Chủ tịch Tòa án Hình sự Quốc tế lần đầu lên tiếng sau khi bị Mỹ trừng phạt

“Lệnh trừng phạt nhắm vào tôi lần này là điều tôi đã phần nào lường trước, vì vậy tôi không thấy bất ngờ”, Chủ tịch Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) Tomoko Akane cho biết trong một tuyên bố được nhà xuất bản Bungei Shunju đăng trên mạng xã hội ngày 21/8.

“Điều quan trọng là không để sự việc này trở thành khởi đầu cho sự sụp đổ của nền pháp quyền quốc tế”, bà Akane cảnh báo.

Đây là những bình luận công khai đầu tiên của bà Akane, công dân Nhật Bản, kể từ khi bà bị Mỹ áp lệnh trừng phạt.

Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thông báo Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Chủ tịch ICC Tomoko Akane và công tố viên cấp cao Abdoulaye Seye.

Lệnh trừng phạt cấm bà Akane và ông Seye nhập cảnh vào Mỹ, đồng thời ngăn họ thực hiện các giao dịch trong hệ thống tài chính của Mỹ.

Ngoại trưởng Rubio cáo buộc các cá nhân bị áp lệnh trừng phạt đã “trực tiếp tham gia vào các nỗ lực của ICC nhằm điều tra, bắt giữ, giam giữ hoặc truy tố các quan chức mà chính phủ của họ không chấp thuận thẩm quyền của ICC".

Ông Seye là công tố viên cấp cao trong nhóm công tố viên từng đề nghị ICC phát lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, đồng thời được đề cử tranh cử vị trí thẩm phán ICC.

Năm ngoái, Mỹ đã công bố các biện pháp trừng phạt với một số quan chức ICC, bao gồm các công tố viên và thẩm phán, với lý do ICC phát lệnh bắt giữ ông Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant, cũng như cuộc điều tra trước đây về hoạt động của binh sĩ Mỹ tại Afghanistan.

Các biện pháp trừng phạt này đóng băng mọi tài sản của những cá nhân trên tại Mỹ và về cơ bản cắt họ khỏi hệ thống tài chính Mỹ. Bộ Tài chính Mỹ cũng ban hành một giấy phép ngày 18/8, cho phép tiến hành các giao dịch nhằm chấm dứt hoặc hoàn tất dần các giao dịch liên quan đến bà Akane và ông Seye cho đến ngày 17/9.

Tháng trước, ông Rubio cho biết chính quyền Mỹ sẽ tăng cường các nỗ lực nhằm làm giảm ảnh hưởng của ICC, trong đó có chiến dịch ngoại giao nhằm thuyết phục các quốc gia khác rời khỏi tổ chức này. Ít nhất 5 quốc gia đã hưởng ứng lời kêu gọi của Mỹ.

Ông Rubio lập luận rằng ICC gây ra mối đe dọa đối với các nhân viên Mỹ đang thực thi chính sách nhập cư, các lực lượng Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những chiếc xuồng bị cáo buộc vận chuyển ma túy, cũng như các quân nhân Mỹ khác.

Chỉ 6 tuần sau khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ 2, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp tuyên bố “tình trạng khẩn cấp quốc gia”, với cáo buộc ICC có những “hành động không đúng luật và vô căn cứ nhằm vào nước Mỹ và đồng minh thân cận là Israel”.

ICC ngày 19/8 gọi các biện pháp của Mỹ là một “cuộc tấn công trắng trợn” vào vai trò độc lập của tòa án. Cao ủy Nhân quyền Liên hợp quốc và các quan chức cấp cao của EU đã lên tiếng ủng hộ Chủ tịch Akane và ICC.

Nhật Bản cũng phản đối các biện pháp trừng phạt nhằm vào bà Akane. Bộ Ngoại giao Nhật Bản cho biết nước này “nhất quán ủng hộ ICC trong những nỗ lực truy tố và trừng phạt những tội ác nghiêm trọng nhất gây quan ngại cho cộng đồng quốc tế, cũng như trong việc duy trì pháp quyền”.

Nhật Bản là quốc gia đóng góp tài chính lớn nhất cho ICC và là một đồng minh thân cận của Mỹ.