Vụ Khashoggi: Mỹ nắm con át chủ bài khiến Saudi Arabia nể sợ

Giới quan sát cho rằng, Mỹ có thể dùng ảnh hưởng gây sức ép buộc Saudi Arabia thay đổi hành vi sau kết luận của CIA về vụ sát hại nhà báo Khashoggi.
>>Báo Mỹ: CIA kết luận Thái tử Ả rập Xê út liên quan tới cái chết của nhà báo
>>Ả rập Xê út công bố báo cáo chi tiết vụ sát hại nhà báo Khashoggi
>>Thổ Nhĩ Kỳ có đoạn ghi âm thứ 2 vụ sát hại nhà báo Ả rập Xê út

Tờ Washington Post ngày 16/11 dẫn các nguồn thạo tin cho biết, Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã kết luận Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman (MbS) chính là người ra lệnh sát hại nhà báo Jamal Khashoggi tại lãnh sự quán ở Istanbul hồi tháng 10/2018.


Thái tử Mohammed bin Salman tại Mỹ hồi tháng ba. Ảnh: Reuters.

Thái tử Mohammed bin Salman tại Mỹ hồi tháng ba. Ảnh: Reuters.

Theo tờ báo này, CIA đã đưa ra kết luận trên sau khi xác minh các bằng chứng, bao gồm cuộc điện thoại giữa nhà báo Khashoggi và em trai thái tử MbS, Khalid, hiện là đại sứ Saudi Arabia ở Mỹ. Về phần minh, chính phủ Saudi Arabia đã tuyên bố Thái tử Mohamed không liên quan tới vụ sát hại nhà báo Khashoggi.

Kết luận của CIA là động thái mới nhất gây ảnh hưởng đến uy tín của Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman sau một loạt những đồn đoán cho rằng MbS đã củng cố quyền lực bằng cách khiến người anh họ của mình là cựu bộ trưởng nội vụ Muhammed bin Nayef (thường gọi tắt là MBN) bị phế truất và giam giữ các đối thủ của ông tại khách sạn 5 sao Ritz-Carlton ở Riyadh vào năm 2017. Hiện giờ đang nổi lên một cuộc tranh luận về việc Mỹ có thể tăng cường gây sức ép buộc Saudi Arabia thay đổi hành vi sau khi Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố trừng phạt 17 công dân Saudi Arabia, bao gồm cả những người thân cận với thái tử.

Mỹ và Saudi Arabia: Ai cần ai hơn?

Quan hệ giữa Saudi Arabia và Mỹ vô cùng tạp. Riyadh đã phô trương thanh thế theo cách mà có thể gây ảnh hưởng tới lợi ích của Mỹ trong khu vực, nhưng Washington vẫn không phản đối, thậm chí ủng hộ “cuộc phiêu lưu” của đồng minh, trong đó có việc hỗ trợ quân sự hạn chế cho một số chiến dịch của Saudia Arabia tại quốc gia khác. Nhiều người cho rằng, Mỹ dường như đang phụ thuộc vào Saudi Arabia.

Song trên thực tế Saudi Arabia lại cần Mỹ hơn là Mỹ cần Saudi Arabia. Những quyết định sai lầm của Riyadh đã gây tổn hại nghiêm trọng đến danh tiếng của Vương quốc này, buộc họ phải gia tăng sự phụ thuộc vào Mỹ. Saudi Arabia từ lâu dựa vào Mỹ như một nhà bảo trợ chính về an ninh. Quốc gia Trung Đông này được hưởng nhiều lợi ích từ chương trình đào tạo quân sự, giao dịch mua bán vũ khí, hợp tác tình báo với Mỹ.

