Cổ thụ từng đi vào thơ Tố Hữu, được dân làng xem như “báu vật xanh”

Ở thôn Mai Lộc 2, xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị có một cây sui cổ thụ được người dân xem như “báu vật xanh”, biểu tượng của làng, chứng kiến bao đổi thay của quê hương.

Ông Nguyễn Văn Hiếu, Trưởng thôn Mai Lộc 2, cho biết cây sui nghe tên có vẻ lạ, nhưng với những người yêu văn chương hoặc từng học tác phẩm Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu, chắc hẳn từng nghe đến loài cây này.

“Trong thơ Tố Hữu có câu "Thương nhau chia củ sắn lùi. Bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng". Chăn sui được làm từ vỏ loài cây này”, ông Hiếu chia sẻ.

Cây sui ở thôn Mai Lộc 2 nằm trên một quả đồi, cao hơn 30m, tán lá sum suê vươn ra tứ phía. Thân cây lớn đến 3-4 vòng tay người trưởng thành mới ôm xuể.

Cụ Hoàng Ngọc Thục (84 tuổi, trú tại thôn Mai Lộc 2) nói rằng cây sui có tuổi đời hơn 200 năm. Từ khi sinh ra, cụ Thục đã thấy cây sui đứng sừng sững trên ngọn đồi đầu làng. Theo cụ Thục, trải qua chiến tranh và nhiều biến động lịch sử, hứng chịu không ít trận bão lớn, cây sui vẫn đứng vững suốt hàng trăm năm.

“Trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ, vùng đất này hứng chịu rất nhiều bom đạn và chất độc hóa học. Xóm làng, nhà cửa bị tàn phá, nhưng cây sui gần như không hề hấn gì, chỉ có phần vỏ còn lưu lại vết bom đạn”, cụ Thục nói.

Ông Trần Xuân Bồi (71 tuổi), sống gần cây sui kể rằng thời nhỏ ông cùng bạn bè thường chăn trâu, tụ tập chơi đùa dưới gốc cây. Đây cũng là nơi người dân tìm đến tránh nắng, nghỉ ngơi.

“Ở vùng này cũng có một số cây sui nhưng tuổi đời và kích thước nhỏ hơn. Có thể nói cây sui ở thôn Mai Lộc 2 là độc nhất vô nhị. Cây cao lớn, cổ thụ, dáng thế và tán cành rất đẹp”, ông Bồi tự hào.

Người dân thôn Mai Lộc 2 cho hay, mỗi năm cây sui thay lá một lần, ra hoa và kết quả vào khoảng tháng 3 đến tháng 4. Mùa thay lá, thân cây hiện lên sừng sững giữa đồi, tạo nên vẻ đẹp trầm mặc, cổ kính.

Theo Trưởng thôn Mai Lộc 2, người dân địa phương mong muốn cây sui sớm được xem xét công nhận là cây di sản. Việc công nhận cây sui cổ thụ không chỉ góp phần bảo tồn một cá thể thực vật có tuổi đời hàng trăm năm, mà còn giúp tôn vinh giá trị văn hóa, lịch sử gắn với vùng đất Cam Lộ.

Trao đổi với phóng viên Dân Trí, ông Nguyễn Tiến Long, Phó Chủ tịch UBND xã Cam Lộ, cho biết địa phương đã đưa khu vực cây sui cổ thụ vào quy hoạch bảo tồn và phát huy giá trị. Tới đây xã triển khai mở tuyến đường dẫn vào khu vực cây sui nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý, bảo vệ cũng như phục vụ nhu cầu tham quan, tìm hiểu của người dân, du khách.

"Sau khi tuyến đường hoàn thiện, xã Cam Lộ sẽ phối hợp với các cơ quan chuyên môn tiến hành lập hồ sơ, các thủ tục cần thiết để đề nghị công nhận cây sui là cây di sản”, ông Long nói.

Cây sui thường mọc ở vùng rừng núi phía Bắc, ngoài ra còn xuất hiện tự nhiên tại các tỉnh Nghệ An và Quảng Trị. Đây là loại cây gỗ tạp, thân to, vỏ dày, bên trong lớp vỏ có nhiều sợi xơ đan chặt vào nhau tạo độ xốp lớn. Thân cây sui có nhiều nhựa trắng như sữa và có độc. Ngày xưa, người dân từng dùng nhựa cây này để tẩm vào đầu mũi tên khi săn bắn hoặc đánh giặc.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, để chống chọi với cái rét khắc nghiệt nơi núi rừng, người dân Tây Bắc từng dùng vỏ cây sui làm thành chăn tặng cho bộ đội. Do nhựa cây có độc, côn trùng rất sợ mùi của chăn sui, nhờ vậy bộ đội có thể ngủ ngon hơn mà không lo bị côn trùng cắn, đốt.