Điều đặc biệt ở quốc gia nghìn đảo và mốc vàng giữa Việt Nam - Philippines

Một ngày tháng 6/2024, ông Nguyễn Thạc Dĩnh trở lại thủ đô Manila (Philippines), mảnh đất ông từng gắn bó suốt 5 năm trong vai trò đại sứ. Đầu tiên, ông ghé thăm Công viên ASEAN trong khu phố cổ Intramuros, địa điểm đặt tượng đài Bác Hồ - nơi “đất nước nghìn đảo” tôn vinh vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam.

Đứng dưới chân tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong lòng ông luôn cảm thấy bồi hồi khó tả. Thấy một số học sinh mặc đồng phục trường học Philippines đang thăm công viên, ông mỉm cười hỏi: “Các cháu có biết tượng ai đây không?”.

Nhóm học sinh đồng thanh đáp: “Việt Nam - Hồ Chí Minh”.

Nghe câu trả lời ấy, ông Nguyễn Thạc Dĩnh không khỏi bất ngờ và xúc động. “Thế mới thấy Bác Hồ của chúng ta vĩ đại nhường nào và đất nước Việt Nam của chúng ta ngày càng được bạn bè quốc tế biết đến và yêu mến”, ông Dĩnh cho hay.

Trong cuộc trò chuyện với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Thạc Dĩnh Phó Chủ tịch thường trực Hội Hữu nghị Việt Nam - Philippines, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Philippines chia sẻ, Việt Nam và Philippines có mối quan hệ bền chặt nhiều năm.

Hai đất nước có nhiều điểm tương đồng về lịch sử, văn hóa cũng như tính cách con người. Chính những điểm tương đồng ấy đã trở thành nền tảng quan trọng cho sự tăng cường hiểu biết lẫn nhau, đồng thời góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước.

Đất nước được tạo từ hơn 7.600 hòn đảo, người dân kiên cường giữa thiên nhiên

Thưa ông, từng đảm nhận vai trò Đại sứ Việt Nam tại Philippines (1997-2002), ông cảm nhận ra sao về đất nước và con người nơi đây?

- Điều để lại trong tôi ấn tượng sâu sắc nhất chính là sự thân thiện, cởi mở và giàu tình cảm của người dân Philippines. Họ gần gũi, hiếu khách, lạc quan và luôn sẵn lòng giúp đỡ người khác. Trong nhiều sự kiện văn hóa, giao lưu nhân dân hay các hoạt động của ASEAN, tôi luôn cảm nhận được sự quan tâm và thiện chí hợp tác từ phía các đối tác và người dân Philippines.

Philippines là quốc gia được tạo nên từ hơn 7.600 hòn đảo. Mỗi năm, người dân phải hứng chịu hàng chục cơn bão lớn nhỏ, song họ vẫn kiên cường, hỗ trợ nhau vượt qua thiên tai.

Bên cạnh đó, Philippines còn là một đất nước có nền văn hóa đa dạng, giàu bản sắc và đời sống xã hội rất sôi động. Tôi đặc biệt ấn tượng với sự coi trọng giáo dục, tinh thần gắn kết gia đình và khả năng sử dụng tiếng Anh rất tốt của người dân quốc gia này.

Tôi cũng rất ấn tượng về khả năng ca múa hát của đa số người dân Philippines, đặc biệt là giới trẻ.

 Chắc hẳn, ông có rất nhiều kỷ niệm đáng nhớ, không chỉ trong các hoạt động ngoại giao mà còn trong những lần tiếp xúc với người dân sở tại và cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập, làm việc tại đây?

- Tôi và các nhân viên Đại sứ quán Việt Nam luôn nhận được sự hỗ trợ rất lớn từ Philippines. Nơi đây cũng ghi dấu những sự kiện khó quên trong cuộc đời làm ngoại giao của tôi.

Tháng 9/2001, một lực lượng phản động có ý định âm mưu phá đại sứ quán của ta tại Philippines. Lực lượng tình báo Philippines đã tích cực phối hợp với lực lượng an ninh của Việt Nam đập tan âm mưu của chúng, bảo đảm an toàn cho Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines.

Thời gian tôi công tác, đại sứ quán đã tổ chức nhiều lễ hội văn hóa hay liên hoan ẩm thực trong các dịp lễ của Việt Nam, các hoạt động chung  của đoàn ngoại giao.

Các sự kiện này thu hút đông đảo người Philippines tham gia. Họ mua những trang phục truyền thống của Việt Nam, thưởng thức các món ăn dân tộc như phở hay nem. Ai cũng tấm tắc khen và coi là những trải nghiệm thú vị.

Tôi cũng có nhiều kỷ niệm đẹp khi gặp gỡ cộng đồng người Việt tại Philippines. Dù sống xa quê hương, bà con vẫn luôn giữ gìn tiếng Việt, văn hóa truyền thống và hướng về đất nước. Đặc biệt, cộng đồng người Việt tại đây rất đoàn kết, nỗ lực vượt khó và luôn có khát vọng vươn lên. 

