Dấu ấn lịch sử - nghệ thuật của Nhà hát lớn Hải Phòng
(Dân trí) - Nằm giữa trung tâm Hải Phòng, Nhà hát lớn Hải Phòng lưu giữ ký ức cách mạng, giá trị kiến trúc châu Âu và trở thành biểu tượng văn hóa - lịch sử tiêu biểu của thành phố cảng hơn một thế kỷ qua.
Giữa nhịp sống sôi động của đô thị biển, Nhà hát lớn Hải Phòng vẫn hiện diện như một chứng nhân bền bỉ của thời gian. Công trình không chỉ mang vẻ đẹp kiến trúc đặc sắc mà còn gắn với những dấu mốc lịch sử quan trọng của thành phố và đất nước, trở thành điểm hội tụ ký ức, văn hóa và niềm tự hào của người dân đất Cảng.
Theo tư liệu của Bảo tàng Hải Phòng, thành phố được thành lập ngày 19/7/1888 theo sắc lệnh của Tổng thống Pháp và nhanh chóng phát triển thành trung tâm công nghiệp, hải cảng lớn ở miền Bắc vào cuối thế kỷ XIX.
Cùng với quá trình xây dựng cảng biển, kho bãi, hệ thống đăng tiêu và đèn biển Hòn Dấu, người Pháp cũng xây dựng các công trình văn hóa phục vụ đời sống tinh thần của tầng lớp cầm quyền và thị dân, trong đó có Nhà hát lớn.
Dù chưa xác định chính xác thời điểm khởi công và khánh thành, bức ảnh chụp ngày 12/5/1909 hiện được xem là tư liệu sớm nhất ghi lại diện mạo công trình. Trải qua hơn một thế kỷ, nhà hát vẫn giữ được dáng vẻ uy nghi, cổ điển, trở thành điểm nhấn kiến trúc nổi bật giữa trung tâm thành phố.
Sảnh ngoài của nhà hát rộng rãi, thuận tiện cho di chuyển đông người.
Không chỉ là không gian biểu diễn nghệ thuật, nơi đây còn chứng kiến nhiều bước ngoặt lịch sử. Sáng 23/8/1945, tại quảng trường trước nhà hát, hàng vạn người dân tham gia cuộc mít tinh lớn của cách mạng. Thay mặt Ủy ban khởi nghĩa, đồng chí Nguyễn Quốc Uy tuyên bố xóa bỏ chính quyền tay sai, thành lập Ủy ban hành chính cách mạng lâm thời Hải Phòng.
Sau Cách mạng tháng Tám, nhà hát tiếp tục là trung tâm tổ chức nhiều hoạt động lớn của chính quyền cách mạng như Tuần lễ vàng, phong trào cứu đói, phong trào Nam tiến. Đặc biệt, ngày 13/5/1955, nơi đây chứng kiến biển người đón chào bộ đội tiến vào tiếp quản thành phố - khoảnh khắc thiêng liêng khắc sâu trong ký ức nhiều thế hệ.
Trong ảnh là một cây cổ thụ ở bên hông nhà hát.
Từ ngày giải phóng đến nay, Nhà hát lớn vẫn giữ vai trò là không gian sinh hoạt chính trị - văn hóa quan trọng. Những chương trình nghệ thuật, lễ kỷ niệm, sự kiện lớn của thành phố thường diễn ra tại đây, đặc biệt vào dịp kỷ niệm Ngày Giải phóng Hải Phòng hay mỗi độ Tết đến xuân về. Công trình vì thế không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn đang sống cùng nhịp thở đương đại.
Ở góc độ nghệ thuật, các nhà nghiên cứu nhận định nhà hát mang phong cách tân cổ điển châu Âu, kế thừa vẻ đẹp kiến trúc Hy Lạp - La Mã cổ đại, kết hợp đường nét Baroque khỏe khoắn cùng mỹ thuật lãng mạn Pháp tinh tế.
Trong ảnh là hướng nhìn từ sân khấu xuống hàng ghế khán giả.
Từng chi tiết trang trí, hình khối, hoa văn nội thất đều toát lên sự chuẩn mực và hài hòa, khiến không gian bên trong giống như một bảo tàng mỹ thuật sống động.
Chính sự giao thoa giữa giá trị lịch sử và nghệ thuật đã tạo nên sức sống bền bỉ cho công trình. Nhà hát không chỉ là nơi biểu diễn mà còn là ký ức tập thể của thành phố, nơi mỗi thế hệ người Hải Phòng có thể tìm thấy dấu vết của thời gian, của đấu tranh, của đổi thay và phát triển.
Với những giá trị đặc biệt ấy, ngày 9/12/2015, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định xếp hạng Nhà hát thành phố là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Danh hiệu này không chỉ khẳng định giá trị của công trình mà còn nhấn mạnh trách nhiệm gìn giữ, phát huy di sản trong đời sống hiện đại.
Hơn một thế kỷ trôi qua, Nhà hát lớn Hải Phòng vẫn đứng đó, trầm mặc nhưng đầy sức sống, như một biểu tượng văn hóa - lịch sử của thành phố cảng. Giữa dòng chảy đổi thay không ngừng của đô thị, công trình tiếp tục nhắc nhớ về cội nguồn, về khát vọng và niềm tự hào của người Hải Phòng hôm nay.
