Hơn 1.000 ngày tạo nên kỳ tích trong lòng núi

Ngày 1/1/2023, Thủ tướng Phạm Minh Chính phát lệnh khởi công dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn. Hạng mục đặc biệt này có vai trò quyết định tiến độ cho dự án lớn nhất trong 12 dự án thành phần của công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, giai đoạn 2021-2025. Dự án có tổng mức đầu tư 20.400 tỷ đồng, Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) làm chủ đầu tư.

Những áp lực trong lòng núi

Cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn có chiều dài 88km, đoạn qua tỉnh Quảng Ngãi 60,3km, đoạn qua tỉnh Gia Lai 27,7km. Trên tuyến có 3 hầm xuyên núi, 77 cầu, 586 cống, 81 hầm chui dân sinh. Trong đó, Bình Đê (hầm số 3) dài 3,2km, dài nhất trên tuyến cao tốc Bắc - Nam, lớn thứ 3 cả nước sau hầm Hải Vân và Đèo Cả. Kỹ sư Bùi Hồng Đăng là “người được chọn” để thực hiện hạng mục hầm của dự án.

Gần 3 năm qua, kỹ sư Đăng cùng hàng nghìn kỹ sư, công nhân phải “ăn ngủ cùng hầm” để có thể hoàn thành hạng mục đặc biệt này. “Hầm Bình Đê phải hoàn thành thì đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn và cả tuyến cao tốc Bắc - Nam mới có thể thông. Hàng nghìn con người miệt mài làm việc để tuyến hầm kỳ vĩ xuyên lòng núi hoàn thành vượt tiến độ đến 8 tháng”, kỹ sư Đăng chia sẻ.

Hầm Bình Đê là hạng mục cấp đặc biệt bởi chiều dài, kỹ thuật phức tạp trong quá trình thi công. Ngày 17/3/2025, mũi khoan đầu tiên được khởi động, đánh dấu cột mốc đào núi mở đường. Tiếng nổ mìn phá đá rền vang một góc rừng.

Theo kỹ sư Đăng, kết quả khoan thăm dò, đo chấn động địa chất ban đầu cho thấy nền địa chất khu vực thi công hầm Bình Đê rất tốt. Với nền địa chất này mỗi ngày đơn vị thi công có thể đào được 5-6m. Tuy nhiên, nền địa chất thực tế lại khác xa so với khảo sát.

Việc thi công 200m hầm đầu tiên khá thuận lợi. Thế nhưng càng đào sâu vào lòng núi, mọi chuyện đã đi ngược lại với tính toán ban đầu. Khu vực hầm đi qua hầu hết là đá cấp 4, đây là loại đá mềm, gần như bị phong hóa.

“Nền địa chất tại đây khác đến 90% so với kết quả thăm dò”, kỹ sư Đăng nói và cho biết địa chất yếu khiến việc đào hầm chỉ đạt 1-3m mỗi ngày. Nền địa chất này rất dễ xảy ra sạt lở, mối lo lớn nhất trong việc thi công hầm. Địa chất yếu ảnh hưởng rất lớn đến tốc độ đào, nhưng áp lực về tiến độ chưa dừng lại ở đó. Đầu năm 2024, Thủ tướng yêu cầu nhà thầu phải hoàn thành dự án vào tháng 12/2025, sớm hơn so với hợp đồng đến 8 tháng.

Hàng nghìn người “ăn ngủ cùng hầm”

Để giành được “chiến thắng trong cuộc đua tiến độ”, nhà thầu quyết định thay đổi biện pháp thi công, tăng cường nhân lực làm việc 3 ca, xuyên lễ, Tết.  Hầm Bình Đê được đào đồng thời ở cả 2 đầu với số kỹ sư, công nhân tham gia hơn 1.000 người. Những người tham gia xây dựng hạng mục này đều xác định phải “ăn ngủ cùng hầm”.

Ông Nguyễn Khắc Tú (46 tuổi) đã gắn bó với hạng mục hầm Bình Đê gần 3 năm qua. Chừng ấy thời gian, ông Tú phải ăn ngủ tại công trường, ngay cả dịp Tết cũng không thể đoàn tụ cùng gia đình.

“Chúng tôi thay nhau làm việc suốt ngày đêm. Trên công trường luôn vang lên tiếng máy đào, máy khoan. Cả nghìn con người cùng quyết tâm nên hạng mục này không chỉ kịp mà còn vượt tiến độ”, ông Tú chia sẻ.

Ngoài vấn đề kỹ thuật, kỷ luật lao động cũng là mấu chốt quan trọng trong việc thi công hầm. Không gian làm việc chật hẹp, việc khoan đá và nổ mìn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chỉ cần một sự cố cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ các mũi thi công, do đó, kỹ sư và công nhân thi công hầm phải tuyệt đối tuân thủ những quy định nghiêm ngặt khi bước chân vào hầm.

“Hầm đã thông, tuyến cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn vượt tiến độ đến 8 tháng. Chúng tôi cảm thấy vui vì đã góp phần tạo nên kết quả này”, ông Tú nói.

Theo kỹ sư Bùi Hồng Đăng, điều quan trọng nhất giúp đẩy nhanh tiến độ là việc cải tiến phương pháp thi công hầm trên nền địa chất yếu.

Nhiều hầm lớn ở Việt Nam và cả trên thế giới được thi công theo phương pháp đào hầm của Áo (NATM). Các kỹ sư thi công hầm tại cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn đã cải tiến phương pháp đào bằng cách phun bê tông lớp một ngay khi vừa nổ mìn trên mọi điều kiện địa chất.

“Phương pháp đào hầm truyền thống tốn nhiều thời gian bởi phải đánh giá địa chất trước khi gia cố. Chúng tôi đã cải tiến bằng cách phun bê tông lớp một ngay khi vừa nổ mìn. Cách làm này không phụ thuộc vào địa chất nên rút ngắn thời gian gia cố vòm hầm, đặc biệt phù hợp với nền địa chất yếu của hầm Bình Đê”, ông Đăng cho biết.

Biện pháp thi công được cải tiến, số mũi thi công tăng lên, đặc biệt là tinh thần làm việc 24/24h của các kỹ sư, công nhân đã đẩy nhanh tốc độ thi công.

Nếu dùng cách đào hầm cũ mỗi ngày chỉ đào được 1-3m. Sau khi cải tiến kỹ thuật, bố trí hợp lý các mũi thi công, tốc độ đào tăng lên 5-6m ở mỗi đầu hầm. Nhờ đó, vào tháng 4 và tháng 8/2025, ống phải và ống trái của hầm Bình Đê lần lượt được đào thông.

Mỗi ống hầm rộng 11,25m, cao 5m. Trong đó ống hầm phải sẽ được đưa vào sử dụng trong giai đoạn 1 của dự án cao tốc Bắc - Nam.

“Ngày 19/12/2025, cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn khánh thành, thông xe kỹ thuật. Hơn 1.000 ngày qua chúng tôi đã ở đây để giúp tuyến đường huyết mạch của cả nước đi xuyên lòng núi, góp phần vào mục tiêu hoàn thành 3.000km cao tốc theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ”, kỹ sư Bùi Hồng Đăng chia sẻ.