Quan hệ Việt Nam - Australia: Củng cố tin cậy, tạo xung lực mới

Việc Việt Nam và Australia nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 3/2024 đã mở ra giai đoạn phát triển mới, với những kết quả ngày càng rõ nét trên nhiều lĩnh vực.

Sau hơn 2 năm, quan hệ song phương tiếp tục được củng cố về chính trị, mở rộng về kinh tế và làm sâu sắc hơn hợp tác trong khoa học - công nghệ, giáo dục, quốc phòng - an ninh và giao lưu nhân dân. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 9 đến 12/8/2026 là dấu mốc quan trọng, góp phần củng cố tin cậy chính trị và tạo thêm xung lực đưa khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.

Những kết quả đạt được, nhất là sau hơn hai năm nâng cấp quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện

Quan hệ Việt Nam - Australia được xây dựng trên nền tảng hơn nửa thế kỷ kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 26/2/1973. Từ Đối tác toàn diện năm 2009, Đối tác toàn diện tăng cường năm 2015, đến Đối tác chiến lược năm 2018 và Đối tác Chiến lược toàn diện năm 2024, mỗi bước nâng cấp đều gắn với sự gia tăng của tin cậy chính trị, mức độ bổ trợ về lợi ích và nhu cầu hợp tác giữa hai nền kinh tế.

Điểm đáng chú ý trong hơn 2 năm qua là khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện đã được triển khai tương đối đồng bộ. Theo các đánh giá được công bố, khoảng 96% trong tổng số 180 dòng hành động của Chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giai đoạn 2024-2027 đã được triển khai hoặc hoàn thành đúng tiến độ. Đây là chỉ dấu quan trọng cho thấy quyết tâm chính trị của lãnh đạo hai nước đang được chuyển hóa thành kết quả hợp tác thực tế.

Tin cậy chính trị tiếp tục là nền tảng của quan hệ song phương. Hai bên duy trì trao đổi cấp cao, các cơ chế hợp tác song phương và phối hợp tại những diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc, ASEAN và APEC. Việc duy trì tiếp xúc thường xuyên ở cấp cao giúp hai nước tăng cường hiểu biết chiến lược, đồng thời tạo điều kiện xử lý hiệu quả những vấn đề phát sinh trong quan hệ song phương cũng như phối hợp trước các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.

Trong quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư tiếp tục là một trong những trụ cột quan trọng nhất. Kim ngạch thương mại hai chiều hiện đạt hơn 14 tỷ USD. Trong sáu tháng đầu năm 2026, thương mại song phương đạt khoảng 8,1 tỷ USD, tăng gần 22% so với cùng kỳ năm trước; xuất khẩu của Việt Nam sang Australia đạt khoảng 3,8 tỷ USD, tăng hơn 25%. Những con số này cho thấy sức bổ trợ giữa hai nền kinh tế còn khá lớn, nhất là khi hai nước cùng tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Hiệp định Thương mại Tự do ASEAN - Australia - New Zealand (AANZFTA).

Điều đáng chú ý là quan hệ kinh tế Việt Nam - Australia đang có xu hướng chuyển từ mở rộng quy mô thương mại sang tăng chất lượng liên kết và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Australia có thế mạnh về tài nguyên, năng lượng, công nghệ, giáo dục và dịch vụ chất lượng cao, trong khi Việt Nam có lợi thế về sản xuất, thị trường, nguồn nhân lực và vị trí trong các chuỗi cung ứng khu vực.

Australia cũng tiếp tục là đối tác phát triển quan trọng của Việt Nam. Cam kết ODA không hoàn lại của Australia dành cho Việt Nam trong tài khóa 2026-2027 được nâng lên khoảng 98,3 triệu AUD, đưa tổng giá trị hỗ trợ của Australia dành cho Việt Nam từ khi thiết lập quan hệ lên hơn 3 tỷ AUD. Các chương trình hỗ trợ ngày càng tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa lâu dài như hạ tầng, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực quản trị.

Một chuyển biến đáng chú ý khác là khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang nổi lên như những động lực mới của quan hệ song phương. Chương trình Đổi mới sáng tạo Australia - Việt Nam (Aus4Innovation), các sáng kiến hợp tác về đổi mới sáng tạo và sự ra đời của Trung tâm Công nghệ chiến lược Việt Nam - Australia tại Hà Nội vào tháng 6/2025 đã mở thêm không gian hợp tác trong những lĩnh vực có tính chiến lược như trí tuệ nhân tạo, 5G, 6G, bán dẫn và dữ liệu số.

Đây là hướng hợp tác phù hợp với yêu cầu phát triển mới của Việt Nam khi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng được xác định là động lực quan trọng nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Nếu thương mại và đầu tư tạo ra nền tảng vật chất thì giáo dục và phát triển nguồn nhân lực tạo nên chiều sâu lâu dài cho quan hệ hai nước. Australia tiếp tục là một trong những điểm đến giáo dục quan trọng của sinh viên Việt Nam, với gần 25.000 sinh viên Việt Nam học tập tại Australia trong năm 2026.

