Nghịch lý cước vận tải – giá xăng dầu: Sự “bất lực” của pháp luật cạnh tranh?

Dân trí Sau hơn 10 năm thực thi, Luật Cạnh tranh vẫn chưa thực hiện được sứ mệnh của mình là bảo vệ môi trường cạnh tranh khi vẫn còn những cú “bắt tay” thỏa thuận giữa các doanh nghiệp với nhau, gây thiệt hại cho người tiêu dùng mà điển hình là giá cước vận tải và giá sữa.
>>Kinh doanh truyền thống: Cạnh tranh hay là chết?
>>Ngành công nghiệp ô tô: "Ưu đãi không hề tạo ra sức cạnh tranh"

Phát biểu tại hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) được Bộ Công Thương và Phòng Thương mại và Công nghiệp (VCCI) phối hợp tổ chức sáng qua (10/5) tại Hà Nội, ông Phùng Văn Thành, Phó trưởng phòng Điều tra vụ việc hạn chế cạnh tranh, Cục Quản lý cạnh tranh cho biết, ra đời năm 2004, Luật Cạnh tranh đã trở thành đạo luật quan trọng, đóng vai trò là “Hiến pháp của nền kinh tế thị trường” tại Việt Nam.

Tuy nhiên, sau hơn 10 năm thực thi, Luật Cạnh tranh 2004 đã bộc lộ một số hạn chế khiến luật này chưa làm được sứ mệnh là: bảo vệ môi trường cạnh tranh, bảo vệ động lực của nền kinh tế, không bảo vệ cho bất cứ doanh nghiệp (DN) hay nhóm DN nào.

Các đại biểu cho rằng, pháp luật cạnh tranh hiện hành đang lộ ra những điểm yếu chết người
Các đại biểu cho rằng, pháp luật cạnh tranh hiện hành đang lộ ra những điểm yếu "chết người"

Cạnh tranh không công bằng giữa DNNN và DN khác

Theo đại diện Bộ Công Thương, mặc dù Hiến pháp 2013 đã khẳng định, “các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật”, tuy nhiên, trên thực tế, nhiều doanh nghiệp nhà nước (DNNN) vẫn có những hành vi chưa phù hợp với pháp luật cạnh tranh.

Còn tình trạng nhiều cơ quan Bộ, ngành ở cả Trung ương và địa phương ban hành các chính sách và văn bản hành chính tạo sự phân biệt đối xử, gây cạnh tranh không công bằng giữa DNNN và các doanh nghiệp khác.

Nhìn chung, Luật Cạnh tranh hiện hành còn thiếu các quy định đảm bảo hiệu quả, hiệu lực trong việc giám sát, kiểm soát và xử lý các hành vi lạm dụng vị trí độc quyền, vị trí thống lĩnh và tập trung kinh tế của DNNN.

Cũng theo ông Thành, sau hơn 10 năm thực thi Luật Cạnh tranh, trên thị trường đã xuất hiện nhiều hành vi cạnh tranh như thỏa thuận ấn định giá, phân chia thị trường tiêu thụ sản phẩm hay các giao dịch mua bán, sáp nhập được thực hiện ở ngoài lãnh thổ Việt Nam nhưng đã có những ảnh hưởng nhất định tới thị trường Việt Nam.

Ví dụ như một số nhà sản xuất, phân phối và nhập khẩu hàng tiêu dùng có thể thỏa thuận ấn định giá xuyên biên giới để tăng giá bán tại thị trường nội địa Việt Nam (thỏa thuận hạn chế cạnh tranh), gây tác động bất lợi tới người tiêu dùng và các doanh nghiệp không trực tiếp tham gia vào thỏa thuận đó.

Mặc dù trên thị trường đã xuất hiện nhiều hành vi phản cạnh tranh như trên và công luận cho thấy cần có sự can thiệp và điều chỉnh của cơ quan cạnh tranh. Tuy nhiên, pháp luật cạnh tranh Việt Nam hiện hành chưa có đầy đủ căn cứ pháp lý điều chỉnh các loại hành vi thực hiện ở ngoài lãnh thổ.

Vì vậy, theo ông Thành, việc mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với những hành vi cạnh tranh diễn ra bên ngoài lãnh thổ Việt Nam nhưng có tác động hạn chế cạnh tranh tới môi trường kinh doanh của Việt Nam là cần thiết nhằm bảo vệ cạnh tranh trên thị trường Việt Nam.

Cơ quan Nhà nước vi phạm, ai xử lý?