Trong nội bộ nước Mỹ, đã nổi lên một cuộc tranh luận về quan hệ giữa hai quốc gia trong trục chính sách đối ngoại của xứ cờ hoa. Một số nhân vật đã đặt ra câu hỏi liệu chiều sâu của mối quan hệ giữa hai quốc gia có thực sự phục vụ cho các lợi ích của Mỹ hay không. Mặc dù Mỹ đóng vai trò thiết yếu trong vấn đề an ninh của Saudi Arabia nhưng Washington không phải lúc nào cũng sử dụng điều này để thúc đẩy các giá trị và lợi ích của mình, hoặc xem đây là đòn bẩy tác động đến Riyadh. Tuy nhiên, tình thế hiện giờ đã khác. Sau một loạt các diễn biến, đặc biệt là vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi, nhiều nhân vật bảo thủ cho rằng Mỹ vẫn phải gây sức ép buộc các nhà hoạch định chính sách Riyadh thay đổi hành vi, cho dù Saudia Arabia là đồng minh gắn bó lâu dài.

Những lời chỉ trích về chính sách của Riyadh ngày càng trở nên gay gắt tại Mỹ, kể từ khi Saudi Arabia dẫn đầu liên minh can thiệp vào cuộc chiến ở Yemen năm 2015 và 2 năm sau đó là cuộc khủng hoảng vùng Vịnh khi Saudi Arabia cùng các đồng minh cô lập Qatar về mặt kinh tế và ngoại giao. Giờ đây, căng thẳng tiếp tục leo thang sau tuyên bố của CIA cáo buộc Thái tử Saudi Arabia ra lệnh sát hại nhà báo Khashoggi. Trước tuyên bố này, hôm 24/10, một nhóm gồm 21 nghị sỹ lưỡng đảng tại Hạ viện Mỹ do Hạ nghị sỹ Jim McGovern thuộc đảng Dân chủ, đại diện cho bang Massachusetts, đứng đầu, đã đệ trình dự luật ngừng ngay lập tức tất cả các thương vụ bán vũ khí cho Chính phủ Saudi Arabia.

Dù đối mặt với sức ép từ dư luận và chính giới về việc áp đặt lệnh trừng phạt đối với Riyadh hay chấm dứt hỗ trợ cho nước này trong cuộc chiến tranh tại Yemen, song chính quyền Tổng thống Trump dường như không có sự thay đổi cơ bản nào trong đường lối với đồng minh.

Quan hệ giữa Mỹ và Saudi Arabia luôn gắn liền với hai lợi ích cốt lõi kể từ khi được xây dựng vào năm 1945, đó là an ninh và dầu mỏ. Hợp tác về an ninh đã đóng vai trò to lớn trong quan hệ song phương, đặc biệt trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động như hiện nay. Dẫu vậy không phải là không có những thời kỳ Mỹ và Saudi Arabia rơi vào đỉnh điểm căng thẳng, đặc biệt phải kể đến cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, tiếp đến là vụ tấn công khủng bố tòa tháp đôi ở Mỹ ngày 11/9/2001.

Bất chấp mâu thuẫn và rạn nứt nêu trên, mối liên kết giữa Riyadh và Washington vẫn được duy trì. Có nhiều lý do dẫn đến sự hợp tác vững bền này, trong đó phải kể đến sự hội tụ về nhu cầu và lợi ích kéo dài đến hôm nay đó là dùng dầu mỏ để đổi lấy an ninh. Tuy nhiên, những lợi ích này có thể thay đổi khi Mỹ theo đuổi nguồn năng lượng tái tạo trong một nỗ lực giảm bớt sự phụ thuộc vào các nước xuất khẩu dầu mỏ, còn Saudi Arabia thì đang nỗ lực “đi theo cách riêng” để đảm bảo an ninh của chính mình.

