TPP: Góc nhìn "tỉnh táo" cho Việt Nam từ chuyên gia quốc tế

Nếu một công ty Việt Nam muốn xuất khẩu dược phẩm mới đến Mỹ, họ phải xin giấy phép của Chính phủ Mỹ, và nếu vượt qua rào cản này,chắc các công ty Mỹ sẽ kêu là “bán phá giá”, trong khi kinh tế Việt Nam phải mở toàn bộ cho hàng hóa nhập ngoại.
>>Những đại gia vớ bẫm sau ngày đầu Việt Nam gia nhập TPP
>>Vào TPP: Điện, xăng dầu, vận tải...chịu áp lực cải cách mạnh nhất
>>Bộ trưởng Công Thương: TPP sẽ mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp

LTS: Đàm phán Hiệp định hợp tác Thương mại Thái Bình Dương TPP vừa kết thúc. Đây sẽ là dấu mốc lịch sử mới cho hoạt động thương mại toàn cầu, đồng thời mở ra nhiều cơ hội và thách thức cho Việt Nam. Phóng viên Tuần Việt Nam trò chuyện với TS. Andrew Wells-Dang, hiện là cố vấn cấp cao của Tổ chức Oxfam Việt Nam (VN).

TPP sẽ mở rộng quyền lực độc quyền

Hoàng Hường: Đàm phán TPP vừa diễn ra khá căng thẳng thẳng tại Mỹ, từ những thông tin mới nhất, ông nhận định những tình huống mà VN sẽ đón nhận là gì?

Ông Andrew Wells-Dang: Hôm qua 12 quốc gia đã kết thúc đàm phán TPP, tuy nhiên hiệp định chưa thông qua. Các Quốc hội của 12 nước sẽ xem xét trong 3 tháng tới. Khả năng thông qua là lớn, đặc biệt vì Quốc hội Hoa Kỳ không có quyền sửa đổi nội dung, tuy nhiên chưa chắc chắn.

Một điểm quan trọng là sau khi hoàn tất đàm phán, các nước sẽ công bố nội dung của hiệp định. Đến giờ nội dung của TPP vẫn còn là bí mật nên chúng ta chưa biết chi tiết của 29 trong 30 chương. Chắc các chuyên gia kinh tế ở Việt Nam và các nước khác sẽ phải đọc bản văn rất kỹ trước khi các đại biểu Quốc hội quyết định có thông qua hay không.

Mặt hàng nông sản và nông dân cần được quan tâm nhất khi VN vào TPP. Ảnh: Hoàng Hường
Mặt hàng nông sản và nông dân cần được quan tâm nhất khi VN vào TPP. Ảnh: Hoàng Hường

Khi tham gia FTA nói chung và TPP nói riêng, Việt Nam sẽ phải mở cửa nhanh và mạnh thị trường nội địa của mình cho hàng hóa, dịch vụ từ các nước đối tác. VN sẽ được/mất gì từ việc mở cửa này?

Tính chất của TPP không phải là FTA. Theo các nhà kinh tế Mỹ như Paul Krugman và Joseph Stiglitz, hầu hết các lợi ích từ tăng cường thương mại và giảm thuế quan đã được hiện thực hóa qua WTO và bình thường hóa quan hệ thương mại rồi. Thay vì hiệp định thương mại tự do, TPP là hiệp định đầu tư quan tâm đến việc chiếm các thị trường đầu tư mới và bảo vệ sở hữu trí tuệ: “Nỗ lực của các doanh nghiệp lớn của Mỹ là để nhằm bảo vệ các khoản đầu tư quốc tế, bằng sáng chế và bản quyền của họ” (John Cassidy, The New Yorker, 16/6/2015*).

Như thế, Việt Nam và các nước đang phát triển khác sẽ phải mở cửa thị trường nội địa của mình trong khi các nước giàu vẫn có cách bảo hộ thị trường của họ (qua các “rào cản kỹ thuật”). Ví dụ đối với ngành y tế  – một trong các lĩnh vực được đàm phán nhiều nhất – TPP sẽ mở rộng quyền lực độc quyền và hạn chế cạnh tranh, đặc biệt về tiếp cận với dược phẩm.

Các công ty dược phẩm tư nhân được phép bán “sở hữu trí tuệ” của họ với giá cao trong thời gian từ 5-8 năm trước khi các nước khác được phép sản xuất dược phẩm cùng chủng loại với giá rẻ hơn. Nhưng nếu một công ty Việt Nam muốn xuất khẩu dược phẩm mới đến Mỹ, họ phải xin giấy phép của Chính phủ Mỹ, và nếu vượt qua rào cản này, chắc các công ty Mỹ sẽ kêu là “bán phá giá”. Đấy là cách các nước giàu bảo vệ thị trường của họ, trong khi kinh tế Việt Nam phải mở toàn bộ cho hàng hóa nhập ngoại (1).

