Không phải Trump, Thổ Nhĩ Kỳ mới là “cái gai” lớn nhất trong mắt NATO

Thổ Nhĩ Kỳ đang trở thành “cái gai trong mắt” NATO khi quốc gia này nhiều lần có những hành động khiến các nước thành viên đứng ngồi không yên.
>>Pháp chí trích Mỹ vì ép đồng minh NATO mua vũ khí
>>Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ nói sẵn sàng cùng NATO chống lại Nga
>>Mỹ có thể giảm đóng góp cho ngân sách NATO

Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại London năm nay sẽ đánh dấu 70 năm liên minh quân sự lâu đời nhất thế giới này hình thành và phát triển. Tuy nhiên, đằng sau những nụ cười và những cái bắt tay là những mối lo ngại sâu sắc về tương lai của NATO. Tổng thống Trump đã "đặt NATO trong tầm ngắm" khi gần đây cắt giảm đáng kể các khoản đóng góp tài chính cho liên minh quân sự này. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thì thậm chí còn tuyên bố rằng NATO đang "chết não".

Tuy nhiên, không phải Tổng thống Trump hay Tổng thống Pháp, thách thức nội tại lớn nhất của NATO chính là Thổ Nhĩ Kỳ.

Không phải Trump, Thổ Nhĩ Kỳ mới là “cái gai” lớn nhất trong mắt NATO - 1

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan. Ảnh: AFP

Từ “bảo bối chiến lược”...

Tuần trước, Thổ Nhĩ Kỳ đã dùng các chiến đấu cơ F-16 do Mỹ sản xuất để thử sức mạnh của hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 mới sắm từ Nga, bất chấp việc S-400 không tương thích với phần cứng hệ thống của NATO. Ankara cũng đe dọa sẽ phủ quyết kế hoạch của NATO về tuyến phòng thủ ở Ba Lan và vùng Baltic trừ khi NATO ủng hộ chiến dịch của Ankara tại Syria nhằm chống lại Các đơn vị Bảo vệ Nhân dân người Kurd (YPG).

Mặc dù YPG có vai trò quan trọng trong việc đánh bại IS ở Syria song Thổ Nhĩ Kỳ luôn coi lực lượng này có liên hệ với nhóm người Kurd nổi dậy đòi ly khai ở Thổ Nhĩ Kỳ là Đảng Công nhân người Kurd (PKK).

Trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Thổ Nhĩ Kỳ là một "bức tường thành" của phương Tây nhằm chống lại sự ảnh hưởng của Liên Xô. Vị trí địa chiến lược, lực lượng quân đội lớn và chính sách ngả về phương Tây từng khiến Ankara trở thành một “bảo bối” chiến lược của NATO.

Tuy nhiên, ngày nay, mối quan tâm về an ninh quan trọng của NATO là khả năng tham chiến của Nga, sự phổ biến của các vũ khí hàng loạt, an ninh suy giảm ở Trung Đông và các mối đe dọa về người nhập cư và khủng bố. Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ, thay vì góp phần giải quyết những thách thức của liên minh, dường như lại đang trở thành mối đe dọa lớn nhất của NATO.

... thành “cái gai trong mắt” NATO

Thổ Nhĩ Kỳ "hâm nóng" quan hệ với Nga trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là các thương vụ mua bán vũ khí và vấn đề Syria. Ankara bỏ qua mọi lời cảnh báo và thậm chí là đe dọa từ Mỹ để mua hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 từ Nga. Thổ Nhĩ Kỳ thậm chí đã cùng Nga thiết lập một thỏa thuận nhằm dàn xếp tình hình ở Syria sau nhiều năm nội chiến. Chưa hết, Ankara còn đe dọa sẽ "mở cửa" biên giới để hơn 3,6 triệu người tị nạn Syria tràn sang châu Âu nếu các nước châu Âu không đồng ý với sự dàn xếp của Thổ Nhĩ Kỳ tại quốc gia Trung Đông này.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cũng tuyên bố rằng việc Ankara không thể sở hữu vũ khí hạt nhân của riêng mình là điều không thể chấp nhận được.