Dùng ảnh hưởng gây sức ép

Kể từ khi Thái tử Mohammed thực hiện một loạt các bước đi củng cố quyền lực, sự bất đồng về lợi ích và quan điểm giữa Mỹ và Saudi Arabia ngày càng gia tăng. Ban đầu nhiều người Mỹ ca ngợi MbS như một nhà cải cách lớn – người cải tổ và dẫn đầu các nỗ lực hiện đại hóa Saudi Arabia nhưng họ đã nhanh chóng thất vọng vì sự cải cách mà MbS đưa ra không mang lại kết quả như kỳ vọng, cùng với đó là việc nảy sinh một loạt vấn đề trong chính sách đối ngoại và đối nội của quốc gia này. Trong số này, phải kể đến cách thức mà MbS “bịt miệng” những người mà ông xem là đối thủ, chẳng hạn như nhà báo Khashoggi, hay sự can dự của Saudi Arabia vào cuộc xung đột tại Yemen, dẫn đến cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất trong lịch sử và việc gây rạn nứt giữa các đồng minh trong Hội đồng hợp tác vùng Vịnh.

Trong bối cảnh các chính sách của Saudia Arabia ngày càng trở nên cứng rắn hơn, đã có nhiều ý kiến cho rằng Mỹ không thể thay đổi được các toan tính của Saudi Arabia. Nhưng suy luận này khác xa thực tế. Là đối tác chính trị và quân sự lớn của Saudi Arabia, Mỹ sẽ có ảnh hưởng đáng kể đối với việc đề ra các quyết sách của giới chức Saudi Arabia. Hiện giờ, Mỹ đang có cơ hội dùng ảnh hưởng của mình để thay đổi hành vi của Saudi Arabia hơn bất cứ lúc nào khác.

Các nhà phân tích cho rằng, chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiều khả năng sẽ không chấm dứt sự hỗ trợ cho đồng minh vùng Vịnh này hoặc buộc họ phải thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận. Thay vì đó, Mỹ có thể xem xét dùng ảnh hưởng để khiến các nhà lãnh đạo Saudi Arabia ôn hòa hơn trong chính sách đối ngoại và đối nội. Ngoài ra Mỹ cũng có thể dùng việc hỗ trợ không hoàn lại làm con bài mặc cả, đổi lấy cam kết thay đổi hành vi từ Saudi Arabia.

Tuy nhiên, biện pháp này của Mỹ không phải là không có rủi ro. Điều đó sẽ khiến chính phủ Saudi Arabia giảm việc chia sẻ thông tin tình báo với Mỹ hoặc ngừng cung cấp dầu mỏ cho Washington, như những gì các nước OPEC đã thực hiện vào năm 1973. Nhưng thời điểm hiện nay đã khác trước, Mỹ không còn phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu mỏ của Saudi Arabia. Mặt khác, những hành động quyết liệt và cứng rắn của Saudi Arabia trong khu vực lại đang có nguy cơ gây tổn hại lợi ích của Mỹ. Vì thế việc Mỹ dùng ảnh hưởng tác động tới Saudi Arabia sẽ mang lại nhiều lợi ích cho Washington hơn là rủi ro.

Nhìn bề ngoài, sự hỗ trợ có điều kiện của Mỹ đối với Saudi Arabia sẽ khiến Thái tử Mohammed không hài lòng. Nhưng Nhà Trắng có thể sử dụng đòn bẩy này để xác định lại mối quan hệ giữa hai bên, đăc biệt là hạn chế những quyết sách từ phía Saudi Arabia gây ảnh hưởng đến lợi ích của Mỹ. Mỹ có thể buộc Saudi Arabia phải chịu trách nhiệm về vụ sát hại nhà báo Khashoggi, chấm dứt hoạt động quân sự tại Yemen, kiềm chế phản ứng cứng rắn của chính phủ Saudi Arabia đối với phe đối lập bên trong và bên ngoài Vương quốc, chấm dứt cuộc khủng hoảng ngoại giao với Qatar.

