"Dòng sông đen" Tô Lịch đang thay đổi như thế nào?

Ghi nhận của phóng viên Dân trí, sau hơn 6 tháng Hà Nội thực hiện bổ cập nước từ hồ Tây và Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá vào sông Tô Lịch (từ tháng 9/2025), dòng sông lịch sử này đã có những chuyển biến tích cực. 

Ghi nhận của phóng viên trong những ngày cuối tháng 3, sông Tô Lịch đoạn từ khu vực Ngã Tư Sở đến đập dâng cầu Quang nước chủ yếu màu xanh, mùi hôi thối giảm rõ rệt.

Tại Hà Nội và nhiều tỉnh thành phía Bắc thời điểm này đang là mùa khô nên nước sông Tô Lịch mùa này các năm trước thường đen xì, ngày đêm bốc mùi hôi thối. 

Sông Tô Lịch đoạn qua khu vực cầu Khương Đình màu nước xanh, mùi hôi chưa hết hẳn nhưng đã giảm đáng kể. Cảnh quan hai bên sông cũng được dọn dẹp, nâng cấp, cải tạo.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, một cán bộ Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp TP Hà Nội (đơn vị quản lý Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá) cho biết, từ dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, nhà máy đã hoạt động trơn tru và nâng công suất xử lý nước thải lên khoảng 230.000 m3/ngày đêm, đảm bảo thu gom và xử lý triệt để toàn bộ nước thải dọc sông Tô Lịch.

Nước thải sau khi xử lý đảm bảo sẽ được bổ cập trở lại sông Tô Lịch, giúp hạn chế tối đa hiện tượng nước đen, váng dầu, mùi hôi thối gây ngột ngạt lâu nay. 

Về mặt kỹ thuật, đập dâng cầu Quang có vai trò giữ nước sau khi Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá xả nước đã xử lý trở lại sông. Do đó, đập dâng này đang giữ vai trò then chốt trong việc "hồi sinh" dòng sông Tô Lịch.

Trong ảnh là sông Tô Lịch đoạn gần đập dâng cầu Quang và chùa Bằng. Khu vực này là hạ lưu sông nên những năm trước vào các tháng mùa khô (khoảng tháng 11 năm trước đến tháng 4 năm sau), nước sông ô nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng đời sống người dân hai bên sông. Năm nay tình trạng này đã cải thiện rõ rệt.

Theo quan sát có thể dễ dàng nhận thấy mực nước sông Tô Lịch hiện cao hơn rất nhiều so với cùng kỳ mọi năm, điểm đặc biệt là dòng nước nhiều đoạn đã chuyển màu xanh.

Sông Tô Lịch đoạn qua khu vực Ngã Tư Sở chiều 24/3.

"Từ khi sông Tô Lịch được bổ cập nước từ hồ Tây và Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá tôi thấy dòng sông đã có sự thay đổi rõ rệt, đặc biệt vào mùa này nước sông không còn đen, hôi thối như trước đây. Theo đánh giá của tôi nước sông Tô Lịch đã được cải thiện tốt hơn 60-70%", ông Dương Đình Quý (64 tuổi, sống trên đường Nguyễn Khang - tuyến đường chạy dọc sông Tô Lịch) chia sẻ.

Dòng Tô Lịch trong xanh là mong mỏi của đông đảo người dân thủ đô sống dọc hai bên bờ sông suốt nhiều năm qua. 

"So với thời điểm này các năm trước, sông Tô Lịch đã thay đổi rất nhiều. Cả gia đình tôi trước sống dựa vào nghề chài lưới trên sông nên tôi mong rằng dòng sông có thể quay trở lại như 20 năm về trước", bà Lan (sống tại khu vực đường Kim Giang, phường Thanh Liệt, Hà Nội) kỳ vọng.

Sông Tô Lịch đoạn từ khu vực Cầu Giấy đến cầu Dịch Vọng nước sông dần chuyển sang màu đen và mùi hôi thối cũng nặng hơn các khu vực khác.

Trong ảnh là các bè thủy sinh nhằm mục đích cải thiện chất lượng nước bằng cách lọc chất ô nhiễm, bổ sung oxy và giảm mùi hôi. Các bè này bao gồm các cụm bè hình chữ nhật và tam giác, được neo giữ nổi trên sông.

Theo vị cán bộ đơn vị quản lý Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá, hiện trên sông Tô Lịch vẫn còn tồn tại bất cập là lượng bùn dày khoảng 70-80cm, nhiều khu vực bùn dày đến 1m. Trong thời gian tới, khi được bổ cập nước từ kênh Thụy Phương và Công ty Thoát nước Hà Nội tiến hành nạo vét đợt 2, lượng bùn sẽ giảm đáng kể, góp phần làm sạch sông Tô Lịch. 

Được biết, thời gian gần đây nguồn nước bổ cập từ hồ Tây vào sông Tô Lịch bị hạn chế do mực nước ở hồ Tây đang xuống thấp.

Cán bộ đơn vị quản lý Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá cho biết, hiện mực nước sông Tô Lịch vào khoảng 1,8-3m (tùy từng khu vực). Đây là mực nước cao hơn rất nhiều so với cùng kỳ mọi năm. Đập dâng cầu Quang đóng vai trò then chốt để có thể giữ được mực nước ổn định trên sông thời gian qua.

Các công nhân của Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội vớt rác thải trên dòng sông Tô Lịch, đoạn gần khu vực cầu Khương Đình.

Dọc sông hiện vẫn còn một số cống xả thải trực tiếp.

Chiều 24/3, một cống cỡ lớn tại khu vực đầu đường Nguyễn Khánh Toàn đang xả một lượng lớn nước thải ra sông. Điều này có thể là nguyên nhân dẫn khiến đoạn sông từ cầu Dịch Vọng đến khu vực Cầu Giấy nước đen, bốc mùi hôi thối hơn các khu vực khác.

Trong ảnh là điểm cuối của kênh Thụy Phương đổ ra sông Tô Lịch nằm ở khu vực đầu đường Hoàng Quốc Việt. Dự án này có trị giá 920 tỷ đồng, đang được thi công khẩn trương nhằm giảm ngập cho loạt khu đô thị phía Bắc Hà Nội và bổ cập nước ổn định cho sông Tô Lịch.

Gần 2 tháng qua, ông Đào Đình Tiến (trú phường Láng, Hà Nội) thường xuyên chạy bộ tại tuyến đường bộ ven sông Tô Lịch. Ông Tiến đánh giá, so với cùng kỳ mọi năm, dòng sông đã sạch, bớt mùi hôi thối 60-70%. 

"Sông Tô Lịch xanh trở lại là một điều vô cùng đáng mừng, chúng tôi đã mong mỏi từ rất lâu", ông Tiến chia sẻ.