Liệu Thổ Nhĩ Kỳ có rời NATO sau các lệnh trừng phạt của Mỹ?

Liệu Thổ Nhĩ Kỳ có sẵn sàng rời khỏi NATO khi Mỹ không ngần ngại trừng phạt chính đồng minh chiến lược của mình tại Trung Đông?
>>Thổ Nhĩ Kỳ: Đập nát iPhone để phản đối lệnh trừng phạt của Mỹ
>>Nga hưởng lợi vì Mỹ - Thổ Nhĩ Kỳ “ngoảnh mặt quay lưng”?
>>Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ "tố" Mỹ đâm sau lưng

Quan hệ Mỹ - Thổ sẽ đi về đâu?

Nền kinh tế của Thổ Nhĩ Kỳ ngày càng suy thoái cộng thêm việc Tổng thống Mỹ Donald Trump kiên quyết tăng cường áp các loại thuế quan và lệnh trừng phạt lên quốc gia này khiến một trong những liên minh quân sự chiến lược lâu đời nhất của Mỹ ở Trung Đông bị đặt dưới sức ép ngày càng căng thẳng với những hàm ý về các vấn đề chính trị và khu vực trong quan hệ giữa hai quốc gia.


Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AFP

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AFP

Do đồng lira của Thổ Nhĩ Kỳ lao dốc xuống mức kỷ lục vào đầu tuần trước, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đã cáo buộc ông Trump trên tờ The New York Time rằng Tổng thống Mỹ đã đâm sau lưng ông. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cũng công khai cảnh báo quốc gia này sẽ "bắt đầu tìm kiếm những người bạn và những đồng minh mới". Tuyên bố này được cho rằng có liên quan đến Nga trong nỗ lực kêu gọi các biện pháp nhằm làm giảm giá trị của đồng USD với vai trò là đơn vị tiền tệ quốc tế và tăng giá trị đồng lira của Thổ Nhĩ Kỳ.

Dù vậy, mối quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ có lẽ không dễ đảo ngược, phần lớn nhờ vào NATO. Thổ Nhĩ Kỳ là một đồng minh quan trọng của Mỹ từ năm 1946 và là địa điểm đặt Căn cứ Không quân Incirlik. Đây cũng là nơi chứa các loại vũ khí hạt nhân do Mỹ kiểm soát và là một căn cứ quân sự quan trọng của liên minh chống IS do Mỹ dẫn đầu tại Trung Đông.

Aaron Stein, một chuyên gia về Trung Đông và Thổ Nhĩ Kỳ tại Hội đồng Đại Tây Dương cho rằng "không có dấu hiệu nào cho thấy Thổ Nhĩ Kỹ muốn làm leo thang căng thẳng trong quan hệ với Mỹ", đồng thời nhấn mạnh rằng ông Erdogan sẽ làm tất cả mọi thứ ngoài trừ việc rời khỏi ảnh hưởng của Mỹ giữa những căng thẳng hiện tại.

Ông Trump đã trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ bằng cách áp thuế quan về các mặt hàng kim loại nhằm tạo ra một "hình phạt cao nhất" ép Thổ Nhĩ Kỳ phải thả mục sư người Mỹ đang bị giam giữ - Andrew Brunson và để lại cho ông Erdogan hầu như rất ít sự lựa chọn.

Vào tháng 3/2018, tờ Wall Street Journal dẫn lời một quan chức có liên quan đến tình hình căng thẳng Mỹ - Thổ về chính sách Syria của ông Trump cho biết quân đội Mỹ đang giảm sự hiện diện tại Căn cứ Không quân Incirlik. Tuy nhiên, ông Stein thận trọng cho rằng căn cứ không quân này sẽ không đóng cửa một cách nhanh chóng như vậy đồng thời cho biết thêm Tây Ban Nha đã triển khai một bộ pin tên lửa ở đây cho các hoạt động ở Syria.

