Nuôi chim chào mào thế nào để không vi phạm pháp luật?

Ông Nguyễn Văn Hà (Hưng Yên), có nhu cầu nuôi, chăm sóc và bảo tồn loài chim chào mào - một loài chim bản địa quen thuộc ở Việt Nam.

Trước nhu cầu này, ông mong muốn được cơ quan chức năng hướng dẫn rõ các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến việc nuôi, sở hữu và chăm sóc chim bản địa, nhất là trong trường hợp nuôi với số lượng lớn hoặc tham gia sinh sản, gây nuôi bảo tồn.

Ông Hà cũng băn khoăn, tại địa phương cần liên hệ cơ quan nào để được hướng dẫn trực tiếp các thủ tục liên quan.

Trả lời vấn đề trên, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) dẫn chứng các quy định pháp luật liên quan đang áp dụng đối với hoạt động nuôi chim cảnh nói chung và chim chào mào nói riêng.

Cụ thể, Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 quy định về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, loài động vật rừng thông thường và việc thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp. Thông tư này bao quát cả hoạt động nuôi các loài chim cảnh.

Bên cạnh đó, Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025, được sửa đổi, bổ sung tại Điều 20 Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT, quy định cụ thể về quản lý lâm sản, hồ sơ nguồn gốc, hồ sơ mua bán, chuyển giao, vận chuyển, nuôi, cất giữ động vật rừng, bao gồm cả chim cảnh.

Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, chim chào mào được xác định là động vật rừng thông thường. Do đó, tổ chức, cá nhân nuôi loài chim này phải tuân thủ quy định tại Điều 24 Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT và bảo đảm hồ sơ theo quy định tại Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT.

Cụ thể, đối với động vật rừng thông thường, trong đó có chim chào mào, pháp luật không yêu cầu phải đăng ký mã số cơ sở nuôi hay xin giấy phép nuôi. Tuy nhiên, người nuôi vẫn phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ pháp lý bắt buộc.

Trước hết, chim nuôi phải có hồ sơ nguồn gốc hợp pháp theo quy định. Việc bảo đảm an toàn cho con người, tuân thủ các quy định về môi trường và thú y cũng là yêu cầu bắt buộc.

Trong trường hợp đã có tiêu chuẩn, quy chuẩn về chuồng trại do cơ quan có thẩm quyền ban hành thì phải thực hiện theo các tiêu chuẩn này; nếu chưa có, chủ cơ sở nuôi được khuyến khích tự xây dựng tiêu chuẩn cơ sở hoặc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Ngoài ra, người nuôi phải lập và ghi chép đầy đủ, chính xác thông tin vào sổ theo dõi nuôi theo mẫu quy định. Trong thời hạn tối đa 3 ngày làm việc kể từ khi đưa chim về cơ sở nuôi, tổ chức, cá nhân phải thông báo cho cơ quan kiểm lâm sở tại, kèm theo bản sao hồ sơ nguồn gốc, để phục vụ công tác theo dõi, quản lý.

Đối với trường hợp nuôi động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm hoặc các loài thuộc Phụ lục của Công ước CITES, quy định pháp luật chặt chẽ hơn.

Cụ thể, theo khoản 1 Điều 26 Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT, tổ chức, cá nhân phải được cấp mã số cơ sở nuôi trước khi tiến hành nuôi, trừ một số trường hợp không bắt buộc đăng ký mã số theo quy định.

Thông tư cũng liệt kê rõ các trường hợp không phải đăng ký mã số cơ sở nuôi, như nuôi số lượng rất nhỏ động vật không có nọc độc thuộc lớp chim, bò sát, côn trùng, lưỡng cư không vì mục đích thương mại; hoặc một số trường hợp đặc thù liên quan đến loài thủy sản thuộc Phụ lục CITES.

"Khi vượt quá số lượng cho phép hoặc có nhu cầu đăng ký, tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục xin cấp mã số cơ sở nuôi theo đúng trình tự, hồ sơ được quy định", Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm lưu ý.

Đối với loài động vật nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ, pháp luật chỉ cho phép nuôi phục vụ mục đích bảo tồn đa dạng sinh học, nghiên cứu khoa học hoặc du lịch sinh thái tại các cơ sở đã được cấp giấy chứng nhận cơ sở bảo tồn đa dạng sinh học.

Việc nuôi sinh sản vì mục đích thương mại chỉ được thực hiện đối với cá thể từ thế hệ F2, đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt theo quy định.

Về danh mục loài bị cấm, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, các loài thuộc Phụ lục I CITES có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên; động vật rừng, thủy sản nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I theo Luật Đầu tư năm 2020 bị cấm đầu tư kinh doanh, bao gồm cả nuôi để kinh doanh. Mẫu vật động vật nguy cấp, quý, hiếm Nhóm IB khai thác từ tự nhiên tại Việt Nam cũng bị nghiêm cấm sử dụng vì mục đích thương mại.

Để tránh vi phạm pháp luật và được hướng dẫn cụ thể, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đề nghị công dân liên hệ Chi cục Kiểm lâm Hưng Yên, cơ sở phường Phố Hiến hoặc phường Trần Hưng Đạo, tỉnh Hưng Yên - cơ quan có thẩm quyền hỗ trợ, giải đáp và hướng dẫn người dân thực hiện đúng các quy định pháp luật liên quan đến nuôi, quản lý chim cảnh và động vật rừng.