Thủ tướng Canada: Trật tự quốc tế thất bại khi xung đột Iran nổ ra

Thủ tướng Canada Mark Carney hôm 3/3 bày tỏ tiếc nuối về “sự thất bại của trật tự quốc tế” đã dẫn đến các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran.

Phát biểu tại Sydney, Australia, ông Carney cho biết Canada từ lâu cáo buộc Iran có liên quan tới tình trạng bất ổn ở Trung Đông. Theo ông, bất chấp hơn 2 thập kỷ đàm phán và nỗ lực ngoại giao, Iran vẫn chưa dỡ bỏ chương trình hạt nhân của mình, cũng như chưa chấm dứt các hoạt động làm giàu uranium.

Đó là lý do vì sao mà ông Carney nói rằng Canada ủng hộ các nỗ lực nhằm ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và ngăn các tác động tiêu cực tới hòa bình và an ninh quốc tế.

"Bởi Canada đang chủ động đối diện với thế giới như nó vốn có, chứ không thụ động chờ đợi một thế giới như chúng ta mong muốn", ông nói.

“Tuy nhiên, chúng tôi đưa ra lập trường này với sự tiếc nuối, vì cuộc xung đột hiện tại là một ví dụ khác về sự thất bại của trật tự quốc tế", nhà lãnh đạo Canada nhấn mạnh.

Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran hôm 28/2, khiến Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei và một số lãnh đạo chính trị, quân sự cấp cao khác của quốc gia Trung Đông này thiệt mạng. Tính đến nay, hơn 780 người Iran đã thiệt mạng trong các cuộc không kích, theo tổ chức Trăng lưỡi liềm Đỏ Iran. Các đòn trả đũa từ Iran cùng các lực lượng vũ trang đồng minh của nước này đã khiến khu vực tiếp tục rơi vào vòng xoáy xung đột.

Các chiến dịch chung này diễn ra sau khi các nhà đàm phán Mỹ và Iran, với sự trung gian của Oman, đã thảo luận tuần trước về việc hạn chế chương trình hạt nhân và phát triển tên lửa đạn đạo của Iran.

Ông Carney kêu gọi hạ nhiệt cuộc chiến của Mỹ và Israel chống lại Iran, đồng thời cho biết Canada ủng hộ các nỗ lực chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran.

Thủ tướng Canada nhấn mạnh rằng bất chấp “hàng thập kỷ nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nỗ lực không mệt mỏi của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế, cùng một loạt các biện pháp trừng phạt và khuôn khổ ngoại giao, mối đe dọa hạt nhân từ Iran vẫn còn tồn tại".

Trước đây, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran để đổi lấy việc nới lỏng trừng phạt, thông qua Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung năm 2015. Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã rút Mỹ khỏi thỏa thuận này trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình.

Hiện khi xung đột đã bùng phát, ông Carney kêu gọi “nhanh chóng hạ nhiệt xung đột” và “cam kết hướng tới một giải pháp chính trị rộng hơn.”

“Giờ đây, Mỹ và Israel đã hành động mà không tham vấn Liên hợp quốc hoặc trao đổi với các đồng minh, bao gồm cả Canada. Can dự ngoại giao là điều thiết yếu để tránh một cuộc xung đột rộng hơn và sâu sắc hơn. Dân thường vô tội phải được bảo vệ, và tất cả các bên phải cam kết tìm kiếm các thỏa thuận bền vững", ông nói.

“Canada sẽ theo đuổi cách tiếp cận này cùng với các quốc gia và các bên tham chiến có cùng quan điểm", ông nhấn mạnh.