Sau cuộc đảo chính thất bại năm 2016, tâm lý giận dữ và thái độ chống Mỹ đã bao trùm chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ dẫn đến một thảo luận công khai về việc yêu cầu Mỹ dỡ bỏ các vũ khí hạt nhân khỏi Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt là khi Ankara đơn phương đóng cửa không phận trên căn cứ quân sự Incirlik trong suốt cuộc đảo chính.

Tuy nhiên, ông Stein cũng cho rằng bất cứ mối đe dọa nào nhằm khiến Mỹ rút khỏi Incirlik hay hạn chế các hoạt động quân sự của Nhà Trắng đều bị thổi phồng quá mức. Các hoạt động quân sự ở Incirlik được kiểm soát bởi các thỏa thuận liên quốc gia, bao gồm cả NATO cũng như yêu cầu phải có sự chấp nhận của nghị viện tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Liệu Thổ Nhĩ Kỳ có rời khỏi NATO?

Giữa căng thẳng Mỹ - Thổ hiện tại, ông Erdogan cam kết gia tăng vai trò tại NATO. Ông đã đề xuất việc sử dụng các sở chỉ huy quân sự của quân đội Thổ Nhĩ Kỳ tại Istanbul để sử dụng cho các cơ sở mới của NATO và Thổ Nhĩ Kỳ có thể sẽ gửi một phó chỉ huy và các cố vấn an ninh tới thực hiện một sứ mệnh mới khởi động của NATO ở Iraq.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẽ nắm quyền chỉ huy Lực lượng phản ứng cực nhanh (VJTF) của NATO năm 2021. Tại Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Brussels vào tháng 7/2018, ông Erdogan đã khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ đang thực hiện tốt trong vấn đề chi phí quốc phòng khi dành 1,8% GDP cho quốc phòng. Ông cũng ủng hộ yêu cầu tăng chi phí quốc phòng cho NATO từ 2% lên 4% của Tổng thống Trump - một động thái rõ ràng cho thấy nước này không hẳn đã đứng về phía Nga.

Dù vậy, Thổ Nhĩ Kỳ cũng sẵn sàng "gây sóng gió" cho các đồng minh NATO khi có kế hoạch dành 2 tỷ USD mua các tên lửa đất đối không S-400 của Nga. NATO cũng tuyên bố rõ ràng rằng việc mua bán này là đi ngược với các giới hạn mà NATO đặt ra trong việc sử dụng căn cứ quân sự Incirlik. Nhiều chuyên gia lo ngại rằng hệ thống radar của S-400 có thể lần theo dấu vết của F-35 và giúp Nga cản trở hoạt động của loại máy bay chiến đấu này.

Ngày 13/8, ông Trump đã ký một Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng ngừng cung cấp máy bay F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ cho đến khi mục sư người Mỹ - ông Brunson được thả ra.

Ngoài ra, ông Jacob Funk Kirkegaard thuộc Viện Kinh tế quốc tế Peterson cũng nhận định với tờ Bloomberg rằng: "Với một chính quyền hoặc một tổng thống không có giá trị gì nhiều với NATO, vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ với tư cách là một đồng minh trung thành của NATO sẽ bị suy giảm. Chính quyền ông Trump sẽ không đi quá xa để cứu một liên minh không có giá trị".

Về phía Thổ Nhĩ Kỳ, nhà phân tích trên trang Bloomberg - Therese Raphel cho biết: Ông Erdogan cũng đang lên một kế hoạch với sự ủng hộ của Nga nhằm đối phó với đồng USD trước sự "trả đũa" với một loạt các lệnh trừng phạt của Mỹ bằng cách bắt đầu quan hệ thương mại song phương Nga – Thổ qua việc sử dụng đồng nội tệ của hai quốc gia.