Ngoài ra, tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Diệu Hồng, đại diện Ban pháp chế VCCI cũng đặt ra vấn đề, Nhà nước nên sử dụng công cụ hành chính hay cạnh tranh để xử lý các hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh?

Theo đó, bà Hồng dẫn lại ví dụ về mối quan hệ giữ giá xăng và giá cước vận tải. Từ tháng 7/2014 đến tháng 1/2015, giá xăng dầu được điều chỉnh 14 đợt, giảm 39% song giá cước vận tải chỉ giảm 3-10%. Sau đó, từ 4/7/2015 đến 4/9/2015, giá xăng giảm 16-17% song giá cước taxi vẫn giữ nguyên.

Trong khi đó, theo các chuyên gia, giá xăng dầu chiếm khoảng 30-40% chi phí vận tải, nên nếu giá xăng giảm 10% thì giá cước vận tải sẽ phải giảm khoảng 3,5-4%. Nói cách khác, người tiêu dùng đang bị “móc túi” khoản tiền lớn do giá cước vận tải hành khách không giảm.

Cước vận tải rất nhạy khi xăng dầu tăng giá, nhưng ngược lại khi giá xăng dầu giảm thì cước vận tải điều chỉnh ì ạch, nhỏ giọt
Cước vận tải rất "nhạy" khi xăng dầu tăng giá, nhưng ngược lại khi giá xăng dầu giảm thì cước vận tải điều chỉnh ì ạch, nhỏ giọt

Đáng nói là sau đó phát biểu trên truyền thông, một đại diện của ngành vận tải đã xin sự thông cảm của khách hàng với phát ngôn: “Sau khi thảo luận với các thành viên, chúng tôi quyết định vẫn giữ nguyên mức cước phí dù rằng mức phí này đã tăng 500 đồng/km từ hồi tháng 5/2015”.

Chuyên gia của VCCI cho rằng, ngay trong phát ngôn kia đã cho thấy có dấu hiệu của hành vi thỏa thuận hạn chế cạnh tranh giữa các DN vận tải, vi phạm pháp luật cạnh tranh. Thế nhưng, trong tình huống đó, Nhà nước lại chỉ can thiệp hành chính vào thị trường thông qua việc yêu cầu DN tính toán lại cơ cấu giá và giảm giá, buộc DN phải công bố mức giảm giá cước.

Tương tự câu chuyện giá sữa cách đây 2 năm, vào tháng 8/2015, giá nguyên liệu sữa trên thị trường thế giới giảm từ 12-20% nhưng giá sữa bột thành phẩm của Việt Nam lại không giảm, trong khi tới 80% nguyên liệu sữa bột sử dụng ở Việt Nam là nhập khẩu. Cơ quan Nhà nước sau đó đã phải đưa sữa cho trẻ em dưới 6 tuổi vào danh mục sản phẩm bình ổn giá, đồng thời áp trần cho một số sản phẩm sữa bột cho trẻ em dưới 6 tuổi. Trong khi, tuy đã có Luật Cạnh tranh 2004, nhưng chuyện giá sữa vẫn chưa được xem xét dưới góc độ liệu có thỏa thuận ngầm hạn chế cạnh tranh hay không?

Vấn đề thứ hai mà đại diện VCCI đặt ra với ban soạn thảo: Sẽ như thế nào trong trường hợp cơ quan Nhà nước lại chính là chủ thể vi phạm pháp luật cạnh tranh?

Đơn cử, vào đầu năm 2015, chính quyền một địa phương đã phát công văn yêu cầu đẩy mạnh sử dụng tiêu thu một sản phẩm bia của DN có nhà máy trên địa bàn tới các cơ quan, DN (yêu cầu vận dộng, ưu tiên sử dụng đích danh tên sản phẩm). Đây là hành vi bị cấm đối với các cơ quan Nhà nước đã được quy định tại Luật Cạnh tranh.

Vì vậy, theo VCCI, “khi cơ quan Nhà nước vi phạm, cơ chế nào bảo vệ DN” là một vấn đề cần được giải quyết tại Luật cạnh tranh sửa đổi: Liệu rằng sẽ xử lý tại cơ quan quản lý cạnh tranh hay đưa ra tòa án?

Bích Diệp

MỚI NHẤT
Hợp tác 3 bên, đầu tư 1000 tỷ đồng làm nông nghiệp công nghệ  cao
Hợp tác 3 bên, đầu tư 1000 tỷ đồng làm nông nghiệp công nghệ cao

Ngày 11/5, một thỏa thuận hợp tác 3 bên, đầu tư 1.000 tỷ đồng cho lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao để nâng tầm giá trị “vàng đen”(cà phê) thương hiệu Việt Nam đã được chính thức cam kết.

