Tết của người Việt xa xứ: Đào đi máy bay, bánh chưng gói bằng giấy nhôm

Công việc bận rộn nhưng không quên nếp xưa

 Chị Lê Thị Phương Chung (quê Hà Tĩnh) sinh sống ở Nga hơn 20 năm và cũng từng ấy năm đón Tết xa quê. Xa mái nhà nơi miền Trung đầy nắng gió, xa mâm cơm chiều cuối năm quây quần bên gia đình nhưng với chị, Tết Nguyên đán chưa bao giờ bị lãng quên.

Năm nay, 29 Tết rơi vào thứ hai ngày 16/2. Theo lịch dương tại Nga, đó vẫn là một ngày làm việc bình thường. Ngoài trời, tuyết rơi dày, phủ trắng những con đường vốn đã trơn trượt vì băng giá. Tan sở, người phụ nữ nóng lòng về nhà để chuẩn bị lễ cúng giao thừa cho kịp giờ Việt Nam.

“Rất may tôi đã chuẩn bị trước mâm cỗ cúng truyền thống gồm nem, xôi gấc, gà luộc, bánh chưng, canh măng, dưa hành muối.

Công việc bận rộn nhưng tôi không bao giờ quên nếp xưa. Tôi muốn các con mình hiểu về ngày Tết truyền thống của người Việt và hiểu đúng tinh thần của ngày đoàn viên gia đình”, chị chia sẻ.

Giữa xứ sở bạch dương lạnh giá, căn bếp nhỏ của gia đình chị những ngày cuối năm vẫn đỏ lửa. Mâm cơm cúng giao thừa không chỉ để tưởng nhớ tổ tiên, mà còn là cách chị giữ sợi dây kết nối với quê hương sau hơn 2 thập kỷ xa xứ.

Theo chị Chung, nếu Tết Nguyên đán rơi vào cuối tuần, cộng đồng người Việt tại Nga sẽ cùng nhau gặp gỡ, đi chơi thể thao, ăn uống.

“Hiện nay, người Việt tại Nga đã có một chút tích lũy nên nhiều người mua được biệt thự ở các vùng ngoại ô. Các gia đình gốc Việt vì thế thường cùng nhau tụ họp ăn uống, hát hò, các cháu nhỏ cùng nhau nói chuyện bằng cả tiếng Nga và tiếng Việt”, chị Chung cho hay.

Chị Chung hiện là chủ một công ty tại Nga với đông lao động người Việt. Chị rất thấu hiểu nỗi lòng của những người con xa quê. Năm nào chị cũng chuẩn bị chu đáo tiệc tất niên cho anh em trong công ty. Mâm cỗ tất niên là những món ăn quen thuộc ngày Tết, từ bánh chưng, giò chả đến các món xào, món canh đậm hương vị quê nhà.

Mọi người quây quần cùng ăn uống, tặng nhau những lời chúc tốt đẹp. Không gian thêm ấm áp khi có thêm cành mai vàng do mọi người tự tay trang trí.

Chị Chung cho biết, để đón Tết nguyên đán, từ nhiều ngày trước, chị đã đi mua hoa đào ở khu chợ của người Việt. Những cành đào được chuyển bằng máy bay từ Việt Nam sang giúp không khí xuân quê hương gần hơn với người Việt xa xứ. 

Mua gà ta 500.000 đồng ở Iraq làm cơm cúng tất niên

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, chị Ngọc Huyền (hiện sinh sống tại thành phố Sulaymaniyah, Iraq), cho biết ngay trước thềm năm mới, gia đình kịp làm mâm cơm tất niên và mời anh em người Việt Nam tới dùng bữa. Do thời gian khá gấp gáp, chị Huyền chỉ kịp làm một số món ăn để những người con xa xứ tạm vơi đi nỗi nhớ quê nhà.

Sáng 16/2 (theo giờ ở Iraq), chồng chị Huyền tranh thủ lái xe đi chợ cách nhà gần 10km. Tại đây, anh chọn mua một con gà chạy bộ, được người dân nuôi và bán cho tiểu thương ở ngoài chợ với giá khoảng 500.000 đồng.

Ở thành phố nơi gia đình cô sinh sống chủ yếu là gà công nghiệp đông lạnh đóng hộp nên việc mua được một con gà ta chạy bộ là điều khá may mắn. Với những nguyên liệu chuẩn bị trước từ cách đó vài ngày, Huyền vào bếp, một tay chuẩn bị và nấu nướng trong khoảng 2 tiếng.

Hôm nay, bữa cơm tất niên đãi anh em xa quê ngoài món gà luộc còn có măng khô nấu canh. Vì Iraq là quốc gia Hồi giáo nên thịt heo là thực phẩm rất khan hiếm, hầu như chỉ có thịt heo đông lạnh mua từ siêu thị chuyên bán đồ ở các nước khu vực Đông Nam Á.

