Thanh tra phát hiện nhiều doanh nghiệp khoáng sản nợ tiền, lệch số liệu

Kết luận thanh tra chuyên đề công tác quản lý, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại một số tỉnh thuộc khu vực phía Nam vừa được Thanh tra Chính phủ ban hành.

Điểm tên các doanh nghiệp còn nợ tiền

Theo kết luận, tổng số tiền đã thu nộp ngân sách nhà nước giai đoạn từ 1/1/2019 đến 30/6/2024 từ hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp hơn 650 tỷ đồng, tỉnh Bình Phước trên 809 tỷ đồng, tỉnh Đồng Nai hơn 3.379 tỷ đồng và Bà Rịa - Vũng Tàu hơn 736 tỷ đồng.

Ở tỉnh Bình Phước, thanh tra phát hiện 3 đơn vị khai thác khoáng sản còn nợ gần 9,9 tỷ đồng. Trong đó, nợ tiền cấp quyền khai thác gần 9,3 tỷ đồng gồm Công ty CP Hóa An (mỏ đá xây dựng xã Tân Lợi, huyện Hớn Quản cũ), Công ty TNHH Đức Bình (mỏ đá xây dựng Phước Thiện, huyện Bù Đốp cũ).

Công ty TNHH MTV sản xuất thương mại Đô Thành (mỏ đất sét gạch ngói xã An Khương, huyện Hớn Quản cũ) nợ tiền ký quỹ bảo vệ môi trường trên 568 triệu đồng.

Tại Bà Rịa - Vũng Tàu có Công ty TNHH MTV Khai thác xây dựng Bảo Châu (mỏ cát xây dựng 55, xã Bưng Riềng, huyện Xuyên Mộc cũ) còn nợ ngân sách Nhà nước trên 3,33 tỷ đồng và nợ tiền ký quỹ bảo vệ môi trường 0,2 tỷ đồng.

Riêng tại mỏ đá xây dựng thôn 7 xã Long Giang (thị xã Phước Long cũ) của Công ty TNHH MTV sản xuất thương mại Phú Hương, UBND tỉnh Bình Phước mới xác định và tính thu tiền cấp quyền khai thác đối với khoáng sản chính (đá xây dựng), chưa xác định và tính thu tiền cấp quyền đối với khoáng sản làm vật liệu san lấp. Qua kiểm tra hiện trạng nhận thấy chủ đầu tư có khai thác và sử dụng khoáng sản là đất đá tầng phủ để san lấp các công trình phụ trợ.

Tại mỏ đá xây dựng Mũi Tàu (xã Tân Lập, huyện Đồng Phú cũ), UBND tỉnh Bình Phước mới xác định và tính thu tiền cấp quyền khai thác đối với trên 26,9 triệu m3, còn thiếu hơn 247.000m3 chưa được tính tiền cấp quyền khai thác.

UBND tỉnh Đồng Nai chưa xác định và tính thu tiền cấp quyền đối với khoáng sản là đất đá tầng phủ nhưng chủ đầu tư của 3/4 mỏ được kiểm tra (mỏ Tân Cang 3 - TP Biên Hòa, Tân Cang 5 - TP Biên Hòa, Thiện Tân 5 - huyện Vĩnh Cửu cũ) đã sử dụng làm vật liệu san lấp và kê khai nộp thuế.

Đến năm 2024, UBND tỉnh này mới xác định và tính bổ sung tiền cấp quyền khoáng sản đi kèm theo khối lượng mà chủ đầu tư đã kê khai nộp thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường từ 1/1/2017 đến 31/12/2024 đối với 3 mỏ.

Tại Bà Rịa - Vũng Tàu, Hội đồng tính, thẩm định tiền cấp quyền khai thác khoáng sản của tỉnh cho phép chủ đầu tư mỏ đất sét gạch ngói thôn 3, xã Suối Rao, huyện Châu Đức (Công ty CP gạch ngói gốm xây dựng Mỹ Xuân làm chủ đầu tư) sử dụng hơn 435.300m3 khoáng sản đi kèm (đất đá tầng phủ) để san gạt, phục hồi mặt bằng sau khai thác là chưa phù hợp với thực tế.