Thứ năm, 11/05/2017 - 01:00

Cần Thơ: Dự kiến mở 3 đường bay mới trong năm 2017
Cần Thơ: Dự kiến mở 3 đường bay mới trong năm 2017

(Dân trí) - Ông Võ Thành Thống – Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho biết, Cần Thơ đang tính cách hỗ trợ các hãng hàng không mở các đường bay mới đến cảng hàng không Quốc tế Cần Thơ. Dự kiến 3 đường bay Cần Thơ - Hải Phòng; Cần Thơ-Cam Ranh và Cần Thơ – Bangkok sẽ được mở trong năm 2017.

Thứ năm, 11/05/2017 - 01:00

Khách sạn Kim Liên bắt đầu báo lãi sau khi về tay bầu Thụy giá “nghìn tỷ”
Khách sạn Kim Liên bắt đầu báo lãi sau khi về tay bầu Thụy giá “nghìn tỷ”

(Dân trí) - Với doanh thu tăng và chi phí giảm mạnh, năm vừa qua, Khách sạn Kim Liên đã bắt đầu báo lãi gần 7,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, do hệ lụy để lại của thời gian trước đó, cuối năm 2016, bầu Thụy vẫn còn phải “gánh” hơn 26 tỷ đồng lỗ lũy kế ở công ty này, dòng tiền âm hơn 28 tỷ đồng.

Thứ năm, 11/05/2017 - 11:00

Chi hơn 1.200 tỷ đồng mua mới trên 1.100 ô tô công năm 2016
Chi hơn 1.200 tỷ đồng mua mới trên 1.100 ô tô công năm 2016

(Dân trí) - Mặc dù trong năm qua, việc mua sắm xe ô tô và trang thiết bị đắt tiền đã được yêu cầu phải “hạn chế”, song theo báo cáo của Chính phủ, ngân sách vẫn phải chi mua mới 1.164 ô tô công với tổng nguyên giá gần 1.223 tỷ đồng. Trong khi đó, vẫn còn tới hơn 8.700 xe ô tô công đã quá thời gian tính hao mòn theo chế độ.

Thứ năm, 11/05/2017 - 10:35

Lo hơn 600 xe tiền tỷ phơi mưa nắng, lãnh đạo cao cấp của BMW AG lại xin gặp Bộ Tài chính
Lo hơn 600 xe tiền tỷ phơi mưa nắng, lãnh đạo cao cấp của BMW AG lại xin gặp Bộ Tài chính

Bayerische Motoren Werke AG - thường được biết đến với tên gọi BMW AG đã quyết định cử phái đoàn gồm các lãnh đạo cấp cao tới Hà Nội để gặp đại diện Bộ Tài chính, nhằm tìm giải pháp xử lý câu chuyện liên quan đến vụ việc buôn lậu xe ô tô BMW của Công ty Ô tô Âu châu (Euro Auto).

Thứ năm, 11/05/2017 - 10:19

Tàu vỏ thép vừa đóng đã hư hỏng: Do nước biển mặn, thời tiết khắc nghiệt?
Tàu vỏ thép vừa đóng đã hư hỏng: Do nước biển mặn, thời tiết khắc nghiệt?

(Dân trí) - Các cơ sở đóng tàu vỏ thép cho rằng, việc tàu hư hỏng, rỉ sét là do nước biển mặn, thời tiết khắc nghiệt, ngư dân vận hành chưa bài bản. Tuy nhiên, cách giải thích này không chỉ khiến ngư dân bức xúc mà lãnh đạo địa phương cũng không đồng tình.

Thứ năm, 11/05/2017 - 10:10

IPA 2017: “Cành Cọ Vàng” danh giá trong lĩnh vực BĐS gọi tên ai?
IPA 2017: “Cành Cọ Vàng” danh giá trong lĩnh vực BĐS gọi tên ai?

Giải thưởng International Property Awards (IPA) 2017 về hạng mục “Dự án căn hộ cao cấp tiêu biểu tại Việt Nam” luôn được coi là một giải thưởng danh giá cho phân khúc căn hộ này tại Việt Nam.

Thứ năm, 11/05/2017 - 10:02

Nhà liền thổ xây sẵn Đông Bắc khan hiếm do nhu cầu thực
Nhà liền thổ xây sẵn Đông Bắc khan hiếm do nhu cầu thực

Trái với kịch bản dự báo được đưa ra vào năm 2016, thị trường BĐS ghi nhận lượng giao dịch ấn tượng của sản phẩm nhà phố, biệt thự trong Quý I/2017. Đặc biệt, loại hình biệt thự phố khu Đông được đánh giá sẽ là tâm điểm đầu tư.

