Bài toán kiểm định khí thải xe máy tại TPHCM
(Dân trí) - TPHCM mở cơ chế xã hội hóa khâu kiểm định khí thải xe máy. Tuy nhiên, các doanh nghiệp còn đang cân nhắc nhiều yếu tố trước khi quyết định tham gia cung ứng dịch vụ.
Trước bài toán kiểm định khí thải cho 11 triệu xe máy trên địa bàn, Sở Xây dựng TPHCM đã kêu gọi các trung tâm đăng kiểm và cộng đồng doanh nghiệp trong lĩnh vực cơ khí ô tô, xe máy chuẩn bị thành lập các cơ sở kiểm định.
Đại diện các hiệp hội đánh giá điều kiện kỹ thuật để kiểm định khí thải xe máy không quá phức tạp. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần thêm thông tin từ nhà chức trách để ra quyết định đầu tư vào lĩnh vực này.
Doanh nghiệp sẵn sàng hưởng ứng
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Lê Văn Vệ, đại diện Hiệp hội các nhà sản xuất, nhập khẩu xe máy Việt Nam (VAMM), cho biết, 5 doanh nghiệp thuộc hiệp hội (gồm: Honda, Yamaha, Suzuki, Piaggio và SYM) hiện có 190 đại lý phân bố trên địa bàn TPHCM.
Bên trong các đại lý có trạm sửa chữa, bảo dưỡng xe. Trong trường hợp đại lý mở thêm dịch vụ kiểm định khí thải xe máy, vị trí đo khí thải sẽ được bố trí ngay tại trạm.
Một trạm bảo dưỡng xe máy của hãng xe thuộc VAMM trên địa bàn TPHCM (Ảnh: ngọc Tân).
Ông Vệ khẳng định VAMM ủng hộ chủ trương kiểm định khí thải xe máy để bảo vệ môi trường. Cách đây 5 năm, hiệp hội từng hỗ trợ Sở Xây dựng TPHCM thử nghiệm đo khí thải cho hơn 10.000 xe máy.
Vừa qua, tại Hà Nội và TPHCM, VAMM đã khảo sát mức độ quan tâm của các đại lý. Nhà chức trách cũng có văn bản đề nghị doanh nghiệp thành viên của VAMM đăng ký nhân sự để tham gia đào tạo trở thành đăng kiểm viên.
Về phía Hội Ô tô và thiết bị động lực TPHCM, PGS.TS Đỗ Văn Dũng, Chủ tịch hội, cho biết, nhiều doanh nghiệp thành viên (các gara sửa chữa ô tô, xe máy) ủng hộ chủ trương xã hội hóa của thành phố và đã đăng ký tham gia cung ứng dịch vụ, cử người đi đào tạo.
Theo PGS.TS Đỗ Văn Dũng, ngoài các doanh nghiệp, một số trường đại học, cao đẳng có ngành công nghệ kỹ thuật ô tô cũng mong muốn mở dịch vụ này.
"Một số trường có lượng xe máy của cán bộ và sinh viên lên tới hàng chục nghìn chiếc. Sinh viên sáng đi học, bỏ xe vào trạm đăng kiểm ngay trong trường, chiều tan học lái xe về rất tiện, không phải chờ đợi", PGS.TS Đỗ Văn Dũng chia sẻ.
Bên cạnh việc đo khí thải, chuyên gia cho rằng các doanh nghiệp cũng cần cung cấp dịch vụ khắc phục, sửa chữa xe máy cho người dân. Với những trường hợp "trượt" kiểm định khí thải, nhu cầu mang xe đi sửa, khắc phục khiếm khuyết để đăng kiểm lại sẽ rất cao.
Nhiều bài toán kỹ thuật cần lời giải
Dù bày tỏ sẵn sàng tham gia vào thị trường dịch vụ đăng kiểm xe máy, đại diện các hiệp hội cũng xác định đây là một thị trường mới, đòi hỏi sự hướng dẫn rõ ràng từ cơ quan quản lý Nhà nước để doanh nghiệp ra quyết định đầu tư.
"Qua làm việc với Cục Đăng kiểm, chúng tôi nhận thấy, mặc dù quy chuẩn khí thải xe máy đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành, vẫn còn một số vướng mắc", ông Lê Văn Vệ chia sẻ.