Đầu tháng 11/2019, Tổng thống Macron đã chỉ trích NATO không có khả năng thiết lập một chính sách đạt được sự nhất trí chung, đồng thời miêu tả tình trạng của tổ chức này là đang "chết não" bởi thiếu sự hợp tác chiến lược giữa các nước thành viên, đặc biệt là giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ. Phản hồi lại, Tổng thống Erdogan  chỉ trích quan điểm của ông Macron cho thấy sự hiểu biết “nông cạn” của nhà lãnh đạo Pháp, và rằng chính ông Macron mới là người cần phải xem lại tình trạng “chết não” của mình trước khi phát biểu về NATO.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan cũng yêu cầu tất cả các nước NATO hãy ủng hộ chiến dịch của Ankara ở Syria và kêu gọi NATO công nhận lực lượng người Kurd tại quốc gia Trung Đông này là một tổ chức khủng bố.

Tuy nhiên, điều này chắc chắn không xảy ra bởi Mỹ vẫn còn khoảng 1.000 quân ở Syria và đã nối lại hợp tác với lực lượng người Kurd. Washington sẽ không đời nào biến đồng minh này tại Syria thành những kẻ khủng bố và các thành viên châu Âu trong NATO cũng vậy. Điều này không chỉ bởi các nước châu Âu có cùng quan điểm với Mỹ trong vấn đề người Kurd mà còn bởi họ muốn cảnh cáo Tổng thống Erdogan khi nhà lãnh đạo này "bỏ ngoài tai" yêu cầu của NATO và mua hệ thống S-400 của Nga.

Thổ Nhĩ Kỳ đang dùng quyền lợi của mình trong NATO để chống lại châu Âu khi cố gắng ngăn cản, hoặc ít nhất là trì hoãn việc thiết lập một chính sách phòng thủ chung của NATO tại Ba Lan - một trong những vấn đề quan trọng được thảo luận trong Hội nghị Thượng đỉnh lần này ở London và đòi hỏi sự nhất trí của tất cả thành viên trong NATO.

Nhà lãnh đạo Erdogan tuyên bố rằng nếu châu Âu muốn tự bảo vệ mình khỏi mối đe dọa từ Nga thì hãy hiểu và giúp Thổ Nhĩ Kỳ chống lại mối đe dọa từ người Kurd và nếu các nước NATO có ngân sách để nâng cấp hệ thống phòng thủ trước vũ khí của Nga thì họ cũng nên trả chi phí để duy trì cho những người tị nạn Syria ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Ankara đang có một vị thế không hề tệ khi vừa có mối quan hệ với hầu hết các nước phương Tây, đồng thời là quốc gia có tiếng nói đáng kể trong thế giới Arab.

NATO "bó tay" trước thách thức từ Thổ Nhĩ Kỳ?

Trong khi Thổ Nhĩ Kỳ dường như ngày càng giống trở ngại cho NATO hơn là "bảo bối" chiến lược của liên minh này, liệu NATO có thể làm gì với "cái gai trong mắt" khó nhổ bỏ này?

Thực tế thì không hề có cơ chế hay trường hợp tiền lệ nào về việc trục xuất một thành viên NATO.

Một khả năng có thể xảy ra là sửa đổi Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương nhằm cho phép trừng phạt hoặc trục xuất một nước thành viên. Tuy nhiên, điều này không thể thành công được bởi đề xuất này để được thông qua thì cần phải có sự nhất trí hoàn toàn từ các quốc gia gia, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ chắc chắn sẽ phủ quyết để nó trở nên vô hiệu. Các nước NATO khác cũng có khả năng không tán thành đề xuất sửa đổi này bởi một ngày nào đó, họ có thể sẽ trở thành đối tượng bị trừng phạt.

Một phương án khác là NATO sẽ áp dụng chiến lược chờ đợi với kỳ vọng ông Erdogan sẽ thua trong kỳ bầu cử sau. Trong lúc đó, một số thỏa thuận trao đổi có thể được tiến hành. Ankara ủng hộ kế hoạch quốc phòng của NATO đối với Ba Lan và vùng Baltic nhằm đổi lại sự ủng hộ giới hạn về chiến dịch của Thổ Nhĩ Kỳ ở Syria.

Tuy nhiên, kỳ bầu cử Tổng thống của Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chưa được lên kế hoạch cho tới 4 năm nữa và không có gì đảm bảo là Tổng thống Erdogan sẽ thua bầu cử. Bất chấp việc nền kinh tế lao dốc, ông Erdogan vẫn giữ được tỷ lệ ủng hộ cao và vẫn nắm giữ hầu như mọi quyền lực trong nước. Hơn nữa, các lệnh trừng phạt là đi ngược với tinh thần của liên minh và các hành động của Thổ Nhĩ Kỳ ở Syria không phải điều gì đó NATO có thể đem ra trao đổi.

