Cách Nga lập kế hoạch cho trận tấn công tên lửa, UAV quy mô lớn vào Ukraine

Thủ đô Kiev của Ukraine đã phải chịu đựng một làn sóng tấn công dồn dập bao gồm tên lửa hành trình, tên lửa hành trình và máy bay không người lái (UAV) tầm xa của Nga vào cuối tuần qua. Các cuộc tấn công hỗn hợp xuất hiện với tần suất ngày càng dày đặc này cho thấy sự gia tăng đáng kể trong năng lực sản xuất tên lửa và UAV của Nga.

Những người dân Kiev không xuống hầm trú ẩn đêm 23/5, rạng sáng 24/5 chắc chắn đã được chứng kiến những cột sáng rực phóng thẳng lên không trung từ khắp các ngả của thủ đô - chính là các vụ phóng tên lửa phòng không. Trong hầu hết các trường hợp, những tên lửa này được bắn cách nhau vài giây, 2-3 quả cùng lúc, kèm theo những tiếng nổ lớn.

Sau các vụ phóng thường là một vụ nổ mạnh hơn nhiều trong vòng 20 giây tiếp theo. Đó có thể là âm thanh của tên lửa Nga bị đánh chặn và rơi xuống đất, hoặc nếu cuộc phản công thất bại, một quả tên lửa hành trình đã vượt qua được hệ thống đánh chặn và tiếp tục lao về phía mục tiêu với tiếng động cơ phản lực rít lên.

Đợt oanh tạc kéo dài từ 1h sáng đến 5h sáng ngày 24/5, bao gồm tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình cũng như UAV tầm xa (loại Shahed). Ít nhất 4 người đã thiệt mạng và hơn 100 người khác bị thương trong các cuộc tấn công này.

Trung bình có khoảng 100 đến 200 UAV tấn công tầm xa được phóng mỗi ngày vào Ukraine, những cuộc tấn công như vậy đã trở thành thường lệ tại quốc gia này khi cuộc xung đột bước sang ngày thứ 1.550. Tuy nhiên, khoảng 1-3 tháng/lần, một "trận sóng thần" gồm gần 1.000 tên lửa và UAV của Nga, thường tập trung vào một số trung tâm đô thị, lại gieo rắc sự kinh hoàng, giống trường hợp xảy ra vào cuối tuần qua.

Quy trình lập kế hoạch cho “sóng thần” hỏa lực của Nga

Việc lập kế hoạch và thực hiện các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga đòi hỏi một quy trình hậu cần phức tạp đã được tình báo Mỹ và Ukraine nghiên cứu kỹ lưỡng. Tình báo 2 nước đôi khi được thông báo trước tối đa một tuần về ngày diễn ra các loạt bắn tên lửa này.

Các tập kích này có sự tham gia của hàng trăm kíp vận hành UAV Nga, không quân chiến lược, Hạm đội Biển Đen và Đội tàu Caspi, lực lượng tên lửa và pháo binh của lục quân, cũng như lực lượng tên lửa chiến lược Nga khi một tên lửa đạn đạo tầm trung như Oreshnik được phóng đi.

Ông Yuriy Ihnat, phát ngôn viên Không quân Ukraine, ước tính Nga đã huy động "vài mười nghìn nhân sự” cho các cuộc tấn công ồ ạt vào cuối tuần qua.

Ông Ihnat lưu ý, những dấu hiệu đầu tiên của một cuộc tấn công thường đến từ lực lượng không quân chiến lược.

"Họ phải chuẩn bị các phương tiện tấn công trước khi giao chiến: vận chuyển tên lửa hành trình, vũ trang cho máy bay, điều động máy bay từ các căn cứ thường trực đến 5-6 sân bay cất cánh dã chiến. Các hoạt động này đương nhiên mất nhiều giờ, nếu không muốn nói là nhiều ngày", người phát ngôn cho biết.

Áp đảo hệ thống phòng thủ của Ukraine

Ruslan, một chỉ huy hơn 50 tuổi ở mặt trận miền Nam Ukraine, cho biết phía Ukraine biết trước 6 ngày về thời điểm, quy mô dự kiến của cuộc tấn công hôm 14/5 của Nga, cuộc tấn công huy động khoảng 1.560 UAV và 56 tên lửa trong vòng 36 giờ.

“Bức tranh trở nên rõ ràng hơn khi ngày đó đến gần, với việc triển khai các tàu chiến, tàu ngầm và máy bay. Khoảng 3 giờ trước đó, chúng tôi đã có ý niệm rõ ràng về số lượng và chủng loại vũ khí của Nga”, ông nói.

Theo chuyên gia quân sự Oleksandr Kovalenko, quyết định cho một cuộc tấn công phối hợp với quy mô lớn như vậy đến từ cấp cao nhất của Nga. Tổng thống Nga Vladimir Putin "bật đèn xanh, trong khi ở cấp độ tác chiến, Tổng tham mưu trưởng Valery Gerasimov và Bộ trưởng Quốc phòng Andrei Belousov là những người chịu trách nhiệm lập kế hoạch tác chiến. Tiếp theo là chỉ huy của các quân chủng khác nhau: lực lượng tên lửa, hải quân và không quân chiến lược”.

