Iran mở đường cho tàu đi qua eo biển Hormuz

"Trước tình hình căng thẳng quân sự ở vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz, và nguy cơ gặp phải các loại thủy lôi chống hạm khác nhau, tất cả các tàu có ý định đi qua eo biển phải phối hợp với Hải quân IRGC và sử dụng các tuyến đường thay thế cho đến khi có thông báo mới", Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thông báo hôm 8/4.

Tuyên bố của IRGC cũng nói thêm rằng biện pháp này nhằm "đảm bảo an toàn hàng hải và ngăn ngừa nguy cơ va chạm với thủy lôi”.

Tuyên bố của IRGC quy định hai tuyến đường thay thế để các tàu di chuyển an toàn, cả hai đều đi qua vùng biển gần đảo Larak.

Mỹ và Iran hôm 7/4 đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 2 tuần. Tuy nhiên, Iran cáo buộc Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn giữa 2 nước khi không ngăn chặn các cuộc không kích của Israel vào Li Băng, vi phạm không phận Iran và phủ nhận quyền làm giàu uranium của Iran.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran cuối ngày 8/4 thông báo hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã chậm lại đáng kể và sau đó dừng hẳn, sau những gì họ gọi là hành động vi phạm lệnh ngừng bắn của Israel tại Li Băng.

Theo dữ liệu theo dõi tàu thuyền của MarineTraffic, không có tàu nào được hiển thị là đang băng qua eo biển Hormuz, chỉ một thời gian ngắn sau khi eo biển được khơi thông theo thỏa thuận ngừng bắn.

Hãng tin Fars News cũng đưa tin Iran đang tạm dừng lưu thông tàu chở dầu qua eo biển Hormuz sau khi Israel tấn công Li Băng.

Eo biển Hormuz trên thực tế đã bị đóng kể từ khi chiến sự bắt đầu, với dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy chỉ khoảng 5% lưu lượng vận tải so với trước xung đột còn đi qua được.

Sau khi Mỹ thông báo lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần với Iran, phía Tehran cho biết việc đi lại an toàn qua eo biển Hormuz sẽ chỉ có thể thực hiện sau khi có sự phối hợp với lực lượng vũ trang Iran.

Khi căng thẳng leo thang, một số tàu chở dầu vẫn có thể đi qua eo biển Hormuz, ví dụ Pakistan và Ấn Độ đã đàm phán với Iran để đảm bảo quyền đi lại cho một số tàu treo cờ của họ.

Theo một số nguồn tin, Iran được cho là đã thu tới 2 triệu USD cho mỗi tàu đi qua Hormuz. Hiện chưa rõ có đơn vị vận hành tàu nào thực sự trả khoản phí này hay chưa.

Theo Reuters, mức phí quá cảnh qua eo biển Hormuz sẽ thay đổi tùy thuộc vào loại tàu, hàng hóa chuyên chở và các điều kiện liên quan.

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuần trước cho biết Tehran đang soạn thảo một cơ chế phối hợp với Oman về vấn đề này, nhấn mạnh rằng động thái nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông, chứ không phải để hạn chế.

Eo biển Hormuz rộng 34km nằm trong vùng lãnh hải của cả Oman và Iran. Trước khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự, Oman và Iran chưa từng áp dụng thu phí.

Việc tuyến đường thủy quan trọng gần như bị đóng cửa kể từ xung đột Iran bùng phát đã gây ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu chưa từng có. 

Các thương nhân và chủ tàu đang theo dõi sát sao những tàu nào bắt đầu di chuyển qua eo biển Hormuz, đặc biệt là những tàu thường không được Iran bảo hộ. Tính đến sáng 8/4, khoảng 1.000 tàu đang chờ ở cả hai phía, tập trung quanh Dubai và Khor Fakkan.

Theo thống kê của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) vào cuối tháng 3, khoảng 20.000 thủy thủ dân sự đang bị mắc kẹt tại đây. Cơ quan Liên hợp quốc cảnh báo  các thành viên thủy thủ đoàn này đang phải đối mặt với tình trạng thiếu thốn nguồn cung cấp, mệt mỏi và căng thẳng tâm lý.