Ám ảnh rác thải và thói quen "tiện đâu vứt đó" của nhiều người dân thủ đô

Rác “bủa vây”, mùi hôi ám ảnh

Ghi nhận của phóng viên Dân trí, những ngày gần đây, đi qua khu vực ngã ba Nguyễn Trãi - Cự Lộc (phường Thanh Xuân, Hà Nội), không khó để bắt gặp cảnh tượng những túi rác bị vứt la liệt trên vỉa hè, thậm chí tràn ra lòng đường.

Quan sát của phóng viên cho thấy, rác tại đây không được phân loại. Nhiều túi bị rách, nước thải đen ngòm chảy ra, tạo thành vệt loang lổ, bốc mùi hôi nồng nặc. Có đoạn, rác bị dồn lại thành từng đống nhỏ, lẫn lộn giữa rác sinh hoạt, phế phẩm thực phẩm và rác từ hoạt động kinh doanh.

Ông Nguyễn Văn Sơn (76 tuổi, trú tại phường Thanh Xuân) cho biết, tình trạng này không phải mới xuất hiện mà đã diễn ra từ lâu.

Theo ông, dù khu vực đã có xe thu gom rác thường xuyên đi qua, thậm chí có điểm tập kết tạm, nhưng nhiều người vẫn tiện tay vứt rác bừa bãi.

“Có người mang rác ra vứt từ sáng sớm, có người đi ngang qua cũng tiện tay vứt. Lâu dần, nơi này chẳng khác gì điểm tập kết rác tự phát”, ông Sơn nói.

Không chỉ người dân sinh sống xung quanh, những người buôn bán gần khu vực này cũng phải chịu ảnh hưởng trực tiếp.

Chị Thu Hương, một tiểu thương bán hàng tại khu vực ngã ba Cự Lộc - Nguyễn Trãi, cho biết mùi hôi từ rác thải khiến chị nhiều lúc cảm thấy ngột ngạt, đặc biệt trong những ngày thời tiết oi bức.

Theo chị Hương khu vực đầu phố Cự Lộc và Chính Kinh gần chợ tạm nên lượng rác từ thực phẩm tươi sống như thịt, cá, rau, củ,... rất lớn. Nhiều người ý thức kém đi chợ về, hoặc tiện đường, đã mang rác ra vứt tại đây.

“Khu vực này có nhiều cơ sở bán thịt, cá, thậm chí giết mổ nên rác rất bẩn. Có những túi rác chảy nước, mùi hôi bốc lên rất khó chịu. Tôi chứng kiến nhiều lần công nhân môi trường nhắc nhở, nhưng có người không những không nghe mà còn phản ứng lại”, chị Hương chia sẻ.

Áp lực của công nhân môi trường

Đằng sau những con phố bị rác “bủa vây” là sự lao động không ngừng nghỉ của đội ngũ công nhân môi trường. Họ là những người trực tiếp thu gom, làm sạch từng góc phố, nhưng nỗ lực ấy nhiều khi trở nên vô nghĩa khi ý thức của một bộ phận người dân chưa cao.

Chị Hoa, công nhân Công ty TNHH Môi trường Thành Công, phụ trách thu gom rác thải khu vực đường Nguyễn Trãi, trong đó có ngã ba Nguyễn Trãi - Cự Lộc, tâm sự lượng rác tại khu vực chị làm việc luôn ở mức lớn.

Gắn bó với nghề hơn 10 năm, chị Hoa hiểu rõ từng “điểm nóng” rác thải và những áp lực mà công việc mang đến. Theo chị, khó khăn lớn nhất không chỉ là khối lượng rác lớn mà còn nằm ở ý thức của người dân.

“Nhiều người biết rõ giờ xe rác đi qua, có thông báo đầy đủ nhưng vẫn không mang rác ra. Khi xe rác đi qua được 5-10 phút, họ lại mang rác ra đầu ngõ vứt. Chúng tôi vừa dọn xong quay lại đã thấy rác mới”, chị kể.

Điều khiến chị ám ảnh nhất trong khi làm việc là những túi rác từ các cơ sở giết mổ động vật, sạp bán cá, cua. Những túi rác này thường bị rò rỉ, nước thải chảy ra, mùi hôi thối xộc thẳng lên mũi.

