Nhật Bản giải tán Hạ viện, chuẩn bị bầu cử sớm

Tại cuộc họp ngày 23/1, Chủ tịch Hạ viện Nhật Bản đã chính thức tuyên bố giải tán Hạ viện.

Tuyên bố được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi thông báo kế hoạch giải tán Hạ viện nhằm tìm kiếm sự ủng hộ của công chúng đối với các biện pháp bảo vệ các hộ gia đình trước chi phí sinh hoạt tăng cao và tăng chi tiêu cho quốc phòng.

Liên minh cầm quyền giữa Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà Takaichi và đảng Đổi mới Nhật Bản hiện chỉ nắm đa số mong manh tại Hạ viện - cơ quan quyền lực nhất trong quốc hội.

Bà Takaichi kỳ vọng sự ủng hộ rộng rãi dành cho nội các của mình sẽ giúp bà giành được một ủy nhiệm mạnh mẽ hơn.

“Không rõ liệu mức ủng hộ cao dành cho nội các của Thủ tướng Takaichi có thực sự chuyển hóa thành sự ủng hộ đối với LDP hay không. Điều công chúng quan tâm là các biện pháp đối phó với lạm phát”, tiến sĩ Hidehiro Yamamoto, giáo sư chính trị học tại Đại học Tsukuba, nói với AFP.

Ngày 23/1, số liệu chính phủ được theo dõi sát sao cho thấy tỷ lệ lạm phát của Nhật Bản đã chậm lại trong tháng 12, chủ yếu nhờ các khoản trợ cấp của chính phủ đối với điện và khí đốt.

Chỉ số giá tiêu dùng, không bao gồm thực phẩm tươi sống có biến động mạnh, tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức 3% của tháng 11. Đây là mức giảm đáng kể, dù vẫn cao hơn mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương.

Trong khi Nhật Bản từng bị ám ảnh bởi tình trạng giảm phát kéo dài, thời gian gần đây nước này lại đối mặt với chi phí sinh hoạt tăng vọt và đồng yên yếu dai dẳng, khiến hàng nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn.

Giá gạo đã tăng hơn gấp đôi vào giữa năm 2025 so với một năm trước đó, trước khi hạ nhiệt trong những tháng gần đây. Theo số liệu chính thức công bố ngày 23/1, giá gạo trong tháng 12 vẫn tăng hơn 34% so với năm 2025.

Với cam kết giải quyết vấn đề này và củng cố nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, nội các của bà Takaichi đã thông qua ngân sách kỷ lục 122,3 nghìn tỷ yên cho năm tài khóa bắt đầu từ tháng 4 tới.

Tuy nhiên, các đối thủ cho rằng việc giải tán Hạ viện có nguy cơ làm chậm quá trình thông qua ngân sách tại quốc hội.

Nếu tái đắc cử, bà Takaichi cam kết sẽ cắt giảm thuế tiêu dùng đối với thực phẩm trong thời hạn 2 năm nhằm “giảm bớt gánh nặng” cho những người đang chật vật vì lạm phát. Các đảng đối lập cũng kêu gọi áp dụng biện pháp giảm thuế này.

Tuy nhiên, chính sách chi tiêu tài khóa “chủ động” của bà Takaichi có nguy cơ làm phình to thêm khối nợ vốn đã khổng lồ của Nhật Bản, dự kiến vượt quá 230% tổng sản phẩm quốc nội trong năm tài khóa 2025-2026. Bà Takaichi khẳng định chính sách này là “có trách nhiệm”.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, cơ quan chịu trách nhiệm bảo đảm ổn định giá cả, dự kiến công bố quyết định chính sách tiền tệ vào ngày 23/1 sau cuộc họp kéo dài 2 ngày. Ngân hàng này đã nhiều lần nâng lãi suất chủ chốt kể từ đầu năm 2024 nhằm kiềm chế lạm phát.

Giới phân tích dự đoán ngân hàng trung ương sẽ giữ nguyên lãi suất, nhưng các tuyên bố liên quan đến những biến động trên thị trường cũng sẽ được theo dõi chặt chẽ.