(Dân trí) - Suốt hai năm, anh Nguyễn Thương lội bùn cầm búa gõ vào từng cuống dừa nước. Hành động kỳ lạ này khiến nhiều người tưởng anh bị “khùng”.
Đầu tháng Chạp, trời rét căm căm, anh Nguyễn Thương (36 tuổi, ở xã Tịnh Khê, tỉnh Quảng Ngãi) lủi thủi giữa rừng dừa nước bên dòng sông Kinh. Anh cần mẫn dùng búa cao su gõ vào từng cuống dừa. Sau những tiếng búa lộp bộp, anh Thương nhìn từng giọt mật trắng đục nhỏ ra rồi bất chợt mỉm cười.
“Tôi phải mất hai năm tìm cách cho dừa nước tiết ra mật. Hai năm đó, người dân ở đây tưởng tôi bị khùng”, anh Thương chia sẻ.
12 năm trước, chàng trai Nguyễn Thương rời quê vào TPHCM mưu sinh. Cầm tấm bằng ngành điện, Thương vất vả xin việc tại nhiều công ty. Công việc với mức thu nhập thấp khiến cuộc sống của chàng trai xứ biển khá chật vật.
Sau 2 năm làm việc tại TPHCM, cuộc sống của Thương vẫn giậm chân tại chỗ. Anh quyết định phải thay đổi bằng cách sang Nhật Bản theo diện thực tập sinh, làm việc tại một công ty lớn với mức lương hơn 30 triệu đồng mỗi tháng.
Ngoài việc có khoản thu nhập khá, anh Thương còn học được nhiều điều ở xứ sở mặt trời mọc. Làm việc với người Nhật giúp anh rèn luyện tính kỷ luật trong lao động.
Hai anh em Thương đều sang Nhật làm việc, trong khi mẹ đã già yếu nên anh một lần nữa phải đứng trước lựa chọn và quyết định hồi hương. Sau 3 năm làm việc ở xứ người, anh tích lũy được số vốn kha khá. Dù đã suy nghĩ trước khi quyết định trở về, nhưng khi bước chân lên máy bay rời Nhật Bản, anh vẫn khá mông lung về tương lai phía trước.
“Quê tôi còn nghèo, một phần người dân bám biển, phần còn lại phải ly hương mưu sinh. Tôi quyết định trở về nhưng lúc ấy chưa biết sẽ làm việc gì”, anh Thương nhớ lại.
Về quê, anh Thương tìm hiểu các mô hình phát triển kinh tế. Lúc đó, anh phát hiện nhiều cơ sở nuôi rắn mối ở miền Tây phát triển khá tốt. Anh cũng muốn đưa mô hình này về quê. Anh lặn lội vào tỉnh Bạc Liêu (cũ) học kỹ thuật nuôi rắn mối. Một tháng sau, anh về quê mở trang trại nuôi rắn với số vốn hơn 200 triệu đồng. Nhưng rồi anh nhanh chóng nhận ra mình đã sai.
Thị trường tiêu thụ rắn mối nhỏ lẻ, việc chăn nuôi con vật này trong khu dân cư là không phù hợp. Chất thải của rắn mối rất hôi đã gây ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Anh Thương buộc phải thừa nhận mình đã thất bại, số tiền đầu tư gần như mất trắng.
Chỉ trong một tháng, anh đã tiêu tán số tiền tích góp suốt một năm làm việc ở Nhật. Đó là cú sốc thật sự đối với anh. Thất bại chóng vánh ngay lần đầu khởi nghiệp khiến anh chùn bước.
Anh xin vào làm việc tại một công ty Nhật Bản ở khu công nghiệp VSIP Quảng Ngãi. Với kinh nghiệm tích lũy khi làm việc ở Nhật Bản, anh Thương được nhận vào làm với mức lương khá cao.
Trở về quê để làm công nhân chưa bao giờ nằm trong suy nghĩ của anh Thương. Vậy nên ngoài thời gian làm việc, anh lên mạng tìm hiểu những mô hình phát triển kinh tế mới. Tuy nhiên, mọi thứ vẫn mờ mịt. Có những lúc anh đã nghĩ nên chấp nhận thực tế và từ bỏ ước mơ làm chủ.
Vào một buổi chiều của 4 năm trước, anh Thương rời công ty về nhà rồi lên chiếc xuồng nhỏ thả trôi trên dòng sông Kinh. Giữa lúc mông lung suy nghĩ, anh bất chợt nhìn những buồng dừa nước trĩu quả. Một ý tưởng khởi nghiệp từ chính cây dừa nước của quê hương chợt lóe lên trong đầu anh.