TS. Andrew Wells-Dang. Ảnh: Oxfam
TS. Andrew Wells-Dang. Ảnh: Oxfam

 

Sản phẩm VN cần chú trọng nhất khi vào TPP

Đàm phán TPP, các quốc gia bạn ra sức bảo vệ sản phẩm chủ chốt, Mỹ là dược phẩm, Nhật là ô tô và nông sản, NZ là sữa... Đâu là sản phẩm VN cần phải tích cực bảo vệ? Hoặc là điểm nào VN cần tích cực thay đổi nhất khi tham gia vào cuộc chơi này?

Chắc chắn là ngành nông nghiệp – cơ sở của sinh kế ở các vùng nông thôn và ngành chiến lược trong phát triển bình đẳng. Trong một số lĩnh vực như chăn nuôi, các chuyên gia thấy giá cả ở Việt Nam cao hơn một số đói tác khác như Mỹ, New Zealand. Không chỉ nên hỏi tại sao giá Việt Nam cao mà còn nên hỏi tại sao giá nước ngoài lại rẻ như thế?

Theo TPP, Việt Nam sẽ phải nhận các sản phẩm như thịt gà nhập ngoại có giá rẻ vì sản xuất công nghiệp kiểu mấy nghìn con gà trong một trại, dùng quá nhiều hormones, hóa chất, nuôi bằng ngô biến đổi gen, sử dụng thuốc trừ sâu như glyphosate và thành phần của Chất độc màu da cam (đều do Tập đòan Monsanto sản xuất).

Phần lớn người dân ở Mỹ và Châu Âu không chấp nhận sản phẩm nông nghiệp như thế nên các tập đoàn muốn xuất khẩu đến các nước nghèo hơn. Chưa kể là các chi phí vận chuyển và tác động môi trường, khí hậu vẫn chưa được tính đến.

Vậy trong cuộc chơi này, nhóm đối tượng nào được lợi/tổn thương nhất? Cần chuẩn bị cho họ những gì, thưa ông?

Lợi ích và chi phí của TPP nên tính ở cấp ngành kinh tế, chứ không phải là cấp quốc gia. TPP được thiết kế để bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp tại các quốc gia giàu có như Mỹ, Úc, Nhật Bản. Còn ở các nước khác tham gia TPP, một số ngành kinh tế sẽ được lợi, một số ngành khác thì không, và người lao động và nông dân sẽ mất nhiều nhất.

Theo Oxfam (2), các hiệp định đầu tư quốc tế chỉ có thể phát huy tăng trường, giảm nghèo nếu cân nhắc đến lợi ích của người nghèo, nông dân. TPP không theo định hướng lấy giảm nghèo và giảm bất bất bình đẳng là trung tâm, mà tập trung quá nhiều về lợi ích của doanh nghiệp.

Các cơ quan nhà nước nên ưu tiên lợi ích của nhà sản xuất địa phương, quy mô nhỏ, không nên ủng hộ các tập đoàn quốc tế. Như thế mới được gọi là cạnh tranh lành mạnh. Trong thị trường tự do, các tập đoàn vẫn có thể hoạt động, tại sao họ lại cần có hiệp định quốc tế đặc biệt để bảo vệ lợi ích của riêng họ?

Mảng dịch vụ bị coi là điểm yếu của VN, sắp tới, VN nên giải quyết vấn đề này thế nào?

Các doanh nghiệp Việt Nam không nên cạnh tranh về kỹ thuật công nghiệp, vì các đối tác khác luôn sẽ mạnh hơn. Thay vào đó, kinh tế Việt Nam nên cạnh tranh về chất lượng: phát huy thương hiệu, sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, và đồng thời bảo vệ sức khỏe và môi trường.

Có rất nhiều ngành kinh tế không xuất nhập khẩu được, cả dịch vụ và hàng hóa.  Ví dụ, phần lớn thị trường thịt gà nội địa vẫn sẽ là gà nuôi bởi các nông hộ như gà ta, thịt gà không qua đông lạnh. Và ngày càng có nhiều người thấy rau hữu cơ thơm ngon hơn rau sản xuất với phân bón hóa học. Như vậy không cần bảo vệ sản phẩm Việt Nam bằng thuế quan nữa.