Thứ năm, 11/05/2017 - 10:00

ROE: Chỉ số “sức khỏe tài chính” tích cực của Bảo Minh
ROE: Chỉ số “sức khỏe tài chính” tích cực của Bảo Minh

ROE càng cao chứng tỏ công ty sử dụng đồng vốn có hiệu quả, khả năng thu hồi vốn của các cổ đông cao, và tất nhiên đây cũng là yếu tố đánh giá năng lực quản trị, điều hành một doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả.

Thứ năm, 11/05/2017 - 09:40

Thị trường vàng "hụt hơi" ngay sau khi tăng giá
Thị trường vàng "hụt hơi" ngay sau khi tăng giá

(Dân trí) - Mức tăng được cho là mạnh nhất kể từ ngày 21/4 đã không thể giúp giá vàng có thêm một phiên đi lên. Buổi giao dịch sáng nay 11/5, giá vàng SJC và giao ngay tại thị trường châu Á đều đang "quay đầu" giảm.

Thứ năm, 11/05/2017 - 09:35

Bí ẩn những ông chủ đầu tư bất động sản bằng tay chiêu
Bí ẩn những ông chủ đầu tư bất động sản bằng tay chiêu

Trong khi không ít ông chủ bất động sản sừng sỏ quẫy đạp để rút lui khi thị trường đối mặt với nguy cơ chạm đáy thì vẫn có doanh nghiệp “ngoài ngành” hoặc chỉ coi đây là lĩnh vực “tay chiêu” lại làm ăn thành công và để lại dấu ấn với hàng chục dự án lớn.

Thứ năm, 11/05/2017 - 09:15

Thêm nhiều quy định mới, thị trường ô tô sắp biến động mạnh
Thêm nhiều quy định mới, thị trường ô tô sắp biến động mạnh

Dự thảo Nghị định quy định về điều kiện kinh doanh sản xuất lắp ráp, nhập khẩu và bảo hành, bảo dưỡng ô tô, do Bộ Công Thương chủ trì soạn thảo, đã đưa ra nhiều điều kiện kinh doanh mới mà các DN kinh doanh ô tô sẽ phải thực hiện.

Thứ năm, 11/05/2017 - 06:09

ĐÁNG QUAN TÂM
Thủ tướng: 23.000 dự án FDI vào Việt Nam, hạ tầng yếu là vấn đề!
Thủ tướng: 23.000 dự án FDI vào Việt Nam, hạ tầng yếu là vấn đề!

(Dân trí) - Kêu gọi doanh nghiệp Hồng Kông đầu tư vào hạ tầng, Thủ tướng cho biết, đây là một lĩnh vực có nhu cầu vốn rất lớn, gồm đường sắt, đường bộ, hàng không, đường thủy. Nếu các dự án FDI vào Việt Nam nhanh, lớn như hiện nay mà hạ tầng không tốt thì đó là vấn đề.

Thứ năm, 11/05/2017 - 05:30

BIM Group – Dấu ấn thương hiệu kết tinh từ kinh nghiệm, uy tín và tầm nhìn phát triển chiến lược
BIM Group – Dấu ấn thương hiệu kết tinh từ kinh nghiệm, uy tín và tầm nhìn phát triển chiến lược

"Lửa thử vàng, gian nan thử sức" – với bề dày kinh nghiệm cùng triết lý kinh doanh bền vững luôn được chú trọng trong quá trình phát triển, BIM Group là thương hiệu đang từng ngày khẳng định uy tín trên thị trường với nhiều lĩnh vực kinh doanh khác nhau.

Thứ năm, 11/05/2017 - 05:10

Cao Bằng muốn vay Trung Quốc 300 triệu USD làm đường cao tốc
Cao Bằng muốn vay Trung Quốc 300 triệu USD làm đường cao tốc

(Dân trí) - Cao Bằng kiến nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính tham mưu cho Thủ tướng đàm phán với cơ quan chức năng của Trung Quốc để đạt được thỏa thuận khoản vay 300 triệu USD của Trung Quốc.

