“Dự án dừng một năm mất hàng tỷ USD, lãng phí vô cùng”

Những trăn trở này được đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa, chia sẻ trong phiên thảo luận tổ về tình hình kinh tế - xã hội, chiều 9/4.

Mở đầu bài phát biểu, ông chia sẻ ấn tượng khi trong bài báo cáo chưa đầy 40 phút, Thủ tướng Lê Minh Hưng 3 lần đề cập đến vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ông cũng ấn tượng trước quyết tâm của Chính phủ trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện và giảm 30% số dự án đầu tư sử dụng ngân sách so với giai đoạn trước; đầu tư có trọng điểm thay vì dàn trải như trước đây.

Vị đại biểu ủng hộ định hướng tập trung vào những công trình lớn, trọng điểm thay vì đầu tư dàn trải như trước đây.

Về chỉ tiêu tăng trưởng, 3 tháng cả nước đạt mức trên 7%. Ông Thân tính toán muốn đạt tăng trưởng 2 con số, trung bình tăng trưởng các tháng phải trên 10%.

​Với mục tiêu đến năm 2045, thu nhập bình quân đầu người từ 22.000- 25.000 USD/năm, vị đại biểu nhấn mạnh muốn làm được như vậy, từ năm 2026 tăng trưởng nhất định phải đạt trên 2 con số và phải quyết tâm vì không thể khác được.

Chia sẻ những vấn đề đã theo đuổi từ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa nhắc đến những vướng mắc, bất cập trong các chính sách đối với lực lượng vô cùng quan trọng là hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dù ghi nhận các chính sách rất được quan tâm, song khi đi vào thực tế, ông Thân lại cho rằng “không giải quyết được”.

Điển hình trong vấn đề đầu tư công, ông cho biết trong cuộc với Chính phủ, Thủ tướng, ông đã tha thiết đề nghị tất cả gói thầu đầu tư công phải dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa 30%. Bởi thực tế, tất cả gói của các doanh nghiệp đấu thầu được cũng đều thuê doanh nghiệp nhỏ và vừa làm.

“Vậy tại sao không dành giá thầu ấy để thanh toán với Nhà nước, nghĩa là tôi không làm thuê cho ông, tôi làm thuê cho Nhà nước”, ông Thân đặt vấn đề và cho biết doanh nghiệp nhỏ và vừa rất đa dạng với nhiều ngành nghề, đều có thể tham gia vào các gói đầu tư công.

Ông đề nghị nghiên cứu lại vấn đề này và cho biết sẽ tiếp tục theo đuổi trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

Về vấn đề thuế, quy định hiện hành nêu rõ hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu/năm không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Song theo ông Thân, thực tế nếu chia 500 triệu đồng cho 12 tháng trong năm, doanh thu mỗi tháng chỉ khoảng 40 triệu đồng, là “vô cùng ít”. Trong khi đó số lượng hộ kinh doanh trên cả nước hiện có 5,2 triệu hộ (chỉ riêng TPHCM gần 3 triệu hộ kinh doanh), là số lượng rất lớn.

Đề xuất được đại biểu Thân đưa ra là vẫn giữ nguyên quy định doanh thu 500 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh không phải nộp thuế hay kê khai, nhưng với mức doanh thu từ 500 triệu đồng đến 5 tỷ đồng, có thể cho nộp thuế môn bài nhằm giải phóng toàn bộ cho lực lượng cán bộ thuế.

“Một doanh nghiệp bán phở mỗi năm có thể sẵn sàng nộp khoảng 10 triệu đồng tiền thuế nếu không phiền nhiễu gì, không phải hóa đơn chứng từ. Nếu hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 5 tỷ đồng được nộp thuế môn bài sẽ khắc phục được vướng mắc hiện nay về kế toán và thuế”, đại biểu Nguyễn Văn Thân nêu quan điểm.

Còn với mức doanh thu trên 5 tỷ đồng, ông cho rằng vẫn theo hướng hiện nay là nộp thuế thu nhập rồi kê khai hóa đơn điện tử.

​Một vấn đề khác, theo ông Thân, năm 2026 dứt khoát phải giải quyết được hàng nghìn dự án còn vướng mắc với thống kê lên tới 2 triệu tỷ đồng. “Dự án chỉ vướng một chút nhưng cứ nằm im, lãng phí vô cùng. Thậm chí tham nhũng chỉ bằng 1/10, 1/100 của sự lãng phí đó mà chúng ta không nhìn thấy”, đại biểu TPHCM nêu quan điểm.

​Nhấn mạnh lãng phí cũng vô cùng nguy hiểm, ông Thân chia sẻ sự sốt ruột và tiếc nuối khi chứng kiến những dự án dừng một năm mà mất hàng tỷ USD.

Cũng nói về lãng phí, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa nhắc đến các trụ sở dôi dư sau khi sắp xếp bộ máy. Ông gợi mở nhiều giải pháp như đấu thầu hoặc cho thuê giá rẻ, tránh để các trụ sở nằm đắp chiếu trong tiếc nuối.

Giải quyết được những nút thắt này, theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Thân, đất nước sẽ có thêm nhiều dư địa để thực hiện quyết tâm tăng trưởng 2 con số.