Lý do đề xuất tăng lương hưu, trợ cấp mức 4,5% và 200.000 đồng/tháng từ 1/7

Theo dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và trợ cấp hằng tháng, Bộ Nội vụ đề xuất 2 phương án tăng lương hưu, trợ cấp.

2 phương án tăng lương hưu, trợ cấp

Theo đó về phương án 1: Thực hiện điều chỉnh tăng 4,5% và 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2026 đối với các đối tượng quy định tại các điểm a, b, c, d, đ, e và g khoản 1 Điều 1 dự thảo nghị định. Thực hiện điều chỉnh tăng 8% trên mức trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2026 đối với các đối tượng còn lại.

Phương án 2 sẽ thực hiện điều chỉnh tăng 8% trên mức trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng của tháng 6/2026 đối với các đối tượng quy định tại khoản 1 Điều 1 dự thảo nghị định.

Sau khi thực hiện điều chỉnh theo phương án 1 hoặc phương án 2 nêu trên đối với người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng có mức hưởng thấp hơn 3,8 triệu đồng/tháng thì tiếp tục được điều chỉnh như sau: Tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng dưới 3,5 triệu đồng/người/tháng; tăng lên bằng 3,8 triệu đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng/người/tháng đến dưới 3,8 triệu đồng/người/tháng.

Hướng đến giảm bớt việc chênh lệch lương hưu

Theo dự thảo tờ trình, Bộ Nội vụ lý giải về đề xuất cách thức điều chỉnh kết hợp theo số tương đối (tỷ lệ phần trăm) và theo số tiền tuyệt đối.

Cơ quan soạn thảo cho biết, việc điều chỉnh lương hưu, trợ cấp căn cứ theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội. Cụ thể, luật nêu, lương hưu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và quỹ BHXH, cùng với đó việc điều chỉnh mức tăng lương hưu thỏa đáng đối với đối tượng có mức lương hưu thấp và nghỉ trước năm 1995 bảo đảm thu hẹp khoảng cách chênh lệch lương hưu giữa người nghỉ hưu ở các thời kỳ.

Vì vậy, Bộ Nội vụ đã phối hợp với các bộ, ngành có liên quan báo cáo Chính phủ trình cấp có thẩm quyền xem, xét quyết định mức điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng trong năm 2026.

Đề xuất này căn cứ trên cơ sở dự báo về mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng năm 2026 và nâng cao mức sống của người nghỉ hưu.

Theo đó, mức điều chỉnh 8% đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. "Tuy nhiên, việc áp dụng mức chung điều chỉnh 8% cho toàn bộ người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng sẽ không khắc phục được hạn chế hiện nay trong việc điều chỉnh lương hưu", dự thảo tờ trình của Bộ Nội vụ nêu.

Bộ này phân tích hạn chế của nội dung trên là chưa thể chế hoá được quan điểm tại Nghị quyết số 28-NQ/TW hướng đến thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ.

Bên cạnh đó, phương án điều chỉnh này cũng chưa làm giảm bớt được vấn đề chênh lệnh lương hưu giữa người có mức lương hưu thấp và mức lương hưu cao sau khi thực hiện điều chỉnh; đồng thời chưa đáp ứng được mong mỏi, nguyện vọng của đa số những người đang hưởng lương hưu hiện nay.

Cụ thể, căn cứ trên số liệu thống kê do cơ quan BHXH cung cấp thì người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng chủ yếu thuộc nhóm có mức hưởng từ 3 triệu đồng/tháng đến dưới 10 triệu đồng/tháng với tổng số người là hơn 2,4 triệu người, chiếm gần 80%.

Đối với nguồn Ngân sách nhà nước đảm bảo thì mức lương hưu bình quân là 5,7 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp BHXH (mất sức lao động) bình quân là 3,3 triệu đồng/người/tháng; mức trợ cấp hằng tháng bình quân từ 2,2 triệu đồng đến 2,5 triệu đồng/người/tháng. 

Đối với nguồn quỹ BHXH đảm bảo thì mức lương hưu bình quân là 6,7 triệu đồng/người/tháng; mức hưởng bình quân của cán bộ xã, phường là 2,7 triệu đồng/người/tháng.

Do đó, khi việc thực hiện điều chỉnh lương hưu kết hợp giữa việc điều chỉnh theo số tương đối thì đối với những người có mức lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng với mức thấp sẽ nhận được mức điều chỉnh tương đối cao hơn trên mức lương hưu, trợ cấp hiện hưởng.

Theo cơ quan soạn thảo, điều này thể hiện tính chia sẻ hơn so với việc chỉ đơn thuần điều chỉnh theo mức điều chỉnh theo mức tăng tương đối (tỷ lệ phần trăm). Trong khi đó, vẫn đảm bảo việc bảo toàn giá trị lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng trước yếu tố lạm phát do vẫn thực hiện việc điều chỉnh theo tỷ lệ phần trăm