Nhiều năm sau này, khi trở lại Philippines, lần nào tôi cũng có cảm tưởng như mình được về nhà. Tôi cùng người thân, bạn bè thưởng thức những món ăn mang đậm bản sắc dân tộc Philippines như kare-kare (đuôi bò hầm), sinigang (canh cá, thịt nấu chua), mì mani, giò heo chiên giòn,  halo-halo (giống chè thập cẩm của ta) và trứng vịt lộn (chỉ chấm với gia vị và không ăn kèm với rau răm).

Tôi cũng có dịp ghé nhà hàng có một không hai trên thế giới ở Philippines. Khi đang thưởng thức các món ăn dân tộc đặt trên những khay làm bằng lá chuối, khách hàng còn được xem và nghe nhân viên biểu diễn những bản nhạc và hát những bài hát dân gian Philippines mà các nhạc cụ chính là nồi niêu, xoong, chảo, bát đũa, dao kéo…  

 Việt Nam và Philippines có nhiều điểm tương đồng

Việt Nam và Philippines đều là những quốc gia có lịch sử đấu tranh kiên cường để bảo vệ độc lập, chủ quyền và xây dựng đất nước. Cả hai quốc gia cũng có nhiều điểm tương đồng về văn hóa, lịch sử và tính cách con người. Những điểm chung này có ý nghĩa ra sao đối với quan hệ hữu nghị giữa hai nước?

- Theo tôi, những điểm tương đồng này là nền tảng quan trọng cho sự tăng cường hiểu biết lẫn nhau, cũng như góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt giữa hai nước nói chung và nhân dân hai nước nói riêng.

Trong cuộc đấu tranh giành độc lập kiên cường, Việt Nam có lãnh tụ vĩ đại là Chủ tịch Hồ Chí Minh, Philippines có anh hùng dân tộc Jose Rizal. Chính những trải nghiệm lịch sử đó đã giúp nhân dân hai nước có sự đồng cảm, thấu hiểu và trân trọng giá trị của hòa bình, ổn định và phát triển.

Ngày 2/5/2019, Hội Hữu nghị Việt Nam - Philippines, phối hợp với Đại sứ quán Philippines tại Việt Nam và Đại học Thái Nguyên xây và khánh thành tượng bán thân Bác Hồ và anh hùng dân tộc Philippines Jose Rizal trong khuôn viên Đại học Thái nguyên - nơi có nhiều sinh viên Philippines đang học.

Đây là bức tượng đầu tiên của anh hùng Jose Rizal tại Việt Nam. Phía Philippines đánh giá cao việc ta khánh thành tượng bán thân của hai vị lãnh tụ kiệt xuất của hai nước.

Tại Philippines, bức tượng Bác Hồ cũng được đặt trang trọng tại Công viên ASEAN ở thủ đô Manila. Bức tượng uy nghi đã được Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Thị trưởng Manila Alfredo Lim khánh thành trong chuyến thăm cấp Nhà nước Philippines của Chủ tịch cuối tháng 10/2012.

Nhìn lại, theo ông, đâu là những dấu mốc quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Philippines?

- Về văn hóa, hai nước đều coi trọng gia đình, đề cao tinh thần cộng đồng và giữ gìn các giá trị truyền thống. Nền văn hóa của cả hai nước đều đậm đà bản sắc dân tộc và có những điệu múa giống nhau, điển hình là múa sạp.

Đáng chú ý là cả hai quốc gia đều có dân số trẻ, năng động, cởi mở với hội nhập quốc tế và luôn mong muốn phát triển đất nước theo hướng hiện đại nhưng vẫn gìn giữ bản sắc dân tộc. Đây là cơ sở thuận lợi để tăng cường giao lưu nhân dân, hợp tác giáo dục, văn hóa giữa hai nước.

Tôi tin rằng chính sự gần gũi về lịch sử, văn hóa và con người sẽ tiếp tục là cầu nối bền vững, góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Philippines ngày càng phát triển sâu sắc và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Năm 2026 là một cột mốc đặc  biệt có ý nghĩa đối với nhân dân Việt Nam và Philippines vì hai nước kỷ niệm 50 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao (12/7/1976-12/7/2026) .

Một bước ngoặt quan trọng khác là hai nước đã ký Tuyên bố chung thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược vào ngày 17/11/2015 nhân chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang.

Chính việc hai nước thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược này đã tạo khuôn khổ thuận lợi để tăng cường hợp tác về quốc phòng, an ninh, thương mại, giáo dục, nông nghiệp và phối hợp trên các vấn đề khu vực, nhất là duy trì hòa bình, ổn định và tự do hàng hải ở Biển Đông.

Trước đó, khi Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam và Philippines đã có thêm cơ hội cùng nhau mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, thương mại và giao lưu nhân dân trên cơ sở song phương cũng như trong khuôn khổ ASEAN.

