Ukraine phản đối Nga đề xuất chọn cựu Thủ tướng Đức làm trung gian hòa đàm

Khi được hỏi về các nhà đàm phán khả thi từ châu Âu để đối thoại với Nga nhằm tìm giải pháp cho cuộc xung đột ở Ukraine, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha ngày 22/5 không nêu tên bất kỳ ứng cử viên chính thức nào. Tuy nhiên, ông nêu rõ: “Chắc chắn không phải là ông Schroder”.

Ông lưu ý các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp tục diễn ra xoay quanh cơ chế đàm phán. Các lựa chọn khả thi bao gồm một nhóm các quốc gia, một nhóm các nhà lãnh đạo, hoặc một cơ chế riêng biệt nào đó. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky dự kiến sẽ sớm thảo luận về vấn đề này theo nhiều hình thức khác nhau.

Ông Sybiha cũng cảnh báo các mối liên hệ cá nhân giữa các nhà lãnh đạo châu Âu với Nga có thể kéo theo tình trạng chia rẽ ở khu vực. Theo quan điểm của ông, châu Âu phải lên tiếng bằng một tiếng nói duy nhất.

Ông Sybiha cũng nhấn mạnh rằng tất cả các khía cạnh về vai trò của châu Âu trong tiến trình hòa bình sẽ được quyết định cùng với Ukraine. Ông khẳng định, nếu không có Ukraine, một tiến trình như vậy là không thể thực hiện được.

Tổng thống Nga Vladimir Putin mới đây tuyên bố cuộc xung đột ở Ukraine đang đi đến hồi kết. Ông cũng cho rằng, cựu Thủ tướng Đức Gerhard Schroder sẽ là nhà đàm phán tốt nhất cho cuộc đối thoại giữa Nga và EU về vấn đề Ukraine.

Ông Schroder, 82 tuổi, là Thủ tướng Đức khi ông Putin lần đầu lên nắm quyền, và 2 người đã hình thành một tình bạn thân thiết.

Ngay sau khi rời nhiệm sở, ông Schroder đã gia nhập hội đồng quản trị của một số công ty năng lượng nhà nước Nga và vận động hành lang để Đức mở rộng hệ thống đường ống Nord Stream dẫn khí đốt trực tiếp từ Nga dọc theo đáy biển Baltic.

Ngay sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra năm 2022, ông Schroder đã tự mình đến Moscow trong một nỗ lực nhằm giúp chấm dứt xung đột.

Phản ứng về đề xuất chọn ông Schroder làm trung gian đàm phán về cuộc chiến Ukraine, một người phát ngôn của chính phủ Đức nhấn mạnh bất kỳ cuộc hội đàm nào với EU cũng phải được phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên và Ukraine.

Ở một diễn biến khác, trong tuần này, qua một bức thư gửi tới các nhà lãnh đạo EU, Thủ tướng Đức Friedrich Merz gợi ý rằng Ukraine có thể được trao một tư cách mới là "thành viên liên kết".

Trong bức thư, ông Merz đã phác thảo những lợi ích mà Ukraine có thể nhận được với tư cách là một thành viên liên kết, một cơ chế vốn không tồn tại theo các quy định hiện hành của EU.

Các lợi ích tiềm năng này bao gồm một ủy viên liên kết người Ukraine không có quyền biểu quyết tại Ủy ban châu Âu và các đại diện không có quyền biểu quyết tại Nghị viện châu Âu.

Thủ tướng Đức viết, một cơ chế tự động hủy bỏ hoặc điều khoản hết hiệu lực đối với tư cách “thành viên liên kết” có thể được áp dụng nếu Ukraine thụt lùi trong các tiêu chuẩn về thượng tôn pháp luật hoặc quy trình gia nhập.

Nhà lãnh đạo Đức cũng đề xuất các thành viên EU đưa ra một "cam kết chính trị" về việc áp dụng điều khoản hỗ trợ lẫn nhau của khối đối với Ukraine "nhằm tạo ra một sự đảm bảo an ninh thực chất".

Các nhà phân tích nhận định, một lộ trình rõ ràng để gia nhập EU có thể mang tính sống còn đối với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trong việc thuyết phục người dân Ukraine chấp nhận bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào, đặc biệt là nếu Ukraine không giành lại được quyền kiểm soát toàn bộ lãnh thổ của mình hoặc không thể gia nhập liên minh quân sự NATO.

Tuy nhiên, các quan chức châu Âu cho rằng việc Ukraine đạt được tư cách thành viên đầy đủ của khối trong vài năm tới là phi thực tế, ngay cả khi mốc thời gian năm 2027 đã được ghi nháp vào kế hoạch hòa bình 20 điểm đang được thảo luận giữa Mỹ, Ukraine và Nga.

Đề xuất của ông Merz thể hiện một nỗ lực nhằm tìm ra con đường trung dung giữa việc gia nhập nhanh chóng và tư cách hiện tại của Ukraine là một quốc gia ứng cử viên mới ở giai đoạn đầu của quy trình.

Quy trình gia nhập EU thông thường rất dài và mang tính thủ tục hành chính, bao gồm các cuộc đàm phán chi tiết và các cải cách pháp lý để đáp ứng các tiêu chuẩn dân chủ và kinh tế của EU.

Việc gia nhập EU đòi hỏi sự đồng thuận và phê chuẩn của toàn bộ 27 thành viên của khối, một quy trình có thể dẫn đến những trở ngại đáng kể.