Thứ năm, 11/05/2017 - 05:00

Bất chấp áp lực giá nhiên liệu, Vietnam Airlines vẫn tăng lãi gấp 5 lần
Bất chấp áp lực giá nhiên liệu, Vietnam Airlines vẫn tăng lãi gấp 5 lần

Mặc dù thị trường hàng không bị ảnh hưởng bởi sự tăng lên của giá nhiên liệu, nhưng Vietnam Airlines vẫn vững đà phát triển. Đáng chú ý, năm 2016 lợi nhuận trước thuế của Vietnam Airlines tăng gấp 5 lần so với năm 2015, đây là kết quả kinh doanh tốt nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Thứ năm, 11/05/2017 - 04:50

Chính sách thanh toán đột phá tại dự án hạng sang ngay trung tâm thành phố
Chính sách thanh toán đột phá tại dự án hạng sang ngay trung tâm thành phố

Thị trường bất động sản đang được thúc đẩy bởi các chính sách thanh toán ưu đãi của chủ đầu tư. Đặc biệt, hiện nay có những chủ đầu tư chấp nhận cho khách hàng thanh toán trước 30% tổng số tiền mua căn hộ, và thanh toán số còn lại đến khi nhận nhà, không cần vay ngân hàng. Đây có thể nói là chính sách thanh toán đột phá, tạo điều kiện cho người mua nhà với giải pháp tài chính dễ chịu nhất.

Thứ năm, 11/05/2017 - 04:00

Hé lộ nhà đầu tư "khủng" muốn mua cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình
Hé lộ nhà đầu tư "khủng" muốn mua cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình

VEC cho biết, đã có doanh nghiệp lớn đến từ nước ngoài quan tâm đến tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình.

Thứ tư, 10/05/2017 - 08:20

Ngân hàng bất ngờ tăng lãi suất huy động
Ngân hàng bất ngờ tăng lãi suất huy động

(Dân trí) - Khảo sát thị trường cho thấy, lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng tuy không được nâng lên kịch trần nhưng ngân hàng lại thu hút khách hàng bằng các chương trình khuyến mại hấp dẫn như quà tặng và rút thăm trúng thưởng cuối kỳ…

Thứ tư, 10/05/2017 - 07:05

Trung Quốc mua hơn 85% lượng quặng và khoáng sản của Việt Nam
Trung Quốc mua hơn 85% lượng quặng và khoáng sản của Việt Nam

(Dân trí) - Không chỉ lượng lớn dầu khí, than được Trung Quốc tăng cường mua vào, gần đây quặng và các loại khoáng sản của Việt Nam cũng được xuất nhiều sang thị trường này.

Thứ tư, 10/05/2017 - 06:19

Mong muốn Grow Asia đồng hành, thúc đẩy chuỗi giá trị nông sản Việt!
Mong muốn Grow Asia đồng hành, thúc đẩy chuỗi giá trị nông sản Việt!

(Dân trí) - Tham dự phiên khai mạc Grow Asia Forum (Diễn đàn châu Á phát triển) tại Camphuchia sáng nay (10/5), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Cường mong muốn Grow Asia đồng hành để đạt được các mục tiêu của Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp, nhất là việc xây dựng các chuỗi giá trị cho các ngành hàng nông sản Việt.

Thứ tư, 10/05/2017 - 04:08

Mang "cơm có thịt heo" đến Tây Nguyên
Mang "cơm có thịt heo" đến Tây Nguyên

Sau Kon Tum, trong tháng 5 này, “Cơm có thịt heo” của LienVietPostBank sẽ được triển khai tại tỉnh Điện Biên để thúc đẩy sức lan tỏa mạnh mẽ của chương trình.

Thứ tư, 10/05/2017 - 03:00

Vải đầu mùa gần 100.000 đồng/kg, đắt gấp 7 lần giá nhập
Vải đầu mùa gần 100.000 đồng/kg, đắt gấp 7 lần giá nhập

(Dân trí) - Cũng biết giá bán buôn và bán lẻ sẽ chênh nhau, nhưng khi được biết giá vải đầu mùa cao gấp tới 7 - 8 lần tại Hà Nội, nhiều người tiêu dùng không khỏi giật mình.

Thứ tư, 10/05/2017 - 02:47

Ô tô nhập từ Ấn Độ giảm hàng nghìn chiếc, giá tăng lên 285 triệu đồng/xe
Ô tô nhập từ Ấn Độ giảm hàng nghìn chiếc, giá tăng lên 285 triệu đồng/xe

(Dân trí) - Sau gần 1 năm khuấy đảo thị trường xe nhập về cả lượng và giá, tháng 4 vừa qua, lượng xe ô tô nguyên chiếc nhập khẩu từ Ấn Độ về Việt Nam đã giảm gần 3.000 chiếc so với tháng trước đó.

Thứ tư, 10/05/2017 - 02:00