Dấu mốc “kỷ niệm vàng” quan hệ ngoại giao Việt Nam - Philippines

Theo lời mời của Tổng thống Ferdinand Romualdez Marcos Jr. và Phu nhân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ có chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines. Theo ông, chuyến thăm này có ý nghĩa ra sao đối với quan hệ Đối tác chiến lược của hai nước?

- Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa hết sức quan trọng. Đây có thể xem là dấu mốc “kỷ niệm vàng” quan hệ ngoại giao hai nước. 

 Đây là lần đầu tiên một Tổng bí thư Đảng ta sang thăm cấp Nhà nước tới Philippines. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Philippines đang phát triển tích cực và hai nước cùng hướng tới làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược.

Trước hết, chuyến thăm thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ hữu nghị và hợp tác nhiều mặt với Philippines - một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam trong ASEAN. Đây cũng là dịp để lãnh đạo cấp cao hai nước trao đổi về các định hướng lớn nhằm thúc đẩy hợp tác song phương trong thời gian tới.

Tôi tin rằng chuyến thăm sẽ góp phần củng cố hơn nữa sự tin cậy chính trị giữa hai nước, đồng thời tạo động lực mới cho hợp tác trong các lĩnh vực như thương mại, đầu tư, quốc phòng, an ninh biển, nông nghiệp, giáo dục, văn hóa, thể thao, du lịch, chuyển đổi số và giao lưu nhân dân.

Trong bối cảnh khu vực và thế giới có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường, chuyến thăm cũng mang ý nghĩa quan trọng trong việc khẳng định cam kết của hai nước đối với hòa bình, ổn định, hợp tác và vai trò trung tâm của ASEAN. 

Việt Nam và Philippines đều có lợi ích chung trong việc duy trì môi trường hòa bình, thúc đẩy đối thoại, tôn trọng luật pháp quốc tế và tăng cường hợp tác khu vực.

Tôi tin tưởng chắc chắn rằng, thành công của chuyến thăm với các văn kiện hợp tác giữa hai nước sẽ mở ra bước ngoặt mới và những cơ hội hợp tác mới và đưa quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Philippines phát triển ngày càng sâu sắc, thực chất và hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Theo ông, trong bối cảnh khu vực và thế giới đang có nhiều biến động nhanh chóng và khó lường, hợp tác giữa hai nước hiện nay còn nhiều dư địa ở những lĩnh vực nào?

Hợp tác giữa Việt Nam và Philippines vẫn còn rất nhiều dư địa để phát triển, đặc biệt trên các lĩnh vực mà hai nước có thế mạnh bổ sung cho nhau và cùng có lợi ích chung.

Trước hết, hợp tác kinh tế - thương mại còn nhiều tiềm năng. Hai nước đều là những nền kinh tế năng động của Đông Nam Á với dân số trẻ, nhu cầu thị trường lớn và khả năng kết nối ngày càng cao. 

Việt Nam và Philippines có thể mở rộng hơn nữa hợp tác về thương mại, đầu tư, nông nghiệp, chế biến thực phẩm, năng lượng tái tạo và kinh tế số; bảo đảm là nguồn cung cấp gạo ổn định cho Philippines . 

Bên cạnh đó, hợp tác biển và nghề cá là lĩnh vực rất quan trọng. Là hai quốc gia ven biển, Việt Nam và Philippines có lợi ích chung trong việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông, đồng thời thúc đẩy khai thác bền vững tài nguyên biển và tăng cường phối hợp hỗ trợ ngư dân.

Hợp tác giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực và giao lưu nhân dân cũng còn nhiều tiềm năng. Philippines có thế mạnh về đào tạo tiếng Anh. Việc tăng cường trao đổi sinh viên, học giả, chuyên gia và hợp tác du lịch sẽ góp phần giúp nhân dân hai nước hiểu biết và gắn bó hơn.

Ngoài ra, hai nước có thể tăng cường phối hợp trong các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, ứng phó biến đổi khí hậu, an ninh mạng, phòng chống thiên tai và y tế cộng đồng. Đây đều là những thách thức mang tính xuyên quốc gia, đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ và chia sẻ kinh nghiệm giữa các nước trong khu vực.

Đặc biệt, tôi kỳ vọng thế hệ trẻ Việt Nam và Philippines sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc vun đắp quan hệ hữu nghị giữa hai nước. Thông qua các chương trình giao lưu thanh niên, hợp tác khởi nghiệp, hoạt động văn hóa, thể thao và các diễn đàn khu vực, giới trẻ sẽ trở thành cầu nối năng động, sáng tạo và góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Philippines phát triển bền vững trong tương lai.

Tôi tin rằng với nền tảng quan hệ hữu nghị tốt đẹp, sự tin cậy chính trị ngày càng cao và vai trò tích cực trong ASEAN, Việt Nam và Philippines sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác một cách thực chất, hiệu quả và đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực.

Trân trọng cảm ơn ông đã dành thời gian trò chuyện cùng Dân trí!