bởi S-200, hệ thống phòng không được Syria kích hoạt với mục đích ngăn chặn cuộc tấn công của Israel.

Thứ tư, 19/09/2018 - 10:29

Một thủy thủ Mỹ thiệt mạng trên tàu sân bay
Một thủy thủ Mỹ thiệt mạng trên tàu sân bay

(Dân trí) - Một thủy thủ Mỹ đã thiệt mạng trong một sự cố xảy ra trên boong tàu sân bay USS George H.W. Bush khi tàu này đang thực hiện các hoạt động diễn tập định kỳ ở Đại Tây Dương, Hải quân Mỹ cho biết.

Thứ tư, 19/09/2018 - 09:20

Pháp chỉ trích Nga vì bị đổ lỗi vụ bắn rơi máy bay tại Địa Trung Hải
Pháp chỉ trích Nga vì bị đổ lỗi vụ bắn rơi máy bay tại Địa Trung Hải

(Dân trí) - Pháp chỉ trích Nga loan tin giả sau khi Moscow nói rằng đã phát hiện một tàu chiến Pháp phóng tên lửa hành trình từ Địa Trung Hải vào Syria cùng thời điểm máy bay Il-20 của Nga bị bắn rơi.

Thứ tư, 19/09/2018 - 09:19

Đệ nhất phu nhân Hàn - Triều thân thiết tại Bình Nhưỡng
Đệ nhất phu nhân Hàn - Triều thân thiết tại Bình Nhưỡng

(Dân trí) - Hai đệ nhất phu nhân đã vui vẻ trò chuyện cùng nhau khi tới thăm bệnh viện và trường nhạc tại Bình Nhưỡng nhân chuyến thăm của tổng thống Hàn Quốc tới Triều Tiên.

Thứ tư, 19/09/2018 - 08:27

Tổng thống Trump đổ lỗi cho Syria vụ bắn rơi máy bay Nga
Tổng thống Trump đổ lỗi cho Syria vụ bắn rơi máy bay Nga

(Dân trí) - Trong bối cảnh có những tranh cãi liệu bên nào phải chịu trách nhiệm vụ máy bay trinh sát Il-20 của Nga bị bắn rơi ở Địa Trung Hải đêm 17/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng, chính Syria đã bắn rơi máy bay quân sự Nga.

Thứ tư, 19/09/2018 - 08:13