Quốc phòng - an ninh tiếp tục là lĩnh vực hợp tác có độ tin cậy cao. Hai bên duy trì đối thoại, trao đổi kinh nghiệm, đào tạo và phối hợp trong hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Australia từng hỗ trợ Việt Nam vận chuyển bệnh viện dã chiến và đào tạo tiếng Anh, quân y, góp phần nâng cao năng lực tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế. Quan hệ quốc phòng - an ninh vì thế không chỉ phục vụ lợi ích song phương mà còn đóng góp vào các mục tiêu chung về hòa bình, ổn định và an ninh khu vực.

Cùng với hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương tạo nên nền tảng xã hội ngày càng rộng cho quan hệ song phương. Khoảng 350.000 người Australia gốc Việt là một cầu nối quan trọng giữa hai xã hội. Quan hệ kết nghĩa giữa các địa phương hai nước, cùng mạng lưới doanh nhân, trí thức, sinh viên và cộng đồng người Việt tại Australia, góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Australia vượt ra ngoài phạm vi ngoại giao nhà nước.

Ý nghĩa chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm

Chuyến thăm tới Australia của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mang ý nghĩa đặc biệt về chính trị và đối ngoại, thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với Australia trong tổng thể chính sách đối ngoại và trong cấu trúc quan hệ với các đối tác chiến lược toàn diện. Đây là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia trên cương vị mới, đồng thời là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Chủ tịch nước Việt Nam tới Australia. Việc lãnh đạo hai nước duy trì trao đổi cấp cao trong giai đoạn đầu của khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện cho thấy quyết tâm duy trì động lực phát triển quan hệ ở cấp cao nhất.

Từ góc độ đó, chuyến thăm có thể được xem là bước chuyển từ giai đoạn thiết lập khuôn khổ sang giai đoạn nâng cao hiệu quả thực thi.

Trong đó, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế số có thể trở thành những mũi nhọn hợp tác mới. Australia có thế mạnh về nghiên cứu, giáo dục đại học, công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực công nghệ và xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao. Nếu kết nối tốt giữa Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và các viện nghiên cứu, hợp tác giữa hai nước có thể chuyển từ trao đổi tri thức sang cùng nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ.

Việc thúc đẩy các sáng kiến như TechConnect, liên kết “ba nhà” giữa Chính phủ, doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu, do đó có ý nghĩa vượt ra ngoài một chương trình hợp tác đơn lẻ. Đây có thể là phương thức để xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tính liên kết, trong đó doanh nghiệp trở thành trung tâm ứng dụng, các trường đại học và viện nghiên cứu cung cấp tri thức, còn Chính phủ tạo dựng thể chế và môi trường thuận lợi.

Chuyển đổi năng lượng và phát triển xanh cũng là hướng hợp tác có nhiều dư địa. Việt Nam và Australia cùng theo đuổi mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050, đồng thời đều đứng trước yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu. Australia có kinh nghiệm, công nghệ và tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, khoáng sản thiết yếu; Việt Nam có nhu cầu lớn về chuyển đổi hệ thống năng lượng và phát triển các ngành công nghiệp xanh. Sự kết nối giữa hai bên có thể góp phần hình thành những chuỗi giá trị mới trong năng lượng sạch và khoáng sản thiết yếu.

Một nội dung quan trọng khác là nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế và chuỗi cung ứng. Những biến động địa chính trị, thương mại và công nghệ đang làm gia tăng yêu cầu đa dạng hóa thị trường, nguồn cung và đối tác. Việt Nam và Australia cùng tham gia nhiều hiệp định thương mại thế hệ mới, do đó có điều kiện phối hợp để tận dụng tốt hơn các khuôn khổ này, mở rộng thương mại và đầu tư, đồng thời hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng và quy mô đầu tư hai chiều.

Chuyến thăm cũng có thể tạo thêm động lực cho hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là trong AI, bán dẫn, công nghệ số, đào tạo nghề và quản trị hiện đại. Đây là lĩnh vực có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam. Kinh nghiệm của Australia về giáo dục đại học, đào tạo nghề, nghiên cứu khoa học và quản trị công có thể bổ trợ cho quá trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực thể chế của Việt Nam.

Ý nghĩa của chuyến thăm còn nằm ở chỗ, đây là dịp củng cố sự đồng thuận chiến lược giữa hai nước trước những biến động của môi trường khu vực và quốc tế. Việt Nam và Australia cùng coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN, chủ nghĩa đa phương, hệ thống thương mại dựa trên luật lệ và các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế. Hai nước cũng có nhiều lợi ích tương đồng trong duy trì hòa bình, ổn định và an ninh ở Đông Nam Á, thúc đẩy hợp tác tiểu vùng Mekong và bảo đảm môi trường thuận lợi cho phát triển.

Trong bối cảnh đó, việc hai nước tăng cường phối hợp tại các cơ chế đa phương càng có ý nghĩa, nhất là khi Việt Nam chuẩn bị đăng cai Năm APEC 2027. Australia là một đối tác quan trọng của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác kinh tế khu vực, thương mại tự do, chuyển đổi xanh và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Sự phối hợp giữa hai nước có thể góp phần thúc đẩy các sáng kiến mang tính xây dựng, đồng thời nâng cao hiệu quả đóng góp của mỗi nước vào các cơ chế khu vực.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!