Các công ty và Chính nên nên phát động chiến dịch “mua nông phẩm Việt Nam” và minh bạch thông tin về thành phần và nguồn gốc của các sản phẩm nông nghiệp. Phát triển kinh tế như vậy sẽ là ổn định, bền vững hơn.

Theo nghiên cứu mới của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), Việt Nam cũng nên “xây dựng cơ chế cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp… liên kết với người nông dân” và “đảm bảo hiệp hội phải có đại diện đầy đủ của doanh nghiệp tư nhân, chính quyền địa phương và nông dân…”

Hơn nữa, nhà nước có vai trò quan trọng là quản lý cạnh tranh để tránh bất cứ độc quyền nào trong ngành hàng hóa, dịch vụ.

 

Theo Hoàng Hường (Thực hiện)
Vietnamnet

1) R.I.P., Free-Trade Treaties?, John Cassidy, The New Yorker, 16/6/2015.

2) Fast Track and TPP Bad for Development, Oxfamamerica.org.

 

TPP: Góc nhìn "tỉnh táo" cho Việt Nam từ chuyên gia quốc tế - 3

 

MỚI NHẤT
Cơ hội đầu tư vào bất động sản phía Tây Hà Nội
Cơ hội đầu tư vào bất động sản phía Tây Hà Nội

Giới chuyên gia BĐS nhận định, phía Tây Hà Nội là khu vực có tiềm năng phát triển BĐS lớn ở Thủ đô. Trong những năm tới, khu vực này sẽ là nơi an cư lý tưởng cho rất nhiều người dân Thủ đô, đặc biệt là những khách hàng thành đạt, ưa thích cuộc sống “xanh”, hiện đại, năng động và tiện nghi.

Thứ năm, 08/10/2015 - 01:29

Nguy hại khôn lường từ rau ngót, rau muống nhiễm hoá chất
Nguy hại khôn lường từ rau ngót, rau muống nhiễm hoá chất

Theo đại diện Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế, qua khảo sát tại nhiều chợ đầu mối trên địa bàn Hà Nội, thấy một số loại rau như: rau muống, rau ngót, rau mùng tơi… có tỷ lệ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật cao.

Thứ năm, 08/10/2015 - 12:43

Giúp việc nhà lương 20 triệu/tháng, không tưởng?
Giúp việc nhà lương 20 triệu/tháng, không tưởng?

Không phủ nhận mức thu nhập có thể lên đến 20 triệu đồng/tháng của lao động giúp việc gia đình, nhưng nhiều người trong nghề cho rằng đó là mức thu nhập rất khó đạt được.

Thứ năm, 08/10/2015 - 11:50

Chủ đầu tư tung gói cho vay “siêu sốc” để hút khách
Chủ đầu tư tung gói cho vay “siêu sốc” để hút khách

Trong cuộc chiến giành thị phần cho vay mua nhà với khách hàng cá nhân, trên thị trường có những chủ đầu tư thậm chí còn phối hợp với ngân hàng công bố gói chính sách “gây sốc” cho khách hàng với mức lãi suất thấp nhất từ trước đến nay.

Thứ năm, 08/10/2015 - 11:30

Dân Hà thành làm "ao" nuôi cá trên sân thượng
Dân Hà thành làm "ao" nuôi cá trên sân thượng

Bỏ cả chục triệu đồng để mua vật liệu, thuê kỹ thiết kế, mua cá, giống,... cô Nguyễn Mai Sương (Thụy Phương, Nam Từ Liêm, Hà Nội) đang sở hữu một hệ thống nuôi cá kết hợp trồng rau sạch hiện đại trên sân thượng.

Thứ năm, 08/10/2015 - 10:18

Tỷ giá USD/VND diễn biến trái chiều, vàng giảm
Tỷ giá USD/VND diễn biến trái chiều, vàng giảm

(Dân trí) - Phiên giao dịch sáng nay 8/10, giá USD được các ngân hàng niêm yết giao dịch không đồng nhất, nơi tăng, nơi giảm. Ngược lại, vàng miếng SJC đảo chiều giảm 100.000 đồng/lượng sau vài phiên tăng giá.

Thứ năm, 08/10/2015 - 09:59

Hậu sáp nhập, Maritime Bank bổ nhiệm tân tổng giám đốc
Hậu sáp nhập, Maritime Bank bổ nhiệm tân tổng giám đốc

(Dân trí) - Tiếp nối sự kiện sáp nhập Ngân hàng TMCP Phát triển Mê Kông (MDB), Maritime Bank đã chính thức bổ nhiệm ông Huỳnh Bửu Quang giữ chức vụ Tổng Giám đốc của ngân hàng. Ông là người kế nhiệm ông Atul Malik, vì lý do gia đình đã xin từ nhiệm từ tháng 4 vừa qua.

