Xung đột Mỹ - Iran khi nào kết thúc?

Tổng thống Donald Trump và Lầu Năm Góc đang đưa ra những tín hiệu trái ngược về việc cuộc chiến của Mỹ với Iran sẽ kéo dài bao lâu, trong khi các quan chức tại Tehran chuẩn bị cho một cuộc chiến lâu dài hơn và những tác động kinh tế từ cuộc xung đột đang gây thiệt hại cho cả nền kinh tế Mỹ lẫn kinh tế toàn cầu.

Ngày 9/3, Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng đã ở trong tầm tay, nhưng kèm theo cảnh báo rằng Mỹ vẫn chưa kết thúc chiến dịch tấn công Iran.“Chúng ta đã thắng theo nhiều cách, nhưng vẫn chưa thắng đủ”, ông nói tại một cuộc họp báo ở khu nghỉ dưỡng Doral tại Miami.

Ông Trump cũng nhấn mạnh rằng Washington đang “đạt được những bước tiến lớn hướng tới việc hoàn thành mục tiêu quân sự, và có người thậm chí nói rằng các mục tiêu này gần như đã hoàn thành”.

Ông liệt kê các tuyên bố rằng quân đội Mỹ đã xóa sổ lực lượng Iran, vô hiệu hóa lực lượng hải quân, phá hủy không quân, nhắm mục tiêu vào nguồn lực máy bay không người lái và tên lửa, đồng thời vô hiệu hóa các hệ thống radar và phòng không của Tehran.

Khi được hỏi cuộc “phiêu lưu quân sự” của Mỹ vào Iran sẽ kéo dài bao lâu, ông Trump cho biết sẽ kết thúc “sớm”, nhưng không phải trong tuần này.

Tuy nhiên, Lầu Năm Góc lại phát đi thông điệp khác về cuộc chiến ở Trung Đông.

“Cuộc chiến mới chỉ bắt đầu”, một tài khoản mạng xã hội do Lầu Năm Góc điều hành đã đăng bài viết hôm 9/3, kèm theo hình ảnh một quả tên lửa được phóng đi với dòng chữ “Không khoan nhượng”.

“Đây mới chỉ là khởi đầu. Chúng tôi sẽ không bị cản trở cho đến khi nhiệm vụ hoàn thành”, một bài đăng trước đó cho biết, kèm theo video về các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu được cho là của Iran. Cho đến nay, quân đội Mỹ đã tấn công hơn 5.000 mục tiêu tại Iran.

Trong những ngày gần đây, Tổng thống Trump phát tín hiệu rằng cuộc chiến có thể sớm kết thúc, sau khi ông yêu cầu Iran “đầu hàng hoàn toàn và vô điều kiện”, đồng thời cảnh báo Mỹ có thể mở rộng các cuộc tấn công.

Trong một cuộc phỏng vấn với CBS News hôm 9/3 ngay trước cuộc họp báo tại Doral, ông Trump nói rằng cuộc chiến “gần như đã hoàn tất”, tuyên bố Iran “không còn hải quân, không còn hệ thống liên lạc, không còn không quân, tên lửa của họ đã bị phân tán, máy bay không người lái của họ đang bị phá hủy khắp nơi, kể cả các cơ sở sản xuất máy bay không người lái”.

Tuyên bố này cũng khác với phát biểu của ông Trump tuần trước, khi ông cho rằng cuộc chiến có thể kéo dài 4-5 tuần.

Sự ủng hộ của công chúng về cuộc chiến đang tiếp tục suy giảm, tạo ra những rủi ro chính trị lớn cho Tổng thống Trump trong năm bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Theo một cuộc khảo sát của NBC News được thực hiện trong những ngày đầu của cuộc xung đột Iran, đa số cử tri đã đăng ký - 54% - không tán thành cách ông Trump xử lý vấn đề Iran. Trong khi đó, 41% nói rằng họ ủng hộ cách ông xử lý tình hình. Trong các cuộc khảo sát khác, người Mỹ nhìn chung cũng bày tỏ sự phản đối đối với hành động quân sự nhằm vào Tehran.

Tổng thống Trump và chính quyền của ông đã đưa ra những lý do khác nhau cho việc mở chiến dịch quân sự tại Iran, từ thay đổi chính quyền đến việc phá hủy tên lửa đạn đạo và khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân của nước này.

Xung đột có thể kéo dài?

