Chiếu Cần Vương tạc trên bia đá nặng 11 tấn

Thành Tân Sở là kinh đô dự phòng, được triều Nguyễn xây dựng năm 1883 (thôn Mai Đàn, xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị ngày nay).

Thời điểm xây dựng, thành có hệ thống kiến trúc gồm tường thành, hào lũy, kho tàng, doanh trại, được làm kiên cố bằng đất, đá. Tuy nhiên trải qua biến thiên lịch sử, thành Tân Sở nay không còn nhiều dấu tích.

Theo tư liệu lịch sử, năm 1885, sau khi Kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi cùng đại thần Tôn Thất Thuyết rút lên thành Tân Sở. Tại đây, nhà vua đã ban Chiếu Cần Vương, kêu gọi sĩ phu, văn thân và toàn dân đứng lên phò vua cứu nước, tạo ra phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp ở nhiều nơi.

Năm 1995, thành Tân Sở được công nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia. Đến năm 2018, Đền thờ vua Hàm Nghi được xây dựng trên vùng đất thuộc thành Tân Sở xưa.

Năm 1888, vua Hàm Nghi bị thực dân Pháp bắt, đày sang Algerie (Bắc Phi). Trong ảnh là bức tự họa của vua Hàm Nghi.

Ông Nguyễn Văn Hiếu (SN 1967), Quản lý Khu di tích quốc gia thành Tân Sở, cho biết Đền thờ vua Hàm Nghi được xây dựng trên diện tích khoảng 3ha, thiết kế mô phỏng theo phong cách kiến trúc thời nhà Nguyễn.

Vật liệu xây dựng Đền thờ vua Hàm Nghi ở Quảng Trị chủ yếu bằng bê tông cốt thép, không phải gỗ lim, đá như các công trình ở Kinh thành Huế.

Năm 2020, nhân dịp kỷ niệm 135 năm vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương, UBND huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị cũ tổ chức rước long vị của nhà vua từ Đại nội Huế về đền thờ ở Quảng Trị.

Đền thờ gồm 5 gian, chính giữa thờ vua Hàm Nghi, hai bên là các gian thờ Binh bộ Thượng thư Tôn Thất Thuyết, Kỳ vỹ Quận công Nguyễn Văn Tường cùng các tướng sĩ Cần Vương, các văn thân, sĩ phu yêu nước trong phong trào Cần Vương.

Đền thờ vua Hàm Nghi đang lưu giữ một số hiện vật gắn với vị vua yêu nước, tiêu biểu là bát, đũa, ống hút thuốc… từng được vua sử dụng, 29 bức tranh (bản sao) do vua vẽ khi ở Pháp và trong thời gian bị lưu đày ở Algerie.

Vật liệu dùng để xây thành Tân Sở vào thế kỷ XIX đang được lưu giữ tại Đền thờ vua Hàm Nghi.

Mới đây, người dân ở xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị với tấm lòng tưởng nhớ vua Hàm Nghi đã dựng một bia đá lớn, khắc Chiếu Cần Vương, dựng trong khuôn viên đền thờ.

Bia được làm bằng đá nguyên khối rộng 4,2m, cao 2,6m, dày 0,7m, nặng hơn 11 tấn, khắc lại Chiếu Cần Vương bằng cả chữ Hán và chữ quốc ngữ.

Ông Nguyễn Văn Hiếu, Quản lý Khu di tích quốc gia thành Tân Sở, cho biết chữ Hán là nguyên bản của Chiếu Cần Vương, còn chữ quốc ngữ giúp đông đảo người dân dễ đọc, dễ hiểu. Việc khắc song ngữ vừa giữ nguyên giá trị gốc, vừa phát huy giá trị giáo dục, truyền bá lịch sử đến cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

"Chúng tôi hy vọng tấm bia không chỉ là một hiện vật trưng bày mà còn trở thành tài liệu giáo dục truyền thống yêu nước, góp phần làm phong phú thêm không gian lịch sử, văn hóa tại Khu di tích thành Tân Sở", ông Hiếu chia sẻ.

Vị trí Đền thờ vua Hàm Nghi, thuộc Khu di tích quốc gia thành Tân Sở (Ảnh: Google Maps).