Thứ năm, 08/10/2015 - 09:21

Vỗ béo lươn bằng thuốc tránh thai
Vỗ béo lươn bằng thuốc tránh thai

Hôm nọ, một người bạn ghé tai chúng tôi thì thầm: “Bây chừ đàn ông, phụ nữ ở xứ Nghệ mình không cần phải dùng bao cao su hay thuốc tránh thai nữa vì đã có trong con lươn, chỉ cần ăn cháo lươn, miến lươn… là được!”.

Thứ năm, 08/10/2015 - 08:16

Thêm nguồn cung nhà ở chất lượng tại khu Nam
Thêm nguồn cung nhà ở chất lượng tại khu Nam

Thông tin mới nhất trên thị trường bất động sản (BĐS) TPHCM là ngày 11/10 tới, Công ty Phú Mỹ Hưng sẽ chính thức giới thiệu dự án mới do công ty này làm chủ đầu tư ra thị trường. Dự án được Phú Mỹ Hưng chọn để bung hàng và nhanh chóng thu hút sự quan tâm của người mua là Hưng Phúc – Happy Residence.

Thứ năm, 08/10/2015 - 08:14

Thực khách hoảng hồn vì đĩa tôm bị "chém" 5 triệu đồng
Thực khách hoảng hồn vì đĩa tôm bị "chém" 5 triệu đồng

Dư luận Trung Quốc đang dậy sóng với kiểu làm ăn chộp giật của một nhà hàng hải sản ở Thanh Đảo, Trung Quốc khi bắt thực khách trả 5 triệu đồng cho 1 đĩa tôm nhỏ, theo Shanghaiist hôm 7/10.

Thứ năm, 08/10/2015 - 07:38

Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh tái cơ cấu ngân hàng
Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh tái cơ cấu ngân hàng

(Dân trí) - Từ năm 2011 đến nay, số lượng tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã giảm 17 tổ chức thông qua sáp nhập, hợp nhất, giải thể, rút giấy phép. Chính phủ yêu cầu cần đẩy nhanh tiến trình tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém, tăng cường kiểm soát và xử lý nợ xấu.

Thứ năm, 08/10/2015 - 07:12

Thị trường căn hộ cao cấp sôi động, vì sao?
Thị trường căn hộ cao cấp sôi động, vì sao?

Đà khởi sắc của thị trường bất động sản vẫn tiếp tục lan rộng với nguồn cung căn hộ ngày càng đa dạng nhưng sức mua cũng duy trì ở mức cao. Một số dự án có tốc độ bán hàng nhanh đến mức những khách hàng chậm chân không mua được căn hộ ưng ý.

Thứ năm, 08/10/2015 - 07:10

ĐÁNG QUAN TÂM
Những đại gia vớ bẫm sau ngày đầu Việt Nam gia nhập TPP
Những đại gia vớ bẫm sau ngày đầu Việt Nam gia nhập TPP

Rất nhiều đại gia đã "vớ bẫm" sau ngày đầu tiên Việt Nam gia nhập TPP, bởi sàn giao dịch chứng khoán ngày 6/10 phủ một sắc xanh bao trùm.

Thứ tư, 07/10/2015 - 08:41

Gà nhuộm màu, thịt có chất cấm sắp hết cửa "đầu độc" dân?
Gà nhuộm màu, thịt có chất cấm sắp hết cửa "đầu độc" dân?

(Dân trí) - Không chỉ sử dụng chất cấm, chất kháng sinh trong thức ăn chăn nuôi để làm chất tăng trọng, tạo nạc, mà gần đây chất nhuộm vải còn được trộn vào thức ăn chăn nuôi để tạo màu cho gà thịt. Vấn nạn này càng khiến cho ngành chăn nuôi khó đương đầu khi hội nhập TPP.

Thứ tư, 07/10/2015 - 04:56

Giá USD tiếp tục giảm sâu phiên chiều nay
Giá USD tiếp tục giảm sâu phiên chiều nay

(Dân trí) - Chiều nay 7/10, nối tiếp chuỗi ngày giảm trước đó, giá USD được các ngân hàng đồng loạt giảm thêm 30 - 40 VND, đưa mức giá bán ra xuống 22.415 VND.