Những người phản đối biện pháp nêu trên có thể cho rằng nó chỉ làm sâu sắc thêm sự tương tác qua lại mà quan hệ giữa Mỹ và Saudi Arabia. Nhưng cần phải xét đến thực tế là quan hệ đối tác được thành lập dựa trên sự liên kết rõ ràng về lợi ích chứ không phải giá trị. Bằng cách thừa nhận thực tế đó, Mỹ sẽ xác định được một cách tiếp cận mang lại lợi ích tốt hơn cho nước này. Bởi ở thời điểm hiện tại, chính phủ Saudi Arabia cần sự hỗ trợ của Mỹ nhiều hơn Nhà Trắng cần Saudi Arabia.

Theo Hồng Anh

VOV

MỚI NHẤT
Tổng thống Trump không muốn nghe đoạn ghi âm vụ sát hại nhà báo Ả rập
Tổng thống Trump không muốn nghe đoạn ghi âm vụ sát hại nhà báo Ả rập

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng, ông không muốn nghe đoạn băng ghi âm được cho là bằng chứng vụ nhà báo Jamal Khashoggi bị sát hại bên trong lãnh sự quán Ả rập Xê út ở thành phố Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ).

Thứ hai, 19/11/2018 - 07:13

Xác định nghi phạm chủ mưu vụ sát hại nhà báo phanh phui Hồ sơ Panama
Xác định nghi phạm chủ mưu vụ sát hại nhà báo phanh phui Hồ sơ Panama

(Dân trí) - Các nhà điều tra đã xác định được một nhóm gồm ít nhất 3 công dân Malta bị nghi có liên quan đến vụ sát hại nhà báo Daphne Caruana Galizia, người đã phanh phui Hồ sơ Panama về các vụ trốn thuế đa quốc gia.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 08:58

Vũ khí mới hé lộ khát vọng hiện đại hóa quân sự của Triều Tiên
Vũ khí mới hé lộ khát vọng hiện đại hóa quân sự của Triều Tiên

(Dân trí) - Việc Triều Tiên gần đây tuyên bố thử thành công một vũ khí chiến thuật cực kỳ tối tân đã cho thấy khát vọng nâng cấp kho vũ khí thông thường của Bình Nhưỡng trong bối cảnh đàm phán phi hạt nhân hóa với Mỹ.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 05:19

Những hình ảnh đầu tiên của xác tàu ngầm Argentina bị chôn vùi dưới đáy biển
Những hình ảnh đầu tiên của xác tàu ngầm Argentina bị chôn vùi dưới đáy biển

(Dân trí) - Truyền thông Argentina ngày 18/11 đã đăng tải những hình ảnh được cho là xác tàu ngầm ARA San Juan của Hải quân Argentina bị đắm ở Đại Tây Dương hồi năm ngoái nghi do một vụ nổ cực mạnh.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 04:43

APEC lần đầu không đạt được tuyên bố chung do căng thẳng Mỹ - Trung
APEC lần đầu không đạt được tuyên bố chung do căng thẳng Mỹ - Trung

(Dân trí) - Lãnh đạo của 21 nền kinh tế thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) đã không đạt được tuyên bố chung sau các phiên họp do căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 03:23

“Đấu khẩu” căng thẳng tại Hội nghị APEC 2018 và lời kêu gọi hợp tác
“Đấu khẩu” căng thẳng tại Hội nghị APEC 2018 và lời kêu gọi hợp tác

Lãnh đạo nhiều nền kinh tế thành viên APEC đã kêu gọi sự hợp tác chặt chẽ trong khu vực để đối phó với các thách thức.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 02:57

Quan chức Trung Quốc tìm cách vào văn phòng Ngoại trưởng Papua New Guinea đòi sửa tuyên bố chung
Quan chức Trung Quốc tìm cách vào văn phòng Ngoại trưởng Papua New Guinea đòi sửa tuyên bố chung

(Dân trí) - Cảnh sát đã được điều động để ngăn một số quan chức Trung Quốc tìm cách vào văn phòng Ngoại trưởng Papua New Guinea trong một động thái được cho là nhằm tác động để sửa đổi dự thảo tuyên bố chung hội nghị cấp cao APEC, hãng tin AFP cho biết ngày 18/11.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 02:05