Trong những ngày gần đây, ông Trump đã đưa ra những mốc thời gian mâu thuẫn về cuộc chiến ở Iran. Trong một bài phát biểu trước các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện chỉ vài phút trước đó, ông gọi chiến dịch này là một “cuộc xuất quân ngắn hạn”, nhưng sau đó lại tuyên bố sẽ “tiến lên với quyết tâm hơn bao giờ hết để đạt được chiến thắng cuối cùng”.

Tuần trước, Tổng thống Trump nói rằng cuộc chiến sẽ chỉ kết thúc khi Iran “đầu hàng vô điều kiện”.

Thực tế cho thấy cả việc thay đổi chính quyền lẫn việc buộc Iran “đầu hàng vô điều kiện” đều có thể khó đạt được, đặc biệt nếu Mỹ không sử dụng lực lượng bộ binh.

Ông Trump cuối tuần trước tuyên bố, Mỹ vẫn có khả năng triển khai bộ binh ở Iran, nhưng chỉ khi có “một lý do rất chính đáng”.

Trong các cuộc trao đổi riêng, ông Trump được cho là đã bày tỏ sự quan tâm nghiêm túc đến việc triển khai một lực lượng nhỏ binh sĩ Mỹ vào Iran ở giai đoạn sau của cuộc chiến để bảo vệ kho uranium được làm giàu ở mức cao của nước này.

Một chiến dịch nhằm bảo vệ hoặc kiểm soát vật liệu hạt nhân như vậy gần như chắc chắn sẽ đòi hỏi binh sĩ Mỹ hoặc Israel phải tiến vào Iran và các cơ sở ngầm kiên cố của nước này, trong khi chiến dịch không kích vẫn diễn ra.

Ông Trump cho biết bất kỳ kịch bản nào triển khai binh sĩ Mỹ tại Iran cũng sẽ đòi hỏi sự chắc chắn rằng lực lượng Iran không còn khả năng tiến hành một cuộc tấn công nghiêm trọng.

Việc lựa chọn ông Mojtaba Khamenei, một nhà lãnh đạo với lập trường cứng rắn có quan hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, làm Lãnh tụ Tối cao cho thấy quyết tâm của Tehran rằng cuộc chiến sẽ không dẫn đến sự thay đổi chính quyền. Ông Khamenei là con trai của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công ban đầu của Mỹ và Israel vào Iran.

Tổng thống Trump nói với báo Washington Post rằng ông “không hài lòng” với việc ông Mojtaba Khamenei được chọn làm Lãnh tụ Tối cao của Iran.

Iran cũng rõ ràng đang tìm cách gây tổn thất kinh tế cho Mỹ và nền kinh tế toàn cầu bằng cách bóp nghẹt eo biển Hormuz.

“Sau 9 ngày của chiến dịch sai lầm lịch sử, giá dầu đã tăng gấp đôi trong khi mọi loại hàng hóa đều tăng vọt. Chúng tôi biết Mỹ đang có ý định tấn công các cơ sở dầu mỏ và hạt nhân của chúng tôi với hy vọng kiềm chế cú sốc lạm phát khổng lồ”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố hôm 9/3.

“Nhưng Iran đã chuẩn bị đầy đủ. Và chúng tôi cũng có nhiều bất ngờ đang chờ đợi”, ông Araghchi nhấn mạnh.

Ông Kamal Kharazi, cố vấn chính sách đối ngoại của văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran, nói rằng ông “không còn thấy cơ hội cho ngoại giao nữa”, khi cuộc chiến bước sang ngày thứ 10.

“Sẽ không còn chỗ cho ngoại giao trừ khi áp lực kinh tế tăng lên đến mức các quốc gia khác phải can thiệp để đảm bảo chấm dứt hành động xâm nhập của Mỹ và Israel đối với Iran”, ông Kharazi nêu rõ.

Điều này cho thấy Iran chưa sẵn sàng cho việc chấm dứt nhanh chóng cuộc chiến với Mỹ và Israel.

Jon Hoffman, nhà nghiên cứu tại Viện Cato, nhận định Tổng thống Trump đang bị thúc đẩy theo hướng khởi động một “cuộc chiến lâu dài” khác - điều mà chính ông đã phản đối mạnh mẽ trong nhiều năm, kể cả trước khi bước vào sự nghiệp chính trị.

“Cuộc chiến có khả năng sẽ leo thang khi Iran cố thủ và các tiếng nói cứng rắn thúc đẩy ông Trump theo đuổi các mục tiêu tối đa, dù phần lớn là không thể đạt được. Nếu không thay đổi hướng đi, Mỹ đang tiến tới một cuộc chiến lâu dài khác”, chuyên gia Hoffman dự đoán.