Bởi vậy, cô đã dùng xương bò để ninh thành nước dùng thay vì xương heo. Ngoài ra, cô gái quê gốc Bắc Ninh còn làm gà nấu đông, lòng gà xào miến. Riêng phần nước luộc gà, cô tận dụng để nấu canh khoai tây.

Xa quê gần 8 năm, gần như năm nào cô cũng gói bánh chưng cho đỡ nhớ hương vị quê nhà. Iraq không có lá dong nên cô phải tìm cách biến tấu dùng giấy nến và giấy bạc bọc bên ngoài, mua thêm chút thịt lợn đông lạnh và đỗ làm nhân.

Năm nay, gia đình có thêm món mứt cà rốt tự làm để đổi vị. Huyền dự định, vào khoảnh khắc giao thừa (khoảng 23h Việt Nam tương đương 19h tại Iraq, hai vợ chồng gọi điện tới bố mẹ 2 bên để chúc mừng năm mới.

"Năm mới đã tới, chúng tôi xin gửi lời chúc tới bạn đọc của báo Dân trí cũng như mọi người dân Việt Nam trên khắp cả nước và người Việt xa xứ thêm nhiều sức khoẻ, an khang thịnh vượng, vạn sự như ý", Ngọc Huyền nói.

Người Việt ở Hàn Quốc dọn cỗ đón Tết

Giữa căn bếp nhỏ ở Hàn Quốc, chị Hồng Mị tất bật chuẩn bị mâm cơm cúng giao thừa, đánh dấu năm thứ bảy chị đón Tết xa quê kể từ ngày sang đây sinh sống. Không còn không khí rộn ràng đón ông bà, họ hàng tấp nập như ở Việt Nam, chị lặng lẽ nấu nướng, bày biện từng món theo phong tục gia đình bên chồng.

Trên bếp, nồi canh bánh tok nấu cùng thịt bò nghi ngút khói - món ăn không thể thiếu trong dịp năm mới của người Hàn. Bên cạnh đó là những tảng thịt bò lớn được ướp gia vị rồi khìa nguyên miếng, cá khô, cải bó xôi trộn, củ cải trắng thái sợi xào, hạt dẻ đã lột vỏ, trứng luộc cắt hình cánh hoa, táo tàu khô, rong biển, cơm trắng… Tất cả được chị tỉ mỉ sắp xếp gọn gàng lên mâm cúng.

“Những năm trước, vì bận làm thêm nên sau khi cúng xong tôi lại đi làm, ít có dịp tham gia đón Tết cùng cộng đồng người Việt. Điều khiến tôi nhớ nhất mỗi dịp giao thừa là không khí rộn ràng ở quê nhà và những cuộc gọi từ gia đình Việt Nam đúng thời khắc chuyển giao năm mới”, chị Mị cho hay.

Chị chia sẻ, ở đây đêm giao thừa chủ yếu là cả gia đình quây quần ăn uống rồi nghỉ ngơi, sáng mùng 1 làm lễ, chúc Tết và lì xì cho con cháu. Không có sự náo nhiệt như ở Việt Nam, nên mỗi khi đứng bên bếp lửa chuẩn bị mâm cơm cuối năm, chị lại nhớ không khí rộn ràng quê nhà và những cuộc gọi từ gia đình đúng thời khắc chuyển giao năm mới.

Chị kể, năm nào cũng vậy, khoảnh khắc chị mong nhất là lúc điện thoại sáng màn hình, hiện lên cuộc gọi video từ gia đình. Bên kia là bố mẹ, anh chị em đã quây quần đông đủ. Có khi mọi người phải chờ đúng giờ đẹp mới bấm gọi, nên chị càng hồi hộp. Chỉ cần nghe thấy tiếng: “Alo, Mị đó hả?” là cổ họng chị đã nghèn nghẹn. Nhìn thấy cả nhà cười nói, chúc Tết, giơ điện thoại quay mâm cỗ ở quê, chị vừa vui vừa chạnh lòng.

Qua màn hình nhỏ, chị gửi lời chúc đầu năm, dặn dò sức khỏe, rồi lặng lẽ ngắm từng gương mặt thân quen. Có những năm, pháo hoa phía Việt Nam nổ rực trời, cả nhà quay máy cho chị xem, còn chị chỉ biết đứng trong căn bếp nơi xứ lạnh, mỉm cười mà mắt cay cay. Cuộc gọi thường không dài, nhưng đủ để lấp đầy khoảng trống của một cái Tết xa nhà.

Với chị Hồng Mị, dù đón năm mới ở đâu, ý nghĩa của “sum vầy” vẫn không thay đổi. Chỉ cần được nhìn thấy gia đình qua màn hình, được nghe tiếng chúc Tết thân thuộc, chị đã thấy lòng mình ấm lại. Và trong lúc cất điện thoại xuống để tiếp tục dọn mâm cúng, chị thầm mong một ngày gần nhất sẽ được trở về Việt Nam, không còn phải đợi giao thừa qua một màn hình nhỏ nữa.