Argentina không thể trục vớt tàu ngầm bị đắm
Argentina không thể trục vớt tàu ngầm bị đắm

(Dân trí) - Mặc dù đã tìm thấy tàu ngầm ARA San Juan bị mất tích và bị đắm cách đây 1 năm, song giới chức Argentina nói rằng họ không thể trục vớt con tàu do không có phương tiện hỗ trợ.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 11:33

Video máy bay chiến đấu tàng hình Nga tiếp nhiên liệu trên không
Video máy bay chiến đấu tàng hình Nga tiếp nhiên liệu trên không

(Dân trí) - Máy bay chiến đấu tàng hình Su-57 hiện đại của Nga đã thực hành kỹ năng tiếp nhiên liệu trên không trong đoạn video do kênh truyền hình quốc phòng Nga công bố gần đây.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 10:09

Ông Trump thăm hiện trường vụ cháy rừng khủng khiếp nhất lịch sử California
Ông Trump thăm hiện trường vụ cháy rừng khủng khiếp nhất lịch sử California

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/11 đã đích thân tới khảo sát hiện trường vụ cháy rừng thảm khốc nhất trong lịch sử California - thảm kịch khiến ít nhất 71 người thiệt mạng, hơn 1.000 người mất tích.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 09:31

Mỹ gây áp lực chưa từng có với Moscow
Mỹ gây áp lực chưa từng có với Moscow

Ngoại trưởng Nga cho rằng, Washington đang tìm cách cản trở sự phát triển kinh tế, xã hội của Moscow.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 09:05

Ông Trump: Mỹ công bố thủ phạm giết nhà báo Ả rập trong hai ngày tới
Ông Trump: Mỹ công bố thủ phạm giết nhà báo Ả rập trong hai ngày tới

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẽ xác định thủ phạm gây ra vụ sát hại nhà báo Ả rập Xê út Jamal Khashoggi vào đầu tuần tới sau khi xuất hiện báo cáo của CIA về vụ việc này.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 08:53

ĐÁNG QUAN TÂM
Tổng thống Trump: Đây là thời điểm thích hợp để đóng cửa chính phủ
Tổng thống Trump: Đây là thời điểm thích hợp để đóng cửa chính phủ

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng, đây sẽ là thời điểm thích hợp để đóng cửa chính phủ nếu quốc hội không phê chuẩn ngân sách xây tường biên giới, ngăn người nhập cư.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 07:51

Vừa nhậm chức, Tổng thống Maldives “đau đầu” với khoản nợ khổng lồ của Trung Quốc
Vừa nhậm chức, Tổng thống Maldives “đau đầu” với khoản nợ khổng lồ của Trung Quốc

(Dân trí) - Tân Tổng thống Maldives Ibrahim Mohamed Solih thông báo kho bạc nhà nước đã bị thâm hụt và cảnh báo quốc đảo này đang gặp khó khăn về tài chính sau khi nợ Trung Quốc khoản tiền khổng lồ do các dự án phát triển cơ sở hạ tầng.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 07:43

Tàu ngầm Argentina chở 44 thủy thủ mất tích: Thảm kịch chưa được “giải mã”
Tàu ngầm Argentina chở 44 thủy thủ mất tích: Thảm kịch chưa được “giải mã”

(Dân trí) - Mặc dù Argentina ngày 17/11 xác nhận đã tìm thấy xác tàu ngầm chở 44 thủy thủ mất tích cách đây một năm, song họ vẫn chưa thể xác định nguyên nhân dẫn tới thảm kịch này khi công tác trục vớt gặp nhiều khó khăn.

