Hồi sinh kênh rạch ở TPHCM

Từng bị xem là “điểm đen” ô nhiễm, nhiều tuyến kênh rạch tại TPHCM nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Không chỉ góp phần chỉnh trang đô thị, các dự án cải tạo kênh rạch còn mang đến không gian sống xanh, sạch, đẹp hơn, từng bước nâng cao chất lượng sống cho người dân thành phố.

Bờ kênh nở hoa, dân nở nụ cười

Những ai từng sống ven các tuyến kênh rạch tại TPHCM hẳn không quên cảnh màu nước đen ngòm, rác thải bốc mùi, ruồi muỗi sinh sôi, nhà cửa tạm bợ, lụp xụp.

Mỗi khi mùa mưa đến, ngập nước trở thành nỗi ám ảnh, còn mùa nắng thì mùi hôi thối bốc lên khiến nhà dân đóng kín cửa suốt ngày. Thế nhưng, vài năm trở lại đây, bức tranh ấy đang dần thay đổi.

Dọc theo rạch Ba Thôn, rạch Ông Học, rạch Võ Đông Nhì, rạch Trùm Bích hay rạch Thợ Bột (phường An Phú Đông), kênh Nước Đen (phường Bình Hưng Hòa)... những bờ kè kiên cố đã thay thế cho bờ đất sạt lở.

Những con đường mới rộng đẹp, chạy dọc theo bờ kênh rợp bóng cây xanh. Dịp Tết, những bông hoa huỳnh liên rực rỡ sắc vàng.

Buổi chiều, người dân ra bờ kênh tập thể dục, trẻ em có chỗ vui chơi, người già thong thả dạo mát ven kênh. Không gian sống không chỉ thoáng đãng hơn mà còn an toàn, văn minh hơn.

Ông Lê Hoài Nam (69 tuổi, ngụ phường An Phú Đông) cho biết, trước đây ông phải tìm những con đường vắng xe để đi bộ thể dục, cũng có hôm ông đi xe máy hàng chục km lên Công viên Gia Định. Hơn 1 năm trở lại đây, con đường ven rạch Trùm Bích hiện ra và trở thành điểm đến lý tưởng của ông và bao người khác.

“Tôi đi bộ cả buổi sáng và chiều, mỗi lần đi khoảng 2 giờ. Buổi chiều đường ven rạch Trùm Bích rất nhộn nhịp, gió mát, không khí trong lành nên ai cũng thích”, ông Nam chia sẻ.

Việc cải tạo kênh rạch không chỉ dừng lại ở yếu tố cảnh quan, hệ thống thoát nước được nạo vét, mở rộng giúp giảm ngập rõ rệt cho nhiều khu vực. Nhà cửa của người dân được chỉnh trang, sắp xếp lại, thay cho những dãy nhà tạm bợ từng che kín dòng chảy.

Song song với công tác cải tạo kênh rạch, những con đường ven bờ cũng được nâng cấp, mở rộng như đường Thạnh Lộc 13 ven rạch Ba Thôn, đường Thạnh Lộc 15 ven rạch Thợ Bột cũng khoác lên mình diện mạo mới, chấm dứt cảnh kẹt xe, nhếch nhác.

“Ngày trước, tôi không dám mở cửa vì mùi hôi, giờ thì sáng chiều đều ra ngồi hóng mát, cuộc sống khác hẳn”, ông Tài sống ven rạch Thợ Bột chia sẻ.

Ông Nguyễn Chí Thiện, quyền Chủ tịch UBND phường An Phú Đông cho biết, việc cải tạo kênh rạch giúp giải quyết nguồn nước thải của người dân, đảm bảo vệ sinh môi trường, phòng bệnh dịch trong khu dân cư.

Ngoài ra, việc cải tạo kênh rạch đi đôi với nâng cấp đường ven kênh, góp phần nâng cao hiệu quả trong kết nối giao thông.

“Trước đây, nhiều khu vực không có đường đi, hoặc đường đất nhỏ. Bây giờ đường nhựa hoặc bê tông giúp cả khu vực thoáng đãng, sạch sẽ”, ông Thiện nói.

Theo ông Thiện, để duy trì cảnh quan xanh, sạch, đẹp, người dân địa phương đã chung tay trồng cây xanh, hoặc đặt chậu cây ở các hành lang kênh rạch hoặc trồng sen dưới lòng kênh.

Định kỳ, các khu phố tổ chức dọn dẹp vệ sinh, tuyên truyền người dân giữ gìn môi trường.

Kiến tạo diện mạo mới cho đô thị

Đằng sau sự “thay da đổi thịt” của các tuyến kênh rạch là hàng loạt nghị quyết, chương trình và kế hoạch lớn đã được TPHCM thông qua.

TPHCM xác định cải tạo kênh rạch không chỉ là xử lý ô nhiễm môi trường, mà còn là bài toán tổng hợp về chỉnh trang đô thị, chống ngập và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Năm qua, nhiều nghị quyết đã được HĐND TPHCM thông qua, nhằm tập trung nguồn lực cho việc nạo vét, kè bờ, cải thiện hệ thống thoát nước, kết hợp di dời nhà ven kênh và tái định cư cho người dân. Cách làm này giúp giải quyết đồng thời ba vấn đề lớn: môi trường, hạ tầng và an sinh xã hội.

Sau khi hoàn thành, các dòng kênh không chỉ tăng cường khả năng khơi thông dòng chảy, giải quyết tình trạng ô nhiễm mà diện mạo đô thị xung quanh cũng thay đổi rõ rệt, góp phần kết nối không gian sống cho cư dân.

Thành phố không chỉ chú trọng xây kè, nạo vét mà còn tính toán đến việc tạo mảng xanh, không gian mở, kết nối giao thông và bảo đảm sinh kế cho người dân bị ảnh hưởng.

Có thể nói, mỗi tuyến kênh rạch được cải tạo là một bước tiến trong hành trình xây dựng TPHCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình. Từ những dòng nước từng bị lãng quên, thành phố đang từng bước đánh thức giá trị tự nhiên vốn có, trả lại không gian sống xứng đáng cho người dân.

Hồi sinh kênh rạch không chỉ là câu chuyện của bê tông, kè đá hay con số đầu tư, mà là câu chuyện về niềm tin, về sự thay đổi trong chất lượng sống.

Khi kênh rạch được hồi sinh, TPHCM cũng đang tự làm mới mình - xanh hơn, sạch hơn và đáng sống hơn.