 Người Việt tại Mỹ tụ họp gói bánh chưng

Cách Việt Nam 12 tiếng, nhiều người Việt ở Mỹ vẫn cố gắng giữ nếp đón Tết để con cháu, thế hệ trẻ không quên nét đẹp của cha ông. 

Sang Mỹ học rồi ở lại làm việc từ năm 2019, mỗi khi Tết đến, gia đình chị Hoàng Dung (quê Nghệ An, sống ở bang Pennsylvania) bồi hồi nhớ không khí ở quê nhà.

Năm nay, để hướng về tổ tiên, vợ chồng chị quyết định cúng giao thừa trùng với thời gian 29 Tết ở Việt Nam, tức sáng sớm ngày 16/2 (giờ Mỹ). Mâm cỗ đơn sơ với món xôi, bánh trôi chay và hoa quả. 

Trước đó, theo thông lệ hàng năm, hoạt động gói bánh chưng đã được vợ chồng chị cùng gia đình một số người bạn tổ chức để cảm nhận không khí Tết đến xuân về. Không có lá dong, vợ chồng chị phải mua lá chuối ở siêu thị châu Á với giá 2 USD (hơn 50.000 đồng)/túi, mỗi túi đủ gói 4-5 chiếc bánh chưng. 

"Mỗi nhà gói 5-6 chiếc rồi đem về tự luộc vì không có nồi to như ở Việt Nam. Thời gian luộc khoảng 5-6 tiếng bằng bếp gas", chị Dung nói.

Dù các con còn nhỏ, chưa hiểu hết về phong tục ngày Tết, vợ chồng chị Dung vẫn dành một không gian nhỏ trong căn hộ bài trí mâm ngũ quả. Một số đồ trang trí được chị đặt mua trên mạng hoặc nhờ người thân chuyển từ Việt Nam sang.

Sinh sống tại bang Delaware (Mỹ) đã được 20 năm, với chị Chiêu Sa, Tết Nguyên đán là khoảng lặng để nhớ về quê hương, gìn giữ những giá trị văn hoá Việt trong chính ngôi nhà nhỏ nơi xứ người.

“Tết không chỉ là một ngày trong năm mà là hành trình để giữ lại cội nguồn cho con”, chị nói.

Những ngày cuối năm, khi nhịp sống tại Mỹ vẫn hối hả với lịch học và công việc dày đặc, chị Sa cùng các gia đình người Việt sinh sống quanh khu vực Delaware -  bangPennsylvania rục rịch chuẩn bị Tết từ rất sớm.

Chị kể, trước đây khi chưa lập gia đình, việc đón Tết nơi đất khách chỉ diễn ra khá đơn giản, “mọi sinh hoạt vẫn như ngày thường nên cảm giác Tết cũng qua loa”. Nhưng từ khi có con, mọi thứ trở nên khác hẳn.

“Tôi muốn con mình hiểu Tết là gì, để trong ký ức tuổi thơ của con có áo dài, bánh chưng, mâm ngũ quả và nhạc xuân”, chị nói.

Khoảng một tuần trước Tết, vài ba gia đình thân thiết lại tụ họp gói bánh chưng, bánh tét. Năm nay, 4 gia đình cùng gói gần 40 chiếc bánh chưng và 5-7 đòn bánh tét.

“Nguyên liệu tại Mỹ khá đầy đủ, chỉ thiếu lá dong nên phải thay bằng lá chuối, việc gói vì thế cũng khó hơn”, chị Sa chia sẻ.

Trời lạnh xuống âm độ khiến kế hoạch thức đêm nấu bánh chưng bằng củi không thể thực hiện, mọi người chuyển sang nấu bằng bếp gas và nồi áp suất trong nhà. Riêng gia đình chị nấu hai mẻ trong khoảng 6 tiếng.

Không khí Tết được chị tái hiện từ những điều giản dị nhất. Theo đó, đồ trang trí mang từ Việt Nam sang được lấy ra, cả nhà cùng dán câu đối, treo đèn, bày biện góc nhỏ mang sắc xuân. Các con mặc áo dài, tập nhảy những bản nhạc Tết đang “trend”, theo bố mẹ đi chợ mua hoa, bánh mứt, dọn dẹp nhà cửa, bày mâm ngũ quả và chuẩn bị bài giới thiệu về Tết Nguyên đán để mang đến lớp học chia sẻ với bạn bè quốc tế.

Giữa cuộc sống bận rộn nơi xứ người, mỗi mùa xuân về nỗi nhớ quê trong chị lại trở nên da diết. May mắn có những người bạn Việt thân tình nơi đất khách, ngày đầu năm, họ tụ họp, mỗi nhà góp một món ăn truyền thống, trẻ con xúng xính áo dài nhận lì xì, người lớn nâng ly chúc nhau bình an, sức khoẻ.

Nghi lễ cúng giao thừa được chị duy trì theo giờ Mỹ với mâm cúng giản dị gồm xôi, hoa quả, chè, bánh chưng, thịt kho và chả lụa. Do Tết không rơi vào cuối tuần, sau khi cúng xong mọi người lại đi ngủ để sáng hôm sau đi làm.