Chênh lệch khối lượng rất lớn

Kiểm tra hồ sơ kê khai nộp thuế, phí của 14 mỏ nêu trên và đối chiếu với số liệu tại các báo cáo, Thanh tra Chính phủ nhận thấy khối lượng khoáng sản chính và khoáng sản đi kèm (đất bóc thải) đã kê khai nộp thuế, phí tại một số mỏ thấp hơn khối lượng báo cáo gửi Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) các tỉnh Bình Phước, Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Cụ thể, tại Bình Phước có mỏ đá xây dựng Tiến Hưng (TP Đồng Xoài cũ) chênh lệch 603.877m3 đất bóc thải; mỏ đá xây dựng xã Đồng Tâm (huyện Đồng Phú cũ) chênh lệch gần 97.000m3 đá và hơn 101.000m3 đất bóc thải.

Thanh tra phát hiện chuyện tương tự tại 3 mỏ khác, gồm: Mỏ đá Tân Hưng (huyện Đồng Phú) chênh lệch hơn 49.300m3 đá; mỏ đá xã Lộc An (huyện Lộc Ninh) của Công ty Thiên Phúc Bình Phước, chênh lệch hơn 6.600m3 đá và 81.200m3 đất bóc thải; mỏ đá Lộc An (huyện Lộc Ninh) của Chi nhánh Công ty cổ phần đầu tư và phát triển Đức Minh Bình Phước chênh lệch hơn 10.270m3 đá; mỏ sét gạch gói xã An Khương (huyện Hớn Quản) chênh lệch 16.700m3.

Tại tỉnh Đồng Nai mỏ đá xây dựng Tân Cang 3 chênh lệch hơn 80.300m3 đá và 204.000m3 vật liệu san lấp (tháng 5/2025 chủ đầu tư đã thực hiện kê khai nộp thuế, phí bổ sung); mỏ đá xây dựng Tân Cang 5 chênh lệch hơn 42.300m3 đá; mỏ đá xây dựng Thiện Tân 5 chênh lệch 21.800m3 đá.

Trong khi mỏ đá Soklu 4 (huyện Thống Nhất) có 7.600m3 vật liệu san lấp khai thác được thống kê báo cáo Sở Tài nguyên và Môi trường nhưng chưa có kê khai nộp thuế, phí. Do áp dụng hệ số nở rời trong việc quy đổi từ đá nguyên khối sang đá nguyên khai không đúng, dẫn đến chênh lệch 91.060m3 đá chưa được kê khai nộp thuế, phí. Đến tháng 5/2025, Công ty CP Đông Mê Kông - Soklu mới thực hiện kê khai nộp thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường bổ sung.

Bà Rịa - Vũng Tàu có mỏ đá núi Ông Trịnh chênh lệch hơn 11.800m3 đá (tháng 4/2025 Công ty CP Phước Hòa Fico thực hiện kê khai nộp thuế, phí bổ sung); mỏ đá xây dựng ấp 4 khu I xã Tóc Tiên (thị xã Phú Mỹ cũ) chênh lệch 24.680m3 vật liệu san lấp và đến tháng 4/2025 doanh nghiệp đã kê khai nộp thuế phí bổ sung. Mỏ đá lô 11C - Phú Mỹ chênh lệch 86.760m3 vật liệu san lấp.

Bên cạnh đó, do áp dụng hệ số nở rời trong quy đổi từ đá nguyên khối sang đá nguyên khai không đúng dẫn đến sai lệch  trên 14.400m3 đá chưa được kê khai nộp thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường.

Thanh tra Chính phủ đánh giá sự việc trên thể hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường và cơ quan thuế các tỉnh Bình Phước, Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu chưa phối hợp quản lý hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường theo quy định.

Cơ quan thanh tra đề nghị UBND TPHCM, TP Đồng Nai chỉ đạo rà soát việc xác định và tính thu tiền cấp quyền khai thác đối với khoáng sản làm vật liệu san lấp tại các mỏ đã có hoạt động khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng trên địa bàn, đảm bảo tránh thất thoát, lãng phí.

Thanh tra Chính phủ yêu cầu Chủ tịch UBND TPHCM, TP Đồng Nai và tỉnh Đồng Tháp chuyển thông tin qua cơ quan cảnh sát điều tra để xem xét giải quyết theo thẩm quyền nếu trong quá trình thực hiện kiểm tra, rà soát, xử lý về hành chính và kinh tế phát hiện vi phạm có dấu hiệu tội phạm.