Chủ nhật, 18/11/2018 - 12:17

Hội nghị Cấp cao APEC 2018: “Nóng” căng thẳng Mỹ- Trung
Hội nghị Cấp cao APEC 2018: “Nóng” căng thẳng Mỹ- Trung

Trước đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cảnh báo, bóng tối của chủ nghĩa bảo hộ và chủ nghĩa đơn phương đang đe dọa sự tăng trưởng toàn cầu.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 10:34

Mỹ thông báo hơn 1.000 người mất tích do cháy rừng dữ dội ở California
Mỹ thông báo hơn 1.000 người mất tích do cháy rừng dữ dội ở California

(Dân trí) - Hơn 1.000 người được thông báo mất tích do một vụ cháy rừng dữ dội tại bang California, vốn thiêu rụi hàng nghìn ngôi nhà và khiến ít nhất 71 người chết, giới chức Mỹ cho biết. Đây là vụ cháy rừng khủng khiếp chưa từng có trong lịch sử California.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 10:13

Mỹ bắt tay Australia lập căn cứ hải quân ở Thái Bình Dương đối phó Trung Quốc
Mỹ bắt tay Australia lập căn cứ hải quân ở Thái Bình Dương đối phó Trung Quốc

(Dân trí) - Mỹ cho biết sẽ cùng Australia thành lập một căn cứ hải quân tại Papua New Guinea, một động thái nhằm đối phó với sự ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc trong khu vực.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 09:00

Thành lập quân đội chung: Châu Âu đủ mạnh để thoát Mỹ?
Thành lập quân đội chung: Châu Âu đủ mạnh để thoát Mỹ?

(Dân trí) - Nhiều chuyên gia quân sự cho rằng việc thành lập quân đội chung châu Âu sẽ là tín hiệu tốt cho mối quan hệ giữa Nga và châu Âu, song đây là điều Mỹ không mong muốn vì khi đó tiếng nói của Washington sẽ không còn quan trọng.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 06:56

Chuyên gia: Israel đủ sức hạ gục S-400 của Nga nhưng không ra tay
Chuyên gia: Israel đủ sức hạ gục S-400 của Nga nhưng không ra tay

(Dân trí) - Nhà phân tích chính trị Avigdor Eskin nhận định Israel đủ khả năng hạ gục các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại của Nga tại Syria, song Tel Aviv sẽ không ra tay hành động.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 05:02

APEC 2018: Papua New Guinea thuê 3 du thuyền làm nơi ở cho đại biểu
APEC 2018: Papua New Guinea thuê 3 du thuyền làm nơi ở cho đại biểu

Nhiều nhà lãnh đạo thế giới tập trung tại Papua New Guinea vào cuối tuần này để tham dự Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) 2018.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 04:44

Argentina tìm thấy tàu ngầm chở 44 thủy thủ mất tích sau một năm
Argentina tìm thấy tàu ngầm chở 44 thủy thủ mất tích sau một năm

(Dân trí) - Quân đội Argentina xác nhận tàu ngầm ARA San Juan chở 44 thủy thủ mất tích cách đây một năm trên Đại Tây Dương đã được tìm thấy.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 03:28

Mỹ: Thoát án tù 99 năm nhờ một bức ảnh "tự sướng"
Mỹ: Thoát án tù 99 năm nhờ một bức ảnh "tự sướng"

(Dân trí) - Một thanh niên Mỹ đã được chứng minh không thực hiện một vụ đột nhập và tấn công bạn gái cũ nhờ một tấm ảnh “tự sướng”. Nếu không được minh oan, anh này phải đối mặt bản án 99 năm tù cho các tội danh trên.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 01:32

S-400 của Nga lợi hại thế nào khiến nhiều nước tìm mua?
S-400 của Nga lợi hại thế nào khiến nhiều nước tìm mua?

Các nền quân đội nước ngoài e ngại quytrình phê duyệt mua vũ khí phức tạp từ chính phủ và Quốc hội Mỹ, nên muốn mua hệthống phòng thủ tên lửa S-400 thay vì Patriot hay THAAD của Mỹ.

Thứ bảy, 17/11/2018 - 10:36