Chỉ có hai cách để giải quyết những căng thẳng ngoại giao hiện tại giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ: Hoặc là một thỏa thuận nhằm hòa giải mối quan hệ giữa hai quốc gia, hoặc những căng thẳng sẽ tiếp tục leo thang với những thiệt hại về kinh tế cho Thổ Nhĩ Kỳ và những tổn thất về lợi ích chiến lược tại khu vực của Mỹ. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan đã chỉ trích Tổng thống Trump khi “gạt bỏ một đồng minh chiến lược trong NATO vì một mục sư” nhưng cũng có một câu hỏi được đặt ra hiện nay là liệu Ankara có sẵn lòng “chia tay” NATO và chịu những thiệt hại về kinh tế chỉ để giam giữ một mục sư hay không?

Theo Kiều Anh

VOV

MỚI NHẤT
Thủ tướng Malaysia hủy các dự án hơn 20 tỷ USD với Trung Quốc
Thủ tướng Malaysia hủy các dự án hơn 20 tỷ USD với Trung Quốc

(Dân trí) - Kết thúc chuyến thăm 5 ngày tới Trung Quốc, Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad vẫn kiên quyết rút lại các dự án với tổng trị giá hơn 20 tỷ USD với Trung Quốc và chỉ trích người tiền nhiệm Najib Razak là "ngu ngốc" khi theo đuổi các dự án này.

Thứ ba, 21/08/2018 - 05:08

Tổng thống Trump đặt điều kiện dỡ bỏ trừng phạt Nga
Tổng thống Trump đặt điều kiện dỡ bỏ trừng phạt Nga

(Dân trí) - Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ sẵn sàng dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Nga nếu Moscow chịu hợp tác với Washington trong một số vấn đề quan trọng.

Thứ ba, 21/08/2018 - 05:04

Cứng rắn với Trung Quốc, Tổng thống Donald Trump đang tính nước cờ gì?
Cứng rắn với Trung Quốc, Tổng thống Donald Trump đang tính nước cờ gì?

Thái độ cứng rắn của Tổng thống Trump trước đề xuất của Trung Quốc về đàm phán chấm dứt chiến tranh thương mại phần nào tiết lộ ý định thực sự của ông.

Thứ ba, 21/08/2018 - 04:50

Phong cách thời trang sang trọng của Đệ nhất Phu nhân Mỹ
Phong cách thời trang sang trọng của Đệ nhất Phu nhân Mỹ

(Dân trí) - Theo đuổi phong cách ăn mặc tinh tế, sang trọng, Đệ nhất Phu nhân Mỹ Melania Trump thường xuất hiện với các bộ trang phục hàng hiệu.

Thứ ba, 21/08/2018 - 04:22

“Mắc kẹt” giữa Trung Quốc - Đài Loan, quốc đảo Thái Bình Dương lâm vào thế khó
“Mắc kẹt” giữa Trung Quốc - Đài Loan, quốc đảo Thái Bình Dương lâm vào thế khó

(Dân trí) - Phòng khách sạn trống trơn, tàu du lịch vắng khách và các hãng lữ hành buộc phải đóng cửa đã cho thấy tình trạng khó khăn của Palau - quốc gia bé nhỏ ở Thái Bình Dương đang bị mắc kẹt trong thế lưỡng nan giữa Trung Quốc và Đài Loan.

Thứ ba, 21/08/2018 - 03:07

Tấn công tên lửa liên tiếp nhằm vào dinh tổng thống Afghanistan
Tấn công tên lửa liên tiếp nhằm vào dinh tổng thống Afghanistan

(Dân trí) - Hơn 20 quả tên lửa đã tấn công vào thủ đô Kabul của Afghanistan hôm nay 21/8, trong đó một số quả nhằm vào dinh tổng thống và các tòa nhà ngoại giao.

Thứ ba, 21/08/2018 - 02:45

Ông "trùm" xe sang Trung Quốc bị bắt cóc ở Mỹ, bị đòi 2 triệu USD tiền chuộc
Ông "trùm" xe sang Trung Quốc bị bắt cóc ở Mỹ, bị đòi 2 triệu USD tiền chuộc

(Dân trí) - Cục điều tra liên bang Mỹ (FBI) đang tìm kiếm 3 nghi phạm bị nghi ngờ đã bắt cóc một người đàn ông quốc tịch Trung Quốc chuyên buôn xe hơi hạng sang ở Los Angeles hồi tháng trước.