Lựa chọn tốt nhất với NATO là để Thổ Nhĩ Kỳ thấy rằng không có liên minh này, Ankara sẽ trở nên suy yếu. Điều khoản 4 và 5 trong Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương sẽ cho Thổ Nhĩ Kỳ một "chiếc ô an ninh" chưa từng có tiền lệ. Điều 4 kêu gọi các nước thành viên "tham vấn" lẫn nhau bất cứ khi nào lãnh thổ hoặc an ninh của họ bị đe dọa, trong khi điều 5 khẳng định một cuộc tấn công chống lại một quốc gia là cuộc tấn công chống lại tất cả các nước trong liên minh.

Trong khi nhờ có NATO mà an ninh của Thổ Nhĩ Kỳ được củng cố thì liên minh quân sự này cũng phải dựa vào vị trí và tầm ảnh hưởng chiến lược của Ankara để thực hiện các kế hoạch phòng thủ của mình. Không phải trừng phạt, hay đe dọa, việc hiểu được 2 bên cần nhau như thế nào chính là cách tháo gỡ hiệu quả nhất những căng thẳng hiện nay giữa Thổ Nhĩ Kỳ và NATO.

Theo Kiều Anh

VOV

MỚI NHẤT
Ông Kim Jong-un khai trương “thành phố của nền văn minh hiện đại” cạnh núi thiêng
Ông Kim Jong-un khai trương “thành phố của nền văn minh hiện đại” cạnh núi thiêng

(Dân trí) - Triều Tiên đã chính thức khánh thành siêu thành phố Samjiyon gần núi thiêng Trường Bạch của nước này với sự tham gia của nhà lãnh đạo Kim Jong-un. Truyền thông Bình Nhưỡng gọi đây là “hình mẫu của nền văn minh hiện đại”.

Thứ ba, 03/12/2019 - 04:02

Tàu hải quân Ấn Độ rượt đuổi tàu khảo sát Trung Quốc
Tàu hải quân Ấn Độ rượt đuổi tàu khảo sát Trung Quốc

(Dân trí) - Hải quân Ấn Độ đã xua đuổi một tàu Trung Quốc bị cho là tiến hành hoạt động khảo sát trong vùng biển của Ấn Độ trên vịnh Bengal mới đây.

Thứ ba, 03/12/2019 - 02:59

Triều Tiên cảnh báo Mỹ sẽ nhận được “quà Giáng sinh” tùy vào thái độ
Triều Tiên cảnh báo Mỹ sẽ nhận được “quà Giáng sinh” tùy vào thái độ

(Dân trí) - Bộ Ngoại giao Triều Tiên một lần nữa nhắc lại với Mỹ về hạn chót để Washington thay đổi “chính sách thù địch”, nhấn mạnh rằng các động thái của Mỹ chính là yếu tố quyết định xem “quà Giáng sinh” họ sẽ nhận được là gì vào cuối năm.

Thứ ba, 03/12/2019 - 02:42

Quyền lực của Đệ nhất phu nhân Melania Trump trong Nhà Trắng
Quyền lực của Đệ nhất phu nhân Melania Trump trong Nhà Trắng

(Dân trí) - Ba năm kể từ khi bước chân vào Nhà Trắng, bà Melania Trump vẫn là một trong những đệ nhất phu nhân Mỹ kín tiếng, bí ẩn nhất, lúc ấm áp, lúc lại lạnh lùng, nhưng sau đó là một quyền lực ngầm.

Thứ ba, 03/12/2019 - 02:30

Thái Lan trở thành “sàn đấu” cạnh tranh quân sự Mỹ - Trung
Thái Lan trở thành “sàn đấu” cạnh tranh quân sự Mỹ - Trung

(Dân trí) - Mỹ và Trung Quốc đang cạnh tranh gay gắt trong việc tăng cường mối quan hệ với Thái Lan về quân sự, bao gồm các thỏa thuận mua sắm vũ khí và các cuộc tập trận chung.

Thứ ba, 03/12/2019 - 02:01

Kremlin tặng quà đội phi công của ông Putin sau màn hạ cánh trong sương mù
Kremlin tặng quà đội phi công của ông Putin sau màn hạ cánh trong sương mù

(Dân trí) - Điện Kremlin đã tặng một món quà đặc biệt cho đội phi công điều khiển chuyên cơ của Tổng thống Nga Vladimir Putin sau khi phi hành đoàn đã điều khiển máy bay hạ cánh ngoạn mục trong điều kiện sương mù dày đặc và tầm nhìn gần như bằng 0.