"Việc phối hợp các chiến dịch này thuộc thẩm quyền của Tư lệnh Không quân Nga Sergey Kobylash và Tư lệnh Không quân Tầm xa Sergey Kuvaldin. Các mệnh lệnh tác chiến được ban hành bởi ban chỉ huy của các sân bay Engels, Oleneya và Shaykovka, cũng như Hạm đội Biển Đen và Đội tàu Caspi”, chuyên gia này giải thích.

Ông Kovalenko nói thêm, rào cản chính đối với thời điểm diễn ra các cuộc tấn công vẫn là tốc độ sản xuất tại các nhà máy vũ khí của Nga.

"Trung bình, đối với một cuộc tấn công hỗn hợp quy mô lớn liên quan đến tối đa 50 tên lửa và ít nhất 500 UAV, việc lập kế hoạch có thể mất tới một tuần. Điều này không chỉ do việc lập kế hoạch mà còn do thời gian cần thiết để tập hợp kho vũ khí, nạp đạn và chuẩn bị các phương tiện mang cũng như bệ phóng. Quá trình này phụ thuộc vào năng lực sản xuất", ông nói.

Các nỗ lực công nghiệp của Nga đã được tăng cường đáng kể nhằm mục tiêu làm quá tải hệ thống phòng không của Ukraine.

Các nhà máy Dalra ở Yelabuga (thuộc Tatarstan, phía đông Moscow) và Izhevsk (phía bắc Yelabuga) sản xuất 130 UAV mỗi ngày, và số lượng UAV mồi bẫy Gerbera cũng tương đương như vậy. Với việc phóng 150 đến 200 UAV hàng ngày, Nga cần ít nhất một tuần để tích lũy đủ 500 UAV cần thiết cho một cuộc tấn công áp đảo.

Về tên lửa, các nhà nhà máy Nga sản xuất trung bình một tên lửa 3M14 Kalibr mỗi ngày, 2-3 tên lửa Kh-101 và 2-3 tên lửa đạn đạo 9M723 Iskander.

"Không quốc gia châu Âu nào sẵn sàng cho các cuộc tấn công như vậy"

Nhiều tình huống bất ngờ khác cũng ảnh hưởng đến việc thực hiện các cuộc tấn công lớn của Nga, bao gồm cả các nút thắt cổ chai về hậu cần. Đây là hậu quả từ các cuộc tấn công của Ukraine, đặc biệt là Chiến dịch Mạng Nhện vào tháng 6/2025, phá hủy hàng chục máy bay Nga, và việc vô hiệu hóa một phần Hạm đội Biển Đen bằng UAV hàng hải của Ukraine.

"Vấn đề lớn nhất của họ liên quan đến các phương tiện mang tên lửa Kh-101 và 3M14 Kalibr. Kể từ Chiến dịch Mạng Nhện, người Nga bắt đầu sử dụng Tu-160 để tấn công Ukraine vì họ chỉ còn năm đến sáu chiếc Tu-95MS có khả năng phóng khoảng 20-25 tên lửa. Tuy nhiên, họ không bao giờ nạp quá 4 tên lửa trên mỗi máy bay do các giá treo vũ khí đã bị hao mòn”, ông Kovalenko lưu ý.

Các tàu chiến và tàu ngầm mang tên lửa Kalibr còn hoạt động cũng không thể bắn quá 16 quả tên lửa trong mỗi cuộc tấn công.

Do đó, Nga ngày càng phụ thuộc vào các hệ thống di động mặt đất vốn rất khó nhắm mục tiêu, chẳng hạn như tên lửa đạn đạo đất đối đất Iskander.

"Các bệ phóng di động của chúng hoạt động rất gần vùng thực hiện nhiệm vụ: Chúng có thể được triển khai tương đối gần biên giới, chuẩn bị trong vài phút, khai hỏa rồi nhanh chóng rút lui để bảo toàn lực lượng", ông Kovalenko giải thích.

Ông nói thêm: "Các vụ phóng có thể nhìn thấy từ không gian, cho phép định vị địa lý nhanh chóng bệ phóng. Dẫu vậy, các bệ phóng có tính cơ động cao của Nga vẫn là mục tiêu khó vô hiệu hóa nhất”.

Để xuyên thủng hệ thống phòng không Ukraine tốt hơn, Nga liên tục lập bản đồ triển khai quân của đối phương.

"Đôi khi họ tiến hành các cuộc tấn công giả lập để kích hoạt các radar của chúng tôi và định vị chúng. Họ tìm kiếm những lỗ hổng trong hệ thống phòng thủ của chúng tôi. Các làn sóng tấn công luôn được đi đầu bằng các UAV trinh sát được trang bị công cụ thu thập tình báo", ông Ruslan nhấn mạnh.

Một chiến thuật khác thường được sử dụng là hoạt động dọc theo các đường biên giới nhằm cản trở phòng không Ukraine. Nếu một tên lửa phòng không của Ukraine bay qua biên giới và gây thiệt hại ở Moldova, Romania, Ba Lan hoặc Belarus, điều đó có thể châm ngòi cho căng thẳng ngoại giao.

"Không một quốc gia nào ở châu Âu sẵn sàng cho các cuộc tấn công áp đảo như vậy", ông Oleh Katkov, tổng biên tập của trang web chuyên về quốc phòng Defense Express, nhận định. Ông lưu ý, Nga đang nhanh chóng tăng sản lượng tên lửa Iskander lên 60 quả mỗi tháng, cùng với 10 tên lửa đạn đạo phóng từ không trung Kinzhal.