Cụ thể, về phương pháp đo, quy trình kiểm định yêu cầu xe máy phải vận hành đạt đến nhiệt độ dầu 80 độ C mới tiến hành đo. Theo ông Vệ, nếu áp dụng phương pháp này, một số dòng xe máy hiện nay không đo được hoặc tốn rất nhiều thời gian để đo.
Dụng cụ đo khí thải xe máy (Ảnh: VAMM).
"Các dòng xe mới hiện nay có hệ thống làm mát hiện đại, nhiều trường hợp cho nổ máy 20-30 phút mà nhiệt độ dầu vẫn không lên được 80 độ C. Như vậy, một số xe tốn rất nhiều thời gian để đo, dẫn đến lượng xe kiểm định được trong ngày rất thấp", ông Vệ chia sẻ.
Hiện, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã nắm được vấn đề này và nghiên cứu xây dựng quy trình thay thế.
Bên cạnh đó, việc xây dựng phần mềm kết nối từ trạm đăng kiểm xe máy đến cơ sở dữ liệu của Cục Đăng kiểm vẫn đang trong quá trình xây dựng, chưa hoàn thành.
"Hiện nay, quy chuẩn phần mềm cũng như các yêu cầu về chủng loại trang thiết bị chưa được ban hành. Các doanh nghiệp muốn đầu tư cũng không biết đầu tư thiết bị nào cho chuẩn", đại diện VAMM chia sẻ.
Theo đánh giá của PGS.TS Đỗ Văn Dũng, vấn đề thách thức khi duy trì một trạm đăng kiểm xe máy còn nằm ở khâu kiểm chuẩn, đảm bảo tính chính xác của thiết bị đo.
Ông Dũng cho biết, trong thiết bị đo khí thải xe máy có một số linh kiện dễ hao mòn khi phải phục vụ xe xả nhiều khói, muội than. Nói cách khác, cơ sở đăng kiểm càng phục vụ nhiều xe cũ, xả khói nhiều thì tốc độ hao mòn thiết bị càng nhanh. Thiết bị sau vài nghìn lần đo sẽ có sai số.
Theo chuyên gia, thiết bị đo khí thải xe máy sẽ bị hao mòn nhanh khi phục vụ xe cũ, xả nhiều khói (Ảnh minh họa: Ngọc Tân).
"Do đó, thiết bị kiểm định sẽ phải được kiểm chuẩn thường xuyên. Có thể sau khoảng 3-6 tháng sử dụng là phải cân chỉnh lại để đảm bảo độ chính xác. Tôi e rằng đơn vị cung ứng dịch vụ khó kham nổi chi phí", lãnh đạo Hội Ô tô và thiết bị động lực TPHCM nêu nhận định.
Với tổng số 11 triệu xe máy trên địa bàn TPHCM sau sáp nhập, ông Dũng cho rằng thành phố cần có lộ trình kiểm định khí thải từng bước, từng năm.
"Ví dụ, đợt đầu tiên trong năm 2026 tập trung đo khí thải với xe máy cũ trước, vì nguồn ô nhiễm chính cũng từ các xe này. Như vậy sẽ đỡ áp lực cho hạ tầng đăng kiểm", lãnh đạo Hội Ô tô và thiết bị động lực TPHCM chia sẻ.
Việc chuẩn bị kiểm định khí thải bắt buộc với xe máy đang được nhà chức trách TPHCM triển khai khẩn trương, đặc biệt từ khi Thông tư 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về quy chuẩn khí thải xe máy được ban hành.
Bên cạnh đó, kiểm định khí thải xe máy cũng là điều kiện tiên quyết để TPHCM triển khai hạn chế xe không đạt chuẩn khí thải đi vào vùng phát thải thấp (LEZ).
Mới đây, Sở Xây dựng TPHCM đã có văn bản gửi các trung tâm đăng kiểm và hiệp hội sản xuất ô tô, xe máy, đề nghị chuẩn bị nhân lực, trang thiết bị để sẵn sàng tham gia cung ứng dịch vụ kiểm định khí thải xe máy.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, cho biết, số lượng trung tâm đăng kiểm trên địa bàn TPHCM có hạn, được thiết lập để phục vụ ô tô. Với lượng xe máy gấp mấy chục lần ô tô, thành phố phải tính toán bổ sung cơ sở kiểm định khí thải xe máy.