Thứ ba, 03/12/2019 - 12:02

Quê nhà Hàn Quốc của thầy Park Hang-seo sắp xây làng hữu nghị Việt Nam
Quê nhà Hàn Quốc của thầy Park Hang-seo sắp xây làng hữu nghị Việt Nam

(Dân trí) - Quận Sancheong, tỉnh Nam Gyeongsang, Hàn Quốc, quê nhà của huấn luyện viên Park Hang-seo, đang thúc đẩy một dự án xây một ngôi làng hữu nghị Việt Nam để kích thích phát triển du lịch.

Thứ ba, 03/12/2019 - 10:50

Xe bọc thép của Nga trúng bom ở Syria
Xe bọc thép của Nga trúng bom ở Syria

(Dân trí) - Ba binh sĩ bị thương và một xe quân cảnh bọc thép của Nga bị hư hại do trúng bom khi đang tuần tra ở khu vực gần Kobani, miền bắc Syria ngày 2/12.

Thứ ba, 03/12/2019 - 10:22

Tiết lộ chi phí Nga định dùng để đóng tàu sân bay 70.000 tấn
Tiết lộ chi phí Nga định dùng để đóng tàu sân bay 70.000 tấn

(Dân trí) - Nga được cho sẽ có thể chi tối đa 6,2 tỷ USD nhằm đóng tàu sân bay có lượng choán nước 70.000 tấn.

Thứ ba, 03/12/2019 - 08:45

Nạn nhân trong bê bối ấu dâm liên quan đến Hoàng tử Anh Andrew lên tiếng
Nạn nhân trong bê bối ấu dâm liên quan đến Hoàng tử Anh Andrew lên tiếng

(Dân trí) - Một phụ nữ người Mỹ cho biết, cô đã bị đưa sang Anh và bị ép quan hệ với nhiều người, trong đó có Hoàng tử Andrew, khi mới 17 tuổi. Người phụ nữ này kêu gọi công chúng Anh đứng về phía cô với tư cách nạn nhân trong bê bối.

Thứ ba, 03/12/2019 - 08:42

NATO "bất ổn" tìm cách "bình ổn" Tổng thống Trump
NATO "bất ổn" tìm cách "bình ổn" Tổng thống Trump

Bắt đầu từ năm 2021, Mỹ và Đức sẽ cùng chi 16% ngân sách của NATO. Tuyên bố giảm sự đóng góp của Mỹ được coi là một động thái xoa dịu ông Trump.

Thứ ba, 03/12/2019 - 08:33

Vợ cũ người Nga của cựu vương Malaysia nói con trai bị dọa giết
Vợ cũ người Nga của cựu vương Malaysia nói con trai bị dọa giết

(Dân trí) - Người đẹp Nga Oksana Voevodina, vợ cũ của cựu vương Malaysia Muhammad V, cho biết cô đã phải tạm thời di tản vì lo ngại về sự an toàn của con trai mới vài tháng tuổi.

Thứ ba, 03/12/2019 - 07:19

ĐÁNG QUAN TÂM
Ông Tập Cận Bình cáo buộc Mỹ can thiệp Trung Quốc
Ông Tập Cận Bình cáo buộc Mỹ can thiệp Trung Quốc

(Dân trí) - Chủ tịch Tập Cận Bình cho rằng Mỹ và các nước phương Tây đã tăng cường can thiệp vào công việc nội bộ của Trung Quốc từ đầu năm đến nay.

Thứ ba, 03/12/2019 - 07:03

Nhật Bản chi 146 triệu USD mua đảo cho máy bay chiến đấu Mỹ huấn luyện
Nhật Bản chi 146 triệu USD mua đảo cho máy bay chiến đấu Mỹ huấn luyện

(Dân trí) - Nhật Bản thông báo đã mua một hòn đảo không người ở tại vùng biển phía tây nam nước này để làm nơi huấn luyện cho quân đội Mỹ.

Thứ hai, 02/12/2019 - 09:51

Bão lớn đổ bộ Philippines: 70.000 người sơ tán, ít nhất 8 môn thi SEA Games bị thay đổi
Bão lớn đổ bộ Philippines: 70.000 người sơ tán, ít nhất 8 môn thi SEA Games bị thay đổi

(Dân trí) - Giới chức Philippines đã sơ tán khoảng 70.000 người, hủy nhiều chuyến bay và thay đổi ít nhất 8 môn thi đấu trong khuôn khổ SEA Games 30 khi siêu bão Kammuri chuẩn bị đổ bộ vào nước này.