Thứ tư, 07/10/2015 - 04:47

Vào TPP: Điện, xăng dầu, vận tải...chịu áp lực cải cách mạnh nhất
Vào TPP: Điện, xăng dầu, vận tải...chịu áp lực cải cách mạnh nhất

(Dân trí) - "Với ngành điện, xăng dầu hay vận tải, nếu vào TPP, đây sẽ là những ngành chịu áp lực cải cách mạnh nhất, quyết định nhất" - Chuyên gia kinh tế TS Võ Trí Thành nhấn mạnh.

Thứ tư, 07/10/2015 - 03:48

Bộ trưởng Công Thương: TPP sẽ mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp
Bộ trưởng Công Thương: TPP sẽ mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp

(Dân trí) - Người đứng đầu ngành công thương khẳng định, nguyên tắc khi tham gia đàm phán TPP của Việt Nam là mang tính xây dựng, đảm bảo hài hoà lợi ích giữa các nước thoả đáng.

Thứ tư, 07/10/2015 - 03:15

TPP và chuyện một con lợn gánh 50 loại phí
TPP và chuyện một con lợn gánh 50 loại phí

Các chuyên gia cho rằng, để được hưởng lợi từ Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), Chính phủ và doanh nghiệp (DN) Việt Nam đều phải thay đổi. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam chủ động cải cách thể chế kinh tế.

Thứ tư, 07/10/2015 - 02:32

Bán hàng đa cấp chân chính cần hiểu thế nào cho đúng?
Bán hàng đa cấp chân chính cần hiểu thế nào cho đúng?

Mô hình bán hàng đa cấp đang có sự khác biệt rõ rệt giữa kiểu bán hàng đa cấp chân chính với bán hàng theo mô hình kim tự tháp. Cũng chính vì sự nhầm lần giữa hai loại hình này khiến cho ngành bán hàng đa cấp chân chính tại Việt Nam chịu nhiều tiếng xấu, khó phát triển như kỳ vọng.

Thứ tư, 07/10/2015 - 02:30

USD tiếp tục lao dốc, vàng tăng mạnh
USD tiếp tục lao dốc, vàng tăng mạnh

(Dân trí) - Giá vàng thế giới tăng mạnh nhất kể từ thời điểm 24/9 đã kéo giá vàng miếng SJC tăng thêm gần 100.000 đồng/lượng. Trong khi đó, giá USD tiếp tục lao dốc và giảm gần 100 VND sau 3 ngày qua.

Thứ tư, 07/10/2015 - 11:07

Tự phát hành sổ tiết kiệm, 2 chủ hiệu vàng bị khởi tố
Tự phát hành sổ tiết kiệm, 2 chủ hiệu vàng bị khởi tố

Theo cơ quan CSĐT, 2 doanh nghiệp nói trên huy động tiền gửi của người dân trong thời gian từ năm 2009 đến 2011 và phát hành sổ tiết kiệm giống như ngân hàng nhưng lãi suất cao hơn lãi suất ngân hàng từ 2,5 đến 3%/tháng.

Thứ tư, 07/10/2015 - 10:50

Việt Nam cam kết đẩy nhanh tiến trình phê chuẩn Hiệp định TPP
Việt Nam cam kết đẩy nhanh tiến trình phê chuẩn Hiệp định TPP

(Dân trí) - Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao khẳng định, trong quá trình chuẩn bị cho việc ký kết và phê chuẩn Hiệp định, Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy nhanh quá trình chuẩn bị trong nước, tăng cường phổ biến kiến thức và nâng cao năng lực cho các địa phương, doanh nghiệp để thực hiện nghiêm túc cam kết cũng như tận dụng hiệu quả lợi ích của TPP.

Thứ tư, 07/10/2015 - 09:30

Trưởng đoàn Đàm phán TPP: "Việt Nam đủ sức tiến vào cuộc chơi mới này!"
Trưởng đoàn Đàm phán TPP: "Việt Nam đủ sức tiến vào cuộc chơi mới này!"

(Dân trí) - Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh - Trưởng đoàn Việt Nam tham gia đàm phán TPP khẳng định, đây không phải lần đầu tiên Việt Nam hội nhập và với hành trang 20 năm, Việt Nam đủ sức tiến vào cuộc chơi mới này.

Thứ tư, 07/10/2015 - 09:10

Đại gia Trung Quốc đua nhau tậu lâu đài ở châu Âu
Đại gia Trung Quốc đua nhau tậu lâu đài ở châu Âu

Nhiều đại gia Trung Quốc đang vung tiền để tậu các lâu đài cổ kính, tuyệt đẹp mang đậm dấu ấn lịch sử ở châu Âu.

Thứ tư, 07/10/2015 - 08:40