Đại hội XIV của Đảng: Tạo đột phá toàn diện, thực chất về kinh tế - xã hội

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Tạ Văn Hạ vừa có cuộc trao đổi với phóng viên Dân trí về những kỳ vọng, giải pháp đột phá để phát triển kinh tế - xã hội trong nhiệm kỳ tới sẽ được đưa ra tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra từ ngày 19 đến 25/1.

Sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền 2 cấp tạo nền tảng lâu dài cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới

Việc thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, chính quyền 2 cấp trong nhiệm kỳ khóa XIII được đánh giá là thành tựu đặc biệt, ông có suy nghĩ gì về đột phá này?

- Có thể khẳng định, sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền 2 cấp là dấu ấn cải cách rất quan trọng của nhiệm kỳ khóa XIII, tạo nền tảng lâu dài cho phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp là biểu hiện sinh động của quyết tâm chính trị rất cao, cao nhất của Đảng trong đổi mới tổ chức bộ máy và phương thức quản trị quốc gia.

Đây là chủ trương lớn, khó, tác động sâu rộng nhưng được triển khai bài bản, thận trọng, có lộ trình, thể hiện rõ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích lâu dài của đất nước.

Chủ trương này hợp ý Đảng, thuận lòng dân, đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Không chỉ giải quyết những vấn đề trước mắt, việc sắp xếp còn mở rộng không gian phát triển, khơi thông nguồn lực, giảm tầng nấc trung gian, tạo điều kiện để địa phương chủ động, linh hoạt hơn. Quan trọng hơn, đây chính là nền tảng thể chế và động lực mới để thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững, đưa đất nước tiến mạnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Tạo đột phá toàn diện và thực chất trong phát triển kinh tế - xã hội

Ông kỳ vọng gì vào đột phá phát triển kinh tế - xã hội trong nhiệm kỳ tới?

- Tôi kỳ vọng nhiệm kỳ tới sẽ tạo ra đột phá toàn diện và thực chất trong phát triển kinh tế - xã hội, không chỉ ở tốc độ tăng trưởng mà quan trọng hơn là chất lượng, tính bền vững và năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Trọng tâm trước hết là đột phá về thể chế, xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, ổn định, minh bạch, thực sự đi trước một bước để giải phóng và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội, khắc phục triệt để các điểm nghẽn đang kìm hãm phát triển.

Bên cạnh đó, tôi kỳ vọng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ được đặt đúng vị trí là động lực trung tâm của tăng trưởng, tạo bước nhảy vọt về năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ cao.

Kinh tế tư nhân cần được khuyến khích phát triển mạnh mẽ, bình đẳng, minh bạch, trở thành lực lượng nòng cốt trong đổi mới sáng tạo và tham gia sâu vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu.

Đồng thời, phát triển kinh tế phải gắn chặt với phát triển con người, bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội, đầu tư mạnh cho giáo dục, đào tạo, y tế, văn hóa và an sinh.

Tôi tin rằng nếu thực hiện đồng bộ các đột phá này, nhiệm kỳ tới sẽ tạo được nền tảng vững chắc để đất nước phát triển nhanh, bền vững và hiện thực hóa khát vọng phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện mang ý nghĩa bước ngoặt, là dấu mốc đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển đất nước.

Đây là dịp quan trọng để đánh giá, tổng kết 40 năm kể từ khi tiến hành công cuộc đổi mới và 5 năm nhiệm kỳ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII (2021-2026), từ đó đưa ra những mục tiêu, phương hướng phát triển toàn diện trong tất cả lĩnh vực trong kỷ nguyên mới của dân tộc Việt Nam.

Cần thực hiện đồng bộ các giải pháp để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số

Để đạt được tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt hai con số, theo ông cần chú trọng vào những yếu tố gì?

- Từ góc nhìn của cơ quan lập pháp, tôi cho rằng muốn tăng trưởng GDP hai con số trong dài hạn thì có rất nhiều yếu tố, trong đó có 4 yếu tố đặc biệt quan trọng.

Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và môi trường đầu tư phải đi trước một bước. Thể chế được hoàn thiện theo hướng "đi trước - mở đường - kiến tạo phát triển", tập trung tháo gỡ các "điểm nghẽn" lớn về pháp luật, kịp thời ban hành nhiều luật, nghị quyết có tính đột phá, tạo hành lang pháp lý cho phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an sinh.

Tăng trưởng hai con số chỉ bền vững khi tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn pháp luật, bảo đảm ổn định chính sách, nâng cao năng lực thực thi và khơi thông mọi nguồn lực trong xã hội.

Vì vậy, công tác hoàn thiện thể chế sẽ góp phần quan trọng đưa pháp luật thực sự trở thành động lực phát triển đất nước.

Thứ hai, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực trung tâm.

Đây là điều kiện then chốt để nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây cũng là con đường ngắn nhất để Việt Nam bứt phá, rút ngắn khoảng cách phát triển trong bối cảnh nguồn lực truyền thống dần đạt giới hạn.

Khoa học - công nghệ và chuyển đổi số giúp đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số. Đồng thời, đây là nền tảng bảo đảm tự chủ chiến lược, chủ động hội nhập và thích ứng trước các biến động toàn cầu.