Thứ ba, 21/08/2018 - 02:20

Tổng thống Philippines bác tin gặp vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe
Tổng thống Philippines bác tin gặp vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe

(Dân trí) - Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte ngày 20/8 đã bác bỏ thông tin nói rằng ông đang gặp vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe sau khi một cựu quan chức nước này nói rằng ông hiện trong tình trạng bất tỉnh nhân sự.

Thứ ba, 21/08/2018 - 12:04

Quan hệ Mỹ - Iran: Chưa kịp hòa lại đã... chiến!
Quan hệ Mỹ - Iran: Chưa kịp hòa lại đã... chiến!

Với quyết định áp dụng trở lại những biện pháp trừng phạt Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hoàn tất bước đi cuối cùng của việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận về giải pháp cho vấn đề hạt nhân của Iran.

Thứ ba, 21/08/2018 - 11:49

Ông Kim Jong-un nổi giận vì nền y tế nước nhà còn yếu kém
Ông Kim Jong-un nổi giận vì nền y tế nước nhà còn yếu kém

(Dân trí) - Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã mạnh mẽ phê bình nền y tế công của Bình Nhưỡng chưa phát triển đạt như kỳ vọng, kêu gọi các bên cùng nỗ lực để đáp ứng các mục tiêu trong tương lai.

Thứ ba, 21/08/2018 - 11:27

Trường Indonesia để trẻ em mặc đồ IS mang súng diễu hành mừng quốc khánh
Trường Indonesia để trẻ em mặc đồ IS mang súng diễu hành mừng quốc khánh

(Dân trí) - Hình ảnh các em nhỏ tại một trường mẫu giáo ở Indonesia mặc những bộ trang phục màu đen và mang súng giả diễu hành mừng quốc khánh đã vấp phải sự chỉ trích của dư luận.

Thứ ba, 21/08/2018 - 11:13

Gương mặt nữ sáng giá của gia đình Duterte
Gương mặt nữ sáng giá của gia đình Duterte

(Dân trí) - Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte không thích các gia tộc chính trị kiểu cha truyền con nối, nhưng dường như một triều đại chính trị của chính gia đình ông dường như đang hình thành.

Thứ ba, 21/08/2018 - 11:05

ĐÁNG QUAN TÂM
Thót tim khoảnh khắc máy bay chở khách mài bụng tóe lửa trên đường băng
Thót tim khoảnh khắc máy bay chở khách mài bụng tóe lửa trên đường băng

(Dân trí) - Một máy bay chở khách của hãng hàng không LC Peru do hỏng càng nên đã có màn hạ cánh mài bụng trên đường băng của sân bay quốc tế Jorge Chávez ở thành phố Lima, Peru.

Thứ ba, 21/08/2018 - 09:43

Đoàn tụ Hàn - Triều sau gần 70 năm: "Như chưa từng có cuộc chia ly"
Đoàn tụ Hàn - Triều sau gần 70 năm: "Như chưa từng có cuộc chia ly"

(Dân trí) - Những cái ôm, nụ cười và giọt nước mắt hạnh phúc là những khoảnh khắc xúc động được ghi lại trong cuộc đoàn tụ giữa những người thân trên bán đảo Triều Tiên sau gần 70 năm ly tán.

Thứ ba, 21/08/2018 - 09:17

Mỹ - Trung và sân chơi Đông Nam Á
Mỹ - Trung và sân chơi Đông Nam Á

Cả hai nước đều có những lợi thế và bất lợi riêng tại khu vực này và cuộc cạnh tranh có thể là trò chơi lâu dài.

Thứ ba, 21/08/2018 - 08:58

Bên trong chuyên cơ trị giá gần 640 triệu USD của Hoàng gia Qatar
Bên trong chuyên cơ trị giá gần 640 triệu USD của Hoàng gia Qatar

(Dân trí) - Chiếc máy bay Boeing 747-8 của gia đình Hoàng gia Qatar được cải tiến với nội thất đẳng cấp, sang trọng và được ước tính có giá gần 640 triệu USD.

