Đại biểu là người ngoài Đảng làm tăng tính khách quan của Quốc hội

Nhận định này được nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc chia sẻ khi bàn về tiêu chí, cơ cấu đại biểu Quốc hội, tại tọa đàm “Bảo đảm chất lượng đại biểu trong kỷ nguyên mới”, do Báo Đại biểu nhân dân tổ chức sáng 6/3.

Tọa đàm được tổ chức trong bối cảnh cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp 2026-2031, một sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, đang đến gần.

Cử tri không chỉ mong một đại biểu "đúng tiêu chuẩn"

TS Lê Thanh Kim, Phó Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân cho rằng trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu cao hơn về hoàn thiện thể chế, thúc đẩy phát triển và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia, vai trò của Quốc hội và HĐND các cấp ngày càng được đặt ra với những kỳ vọng lớn hơn.

Điều đó đòi hỏi đội ngũ đại biểu dân cử không chỉ am hiểu chính sách, pháp luật mà còn phải có tư duy phản biện, khả năng phân tích những vấn đề lớn của đất nước, của địa phương, đồng thời giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri.

“Cử tri hôm nay không chỉ mong muốn một đại biểu “đúng tiêu chuẩn”, mà còn kỳ vọng đó phải là người thực sự dám nói, dám làm và dám chịu trách nhiệm trước cử tri và trước đất nước”, TS Lê Thanh Kim nhấn mạnh.

Chia sẻ quan điểm về tiêu chí với mỗi đại biểu Quốc hội trong giai đoạn phát triển mới, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Phúc, từ góc nhìn của một người có kinh nghiệm 2 khóa tham gia hoạt động nghị trường, ông Phúc cho rằng trước hết, đại biểu dân cử cần có nhãn quan chính trị để có thể góp phần định hình và đưa ra những quyết sách lớn.

Tiêu chí thứ hai đại biểu Quốc hội cần có, theo ông Phúc, là trình độ chuyên môn. "Để quyết định những vấn đề lớn về kinh tế, tài chính, văn hóa, xã hội… của đất nước thì không thể không có trình độ chuyên môn”, ông Phúc nói.

Dẫn chứng, ông cho biết vừa qua Quốc hội khóa XV thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo Theo ông, nếu đại biểu Quốc hội không có kiến thức về trí tuệ nhân tạo, cách mạng công nghiệp 4.0 thì không thể xây dựng được dự luật này.

"Không phải giáo sư nào cũng có thể làm việc ở Quốc hội"

Tiêu chí thứ ba nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế đề cập, là kinh nghiệm thực tiễn hoạt động ở Quốc hội. “Không phải giáo sư nào cũng có thể làm việc ở Quốc hội. Ở các nước khác, nghị sĩ là chuyên nghiệp, là một nghề chính trị nên kinh nghiệm rất quan trọng”, ông Phúc nói.

Thứ tư là tiêu chí về kỹ năng, rất quan trọng, theo lời ông Phúc. Ông cho rằng nếu không có kỹ năng, đại biểu sẽ không thể biến nhãn quan chính trị, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thành các sản phẩm như một đạo luật, nghị quyết hay một báo cáo giám sát có chất lượng.

Bên cạnh đó, theo vị cựu đại biểu, muốn phát biểu thu hút trên nghị trường cũng phải có kỹ năng.

Cuối cùng, tiêu chí rất quan trọng được ông Phúc nhấn mạnh là bản lĩnh của người đại biểu. “Nếu không có bản lĩnh, không nên tham gia đại biểu Quốc hội, vì đại biểu Quốc hội là người có vai trò thẩm tra, giám sát, muốn người ta tâm phục khẩu phục thì anh phải có bản lĩnh”, ông Phúc nêu quan điểm và cho rằng sự sôi nổi trong hoạt động Quốc hội phụ thuộc rất lớn vào bản lĩnh của người đại biểu.

Phân tích thêm về cơ cấu trong danh sách ứng viên đại biểu Quốc hội khóa XVI, ông Phúc đánh giá cao khi có tới trên 68% ứng cử viên có trình độ trên đại học; hơn 30% có trình độ đại học. Với trình độ cao như vậy, ông kỳ vọng chất lượng hoạt động của Quốc hội sẽ được nâng lên.

Liên quan cơ cấu đại biểu Quốc hội là người ngoài Đảng, trong danh sách ứng cử lần này có tới 65 người ngoài Đảng. Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế ủng hộ việc tăng tỷ lệ đại biểu Quốc hội là người ngoài Đảng vì “Quốc hội là của toàn dân, không phải chỉ của đảng viên”.

Với thực tiễn tham gia và theo dõi hoạt động nghị trường, ông Phúc nhận định có nhiều đại biểu Quốc hội là người ngoài Đảng “rất chất lượng”, tham gia và phát biểu ở Quốc hội rất hay. Ông dẫn chứng trường hợp đại biểu Quốc hội Nguyễn Lân Hiếu (Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) là người ngoài Đảng, đã tham gia 2 khóa Quốc hội và hoạt động rất chất lượng.

“Đại biểu là người ngoài Đảng đều rất có trách nhiệm với đất nước. Phát biểu của họ làm cho tính khách quan của Quốc hội tăng lên. Họ chính là chuyên gia, nhà khoa học rất bản lĩnh”, ông Phúc nêu quan điểm.

Về kinh nghiệm, thống kê cho thấy có tới 235 ứng cử viên (trên 27%) thuộc trường hợp tái cử. Những nhân sự tái cử, theo ông Phúc, rất quan trọng.

“Thông thường, trong khóa đầu tiên tham gia Quốc hội, nhiều đại biểu là giáo sư, tiến sĩ hay giữ cương vị lớn ở cả cơ quan Trung ương và địa phương, vẫn có thể lúng túng khi làm đại biểu Quốc hội, bởi đó là một yêu cầu chuyên môn riêng biệt mà không có kinh nghiệm khó làm tốt ngay”, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế phân tích.