Thứ hai, 02/12/2019 - 09:23

Đài Loan nhờ chuyên gia quân sự Mỹ nâng cao năng lực phòng vệ
Đài Loan nhờ chuyên gia quân sự Mỹ nâng cao năng lực phòng vệ

(Dân trí) - Đài Loan đang lên kế hoạch mời các chuyên gia quân sự của Mỹ tới hòn đảo nhằm giúp nâng cao năng lực phòng vệ, trong bối cảnh Trung Quốc đại lục ngày càng có nhiều biện pháp kiểm soát cứng rắn.

Thứ hai, 02/12/2019 - 08:28

Tổng thống Philippines: SEA Games được đầu tư lớn nhưng vẫn mắc sai sót
Tổng thống Philippines: SEA Games được đầu tư lớn nhưng vẫn mắc sai sót

(Dân trí) - Tổng thống Rodrigo Duterte cho rằng những sai sót và sự cố xảy ra trong công tác chuẩn bị cho SEA Games 30 có thể tránh được nếu khoản ngân sách khổng lồ dành cho sự kiện này được sử dụng “đúng cách”.

Thứ hai, 02/12/2019 - 05:55

Nhật Bản sẽ viện trợ khoảng 3 tỷ USD cho các nước ASEAN
Nhật Bản sẽ viện trợ khoảng 3 tỷ USD cho các nước ASEAN

Nhật Bản sẽ viện trợ khoảng 3 tỷ USD cho các nước trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trong giai đoạn từ 2020 đến 2022.

Thứ hai, 02/12/2019 - 05:41

Trung Quốc đáp trả sau khi Mỹ thông qua đạo luật về Hong Kong
Trung Quốc đáp trả sau khi Mỹ thông qua đạo luật về Hong Kong

(Dân trí) - Trung Quốc đã thực hiện một số động thái nhằm đáp trả việc Tổng thống Mỹ Donald Trump ký thông qua đạo luật về Hong Kong bất chấp sự phản đối của chính quyền Bắc Kinh.

Thứ hai, 02/12/2019 - 05:37

Nga triển khai “mắt thần” bảo vệ lãnh thổ khỏi tên lửa đạn đạo
Nga triển khai “mắt thần” bảo vệ lãnh thổ khỏi tên lửa đạn đạo

(Dân trí) - Nga sẽ thiết lập hệ thống radar dày đặc xung quanh biên giới nước này nhằm tạo thành hàng rào vô tuyến dày đặc chống lại tên lửa đạn đạo hay máy bay gần không phận.

Thứ hai, 02/12/2019 - 04:48

Uy lực không thể cản phá của tên lửa "con trai Satan" Nga
Uy lực không thể cản phá của tên lửa "con trai Satan" Nga

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao của quân đội Nga cho biết hệ thống tên lửa RS-24 Yars của Nga hiện “không thể bị cản phá” bởi bất cứ tổ hợp phòng không nào trên thế giới.

Thứ hai, 02/12/2019 - 04:28

Mỹ liên tiếp điều máy bay do thám áp sát Triều Tiên
Mỹ liên tiếp điều máy bay do thám áp sát Triều Tiên

(Dân trí) - Mỹ liên tiếp điều các máy bay do thám tới bán đảo Triều Tiên giữa lúc xuất hiện nhiều lo ngại về khả năng Bình Nhưỡng có hành động cứng rắn về quân sự sau các vụ thử vũ khí gần đây.

Thứ hai, 02/12/2019 - 03:17

Trung Quốc truy tố phó chánh án đứng sau đế chế kinh doanh tỷ đô
Trung Quốc truy tố phó chánh án đứng sau đế chế kinh doanh tỷ đô

(Dân trí) - Cơ quan điều tra đã chính thức ra quyết định truy tố đối với bà Zhang Jiahui, nguyên Phó chánh án tỉnh Hải Nam, miền Nam Trung Quốc sau quá trình điều tra cáo buộc bà đứng sau đế chế kinh doanh hàng tỷ USD.

Thứ hai, 02/12/2019 - 02:26

Nga khánh thành đường ống khí đốt “Sức mạnh Siberia” tới Trung Quốc
Nga khánh thành đường ống khí đốt “Sức mạnh Siberia” tới Trung Quốc

(Dân trí) - Nga hôm nay sẽ khai trương một đường ống khí đốt tới Trung Quốc trong khuôn khổ hợp đồng trị giá 400 tỷ USD, dự án đầu tiên trong 3 dự án tham vọng của Moscow nhằm khẳng định vị thế quốc gia xuất khẩu khí đốt hàng đầu thế giới.

Thứ hai, 02/12/2019 - 02:07