Đầu tư cho đổi mới sáng tạo chính là đầu tư cho tương lai, cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Thứ ba, phát huy mạnh mẽ vai trò của kinh tế tư nhân. Đây là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng, đóng góp lớn vào GDP, tạo việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Kinh tế tư nhân có khả năng thích ứng nhanh với thị trường, khai thác hiệu quả các nguồn lực xã hội và tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Phát triển kinh tế tư nhân còn giúp giảm gánh nặng cho Nhà nước, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Quan trọng hơn, một khu vực tư nhân lớn mạnh sẽ tăng sức cạnh tranh quốc gia, củng cố nền kinh tế độc lập, tự chủ và phát triển bền vững.

Vì vậy, cần tạo môi trường bình đẳng, minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, tham gia sâu vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định năng suất lao động, sức cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế. Trong bối cảnh khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và kinh tế tri thức phát triển nhanh, con người chính là trung tâm của đổi mới sáng tạo và quản trị hiện đại.

Nguồn nhân lực chất lượng cao giúp thu hút và sử dụng hiệu quả đầu tư, nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây còn là nền tảng để bảo đảm tăng trưởng nhanh, bền vững và tự chủ chiến lược của đất nước.

Đầu tư cho giáo dục, đào tạo, kỹ năng số và quản trị hiện đại là nền tảng quyết định khả năng duy trì tăng trưởng dài hạn.

Đào tạo cán bộ và đào tạo nghề phải đi trước một bước

Để đạt được các mục tiêu phát triển như dự thảo báo cáo chính trị nêu, yếu tố đào tạo cán bộ, đào tạo nghề nên thực hiện như thế nào, thưa ông?

- Muốn đạt mục tiêu phát triển như dự thảo Báo cáo chính trị đề ra, đào tạo cán bộ và đào tạo nghề phải thực sự trở thành khâu đột phá, đi trước một bước và gắn chặt với yêu cầu phát triển đất nước.

Đào tạo cán bộ phải đi đôi với chuẩn hóa, sàng lọc và sử dụng hiệu quả. Đào tạo không thể tách rời công tác cán bộ và hiệu quả quản trị quốc gia. Nếu chỉ đào tạo mà không chuẩn hóa tiêu chuẩn, không sàng lọc và bố trí đúng người, đúng việc thì sẽ lãng phí nguồn lực và làm giảm niềm tin.

Chuẩn hóa giúp bảo đảm chất lượng đội ngũ; sàng lọc tạo động lực phấn đấu, loại bỏ tư duy "bình quân"; còn sử dụng hiệu quả là thước đo cuối cùng của đào tạo.

Không chỉ đào tạo nhiều mà phải đúng người, đúng việc; gắn đào tạo với đánh giá kết quả, kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm giải trình. Đây chính là điều kiện để xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Đẩy mạnh hợp tác giữa Nhà nước - cơ sở đào tạo - doanh nghiệp. Đây là mô hình then chốt để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao một cách bền vững.

Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế, định hướng chiến lược và bảo đảm nguồn lực; cơ sở đào tạo là trung tâm cung cấp tri thức, kỹ năng và chuẩn đầu ra; doanh nghiệp trực tiếp tham gia xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo thực hành và tiếp nhận lao động.

Sự liên kết chặt chẽ này giúp khắc phục căn bản tình trạng đào tạo xa rời thực tiễn, thừa bằng cấp nhưng thiếu kỹ năng, đồng thời rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng (doanh nghiệp cần tham gia sâu vào quá trình đào tạo để bảo đảm đào tạo đến đâu, sử dụng được đến đó).

Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng suất lao động, tăng sức cạnh tranh quốc gia và đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Đào tạo phải gắn chặt với nhu cầu phát triển và thị trường lao động. Mục tiêu cuối cùng của đào tạo là sử dụng được nguồn nhân lực, chứ không chỉ cấp bằng.

Trong bối cảnh cơ cấu kinh tế, công nghệ và việc làm thay đổi rất nhanh, nếu đào tạo không sát nhu cầu sẽ dẫn đến lãng phí nguồn lực, thừa lao động - thiếu kỹ năng.

Gắn đào tạo với thị trường giúp nâng cao năng suất, khả năng thích ứng của người lao động, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và phát triển bền vững. Đây cũng là cách để bảo đảm an sinh xã hội và sức cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Chuyển mạnh từ đào tạo theo số lượng sang đào tạo theo chất lượng và năng lực thực hành. Chất lượng nguồn nhân lực mới quyết định năng suất lao động và sức cạnh tranh quốc gia.

Trong nền kinh tế tri thức và chuyển đổi số, doanh nghiệp cần người lao động làm được việc ngay, có kỹ năng, tư duy đổi mới và khả năng thích ứng, chứ không chỉ có bằng cấp. Đào tạo dàn trải theo số lượng dễ dẫn đến lãng phí nguồn lực, thất nghiệp hoặc việc làm không đúng trình độ.

Tập trung vào chất lượng và thực hành là con đường căn bản để nâng cao hiệu quả đào tạo, phục vụ trực tiếp cho phát triển nhanh và bền vững.