Nhớ lại khi còn làm việc tại Nhật Bản, anh từng thấy nhiều sản phẩm đồ uống của Thái Lan có nguồn gốc từ mật dừa nước. Quê anh cũng có rừng dừa rộng hàng chục hecta nhưng lâu nay người dân chỉ lấy lá để bán, lợp nhà. Phần giá trị nhất là mật dừa chưa được thu hoạch, chế biến.
Anh Thương bắt đầu tìm hiểu cách thu hoạch mật dừa nước. Khi buồng dừa bị chặt, phần cuống tiết ra mật. Tuy nhiên lượng mật ít, thời gian tiết mật chỉ 1-2 ngày. Sau một thời gian dài tìm hiểu, anh biết rằng để thu được lượng mật lớn cần có kỹ thuật mát xa cuống dừa. Anh miệt mài tìm tài liệu về phương pháp “massage” rồi thử nghiệm trên cây dừa quê hương.
Kể từ đó, ngoài thời gian ở công ty, anh Thương gần như "ăn ngủ" tại rừng dừa để tập gõ thử nghiệm. Người dân địa phương cảm thấy lạ khi anh suốt ngày cầm búa len lỏi giữa rừng dừa nước. Có người còn nói anh bị khùng.
Sau 2 năm thử nghiệm, anh Thương đã đúc kết được kỹ thuật cho riêng mình. Khi cây dừa kết trái được khoảng 3 tháng, anh sẽ dùng búa cao su gõ dọc cuống 100 lần, sau đó nắm buồng dừa lắc mạnh khoảng 10 lần. Việc này được thực hiện hàng ngày và kéo dài trong vòng một tháng. Buồng dừa sau đó được chặt, mật sẽ rỉ ra từ cuống.
Nếu không được “massage”, cây dừa chỉ tiết mật trong 1-2 ngày. Cách làm mới giúp cây tiết ra 0,5-0,7 lít mật mỗi ngày, kéo dài trong một tháng. Mật thu về sẽ được lọc, thanh trùng làm nước uống, một phần được cô đặc.
Những sản phẩm đầu tiên được anh Thương mang đi mời người dân địa phương hoặc du khách đến tham quan rừng dừa nước thử miễn phí. Thứ nước có màu trắng đục với vị ngọt đậm pha lẫn vị mặn khiến nhiều người thích thú. Chính người dân địa phương cũng bất ngờ khi biết thức uống này là mật dừa nước.
Khi đã làm được sản phẩm hoàn chỉnh, anh Thương quyết định dùng toàn bộ số vốn liếng còn lại đầu tư dây chuyền sản xuất mật dừa và đăng ký kinh doanh.
Những ngày đầu đưa sản phẩm ra thị trường, anh Thương gặp rất nhiều khó khăn vì số lượng tiêu thụ ít, thị trường nhỏ hẹp. Thế nhưng “tiếng lành đồn xa”, thứ thức uống có nhiều khoáng chất, vị ngọt đậm lại tốt cho sức khỏe dần kéo khách hàng đến với mật dừa của anh Thương.
Mặt khác, mật dừa cô đặc có độ ngọt cao nhưng không làm tăng đường huyết, phù hợp cho người ăn kiêng. Loại mật này có thể dùng chế biến món ăn, dùng thay cho đường tinh luyện để pha nước uống.
Mật dừa nước là thức uống lạ, tốt cho sức khỏe nên thị trường dần ưa chuộng. Khi sản phẩm được người tiêu dùng chấp nhận, anh tăng sản lượng, thuê thêm nhân công tham gia sản xuất mật dừa. Từ chỗ phát miễn phí, đến nay anh Thương đã bán sản phẩm với doanh thu khá cao. Tháng cao điểm, anh bán ra thị trường hơn 600 sản phẩm.
Không dừng lại ở lợi nhuận, mục tiêu xa hơn của anh là hướng đến bảo tồn hệ sinh thái, nâng cao giá trị cây dừa nước và phát triển du lịch bền vững. Để làm được điều đó, anh nói bản thân không thể đi một mình mà cần gắn kết với cộng đồng.
Theo ông Nguyễn Quốc Vương, Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê, nhiều năm qua, rừng dừa nước của địa phương trở thành điểm đến ưa thích của người dân trong tỉnh cũng như du khách. Người dân đã tận dụng lợi thế của rừng dừa để phát triển kinh tế, trong đó có mô hình sản xuất mật dừa nước.
Mật dừa nước là sản phẩm mới, độc đáo, bước đầu được nhiều du khách ưa chuộng. Sản phẩm đã phát huy được giá trị của loại cây bản địa trên địa bàn xã.
“Xã thường xuyên kiểm tra, hỗ trợ các mô hình phát triển kinh tế tiêu biểu của địa phương. Việc bảo vệ rừng dừa nước để phát triển kinh tế cho người dân là hướng đi đang được xã quan tâm thực hiện”, ông Vương chia sẻ.