Thứ ba, 21/08/2018 - 08:29

Ông Putin bất ngờ lệnh kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Nga
Ông Putin bất ngờ lệnh kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Nga

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin ngày 20/8 đã phát lệnh bất ngờ kiểm tra khả năng sẵn sàng chiến đấu của quân đội Nga tại các Quân khu miền Đông và Quân khu Trung tâm.

Thứ ba, 21/08/2018 - 07:45

Tổng thống Trump: “Tôi thích ông Kim Jong-un và ông ấy cũng thích tôi”
Tổng thống Trump: “Tôi thích ông Kim Jong-un và ông ấy cũng thích tôi”

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông rất có thể sẽ gặp lại nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và khẳng định sẽ tiếp tục nỗ lực thuyết phục Bình Nhưỡng từ bỏ vũ khí hạt nhân.

Thứ ba, 21/08/2018 - 07:32

IS tấn công hàng loạt mục tiêu ở Chechnya thuộc Nga
IS tấn công hàng loạt mục tiêu ở Chechnya thuộc Nga

(Dân trí) - Tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đã lên tiếng nhận trách nhiệm các vụ tấn công nhằm vào hàng loạt mục tiêu cảnh sát ở Cộng hòa Chechnya thuộc Nga hôm qua 20/8.

Thứ ba, 21/08/2018 - 07:22

Video chưa từng công bố về khoảnh khắc sập cầu kinh hoàng ở Italy khiến 43 người chết
Video chưa từng công bố về khoảnh khắc sập cầu kinh hoàng ở Italy khiến 43 người chết

(Dân trí) - Cảnh sát Italy ngày 20/8 đã công bố một đoạn video do camera an ninh ghi lại cho thấy khoảnh khắc cầu cao tốc Morandi ở thành phố Genoa bất ngờ đổ sập khiến ít nhất 43 người thiệt mạng.

Thứ ba, 21/08/2018 - 06:43

Nga tập trận quân sự lớn chưa từng có kể từ thời Liên Xô
Nga tập trận quân sự lớn chưa từng có kể từ thời Liên Xô

(Dân trí) - Nga chuẩn bị tập trận quân sự lớn nhất trong nhiều thập niên trở lại đây và sẽ có sự tham gia của Trung Quốc và Mông Cổ, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu cho biết.

Thứ ba, 21/08/2018 - 06:08

Bộ Tứ Normandy họp khẩn sau hội đàm Putin-Merkel
Bộ Tứ Normandy họp khẩn sau hội đàm Putin-Merkel

Trợ lý Tổng thống Nga Yuri Ushakov thông tin cuộc họp nhóm Bộ Tứ Normandy sẽ diễn ra tại Paris.

Thứ hai, 20/08/2018 - 09:22

Trung Quốc tức giận vì Mỹ mời nhà lãnh đạo Đài Loan thăm trụ sở NASA
Trung Quốc tức giận vì Mỹ mời nhà lãnh đạo Đài Loan thăm trụ sở NASA

(Dân trí) - Bắc Kinh đã lên tiếng phản đối khi Washington để nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn quá cảnh tại Mỹ, cũng như mời bà tới tham quan Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) ở thành phố Houston, bang Texas.

Thứ hai, 20/08/2018 - 09:08

Tân Thủ tướng Pakistan muốn biến tư dinh sang trọng thành trường học
Tân Thủ tướng Pakistan muốn biến tư dinh sang trọng thành trường học

(Dân trí) - Tân Thủ tướng Pakistan Imran Khan đã cam kết sẽ thực hành lối sống tiết kiệm để làm gương cho giới cầm quyền nước này trong hoàn cảnh Islamabad đang gặp nhiều khó khăn, bắt đầu bằng việc sẽ chuyển sang một nhà nhỏ , và biến căn tư dinh Thủ tướng rộng lớn hiện tại thành trường đại học.

Thứ hai, 20/08/2018 - 08:31