“Mỗi lần dọn những túi rác này rất khó chịu, mùi ám cả ngày. Nhưng đó là công việc, mình vẫn phải làm”, chị nói.

Không chỉ đối mặt với môi trường làm việc nặng nhọc, nhiều công nhân còn phải chịu áp lực từ chính người dân. Khi lên tiếng nhắc nhở việc vứt rác sai quy định, một số người không những không hợp tác mà còn có thái độ gay gắt.

Chị Nguyễn Thị Lệ (50 tuổi), công nhân Công ty TNHH Môi trường Thành Công, phụ trách thu gom rác trên tuyến đường Kim Giang, cho rằng phần lớn các điểm rác tự phát xuất phát từ thói quen thiếu ý thức của người dân.

“Ở nhiều ngã ba, ngã tư, đầu ngõ, người dân có thói quen mang rác ra vứt. Dần dần, những nơi đó trở thành điểm tập kết rác”, chị Lệ chia sẻ.

Trong khi đó, chị Lan, công nhân môi trường làm việc tại khu vực đường Nguyễn Khang cho rằng, để nâng cao ý thức người dân ngoài việc tuyên truyền, cần có các biện pháp mạnh tay hơn.

Chị Lan cho rằng nếu tuyên truyền mà không thay đổi được nhận thức thì phải xử phạt nghiêm. Có thể lắp camera tại các điểm nóng để ghi hình, xử lý. Khi bị phạt, người dân sẽ sợ và không dám tái phạm.

Những nguy hiểm tiềm ẩn

Ít ai nghĩ rằng, những túi rác bị vứt bừa bãi trên vỉa hè, lòng đường lại có thể trở thành nguồn phát thải khí nhà kính nguy hiểm. Theo đó, khi các loại rác hữu cơ như thức ăn thừa, thịt cá phân hủy trong điều kiện yếm khí, chúng sẽ sinh ra khí mê tan (CH₄).

Đây là loại khí có khả năng giữ nhiệt trong khí quyển cao gấp nhiều lần so với CO₂, góp phần làm gia tăng hiệu ứng nhà kính và biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh Hà Nội có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số đông, mỗi ngày phát sinh hàng nghìn tấn rác thải sinh hoạt, áp lực lên hệ thống thu gom, xử lý là rất lớn.

Khi rác không được xử lý đúng cách mà bị vứt bừa bãi, lượng khí phát sinh từ các điểm rác tự phát sẽ tăng lên đáng kể. Không chỉ gây tác động tới môi trường, các bãi rác tự phát còn là nơi phát sinh vi khuẩn, ruồi muỗi, tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh.

Người dân sống gần các khu vực này phải chịu ảnh hưởng trực tiếp, từ mùi hôi khó chịu đến các nguy cơ về sức khỏe.

Thực tế cho thấy, công tác thu gom rác tại Hà Nội đã được tổ chức khá bài bản với lịch trình cụ thể. Song hiệu quả vẫn chưa đạt như kỳ vọng khi một bộ phận người dân chưa tuân thủ quy định.

Tại nhiều tuyến đường như Kim Giang, Vũ Tông Phan, Khương Đình…, các điểm tập kết rác tự phát vẫn tồn tại, chủ yếu ở đầu ngõ, ngã ba, ngã tư nơi người dân “tiện đâu vứt đó”. Đáng nói, nhiều trường hợp khi công nhân vừa dọn dẹp xong, chỉ ít phút sau đã có người tiếp tục mang rác ra vứt, khiến tình trạng tái diễn liên tục.

Theo các công nhân môi trường, để giải quyết triệt để cần sự vào cuộc đồng bộ từ chính quyền và người dân. Trước hết là đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức về việc phân loại rác, vứt rác đúng nơi, đúng giờ. Bên cạnh đó, cần áp dụng các biện pháp mạnh như lắp camera giám sát tại các “điểm nóng”, xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm.

Về lâu dài, việc xây dựng thói quen sống văn minh, có trách nhiệm với môi trường cần được bắt đầu từ mỗi cá nhân. Một hành động nhỏ như bỏ rác đúng chỗ, đúng thời điểm không chỉ giúp đường phố sạch đẹp hơn mà còn góp phần bảo vệ môi trường sống chung. 

Rác thải bừa bãi có thể bắt đầu từ những hành động rất nhỏ, nhưng hệ lụy mà nó gây ra lại không hề nhỏ.