Báo chí giữ vững niềm tin

Dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt. Công nghệ số làm thay đổi cách con người tiếp nhận thông tin; mạng xã hội làm mờ ranh giới giữa người sản xuất và người tiêu dùng tin tức; trí tuệ nhân tạo tạo ra những sản phẩm truyền thông với tốc độ chưa từng có. Trong dòng chảy ấy, báo chí cách mạng Việt Nam bước sang tuổi 101 với một sứ mệnh không thay đổi: phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc và góp phần củng cố niềm tin xã hội.

Trong bối cảnh đó, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu mang ý nghĩa định hướng sâu sắc đối với hoạt động báo chí hiện nay và những năm tới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, báo chí phải góp phần củng cố niềm tin xã hội, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đấu tranh với thông tin sai trái, thù địch là nhiệm vụ thường xuyên. Nhưng đấu tranh không chỉ bằng khẩu hiệu, bằng lập trường, mà phải bằng chứng cứ, bằng lập luận, bằng ngôn ngữ chuẩn mực, bằng thái độ bình tĩnh và bằng uy tín nghề nghiệp. Các sản phẩm báo chí chính thống cần làm cho người đọc, người xem thấy rõ hơn lẽ phải, thấy rõ hơn lợi ích chung, từ đó thêm tin tưởng và cùng hành động.

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ ra yêu cầu cốt lõi: báo chí muốn bảo vệ chân lý phải bắt đầu từ sự thật; muốn thuyết phục công chúng phải bắt đầu từ chất lượng thông tin và bản lĩnh nghề nghiệp.

Nếu trước đây thách thức chủ yếu là thiếu thông tin thì ngày nay thách thức lại là sự bùng nổ thông tin. Người dân không còn thiếu nguồn tiếp cận tin tức. Điều họ thiếu là khả năng phân biệt đâu là thông tin đúng, đâu là thông tin sai; đâu là sự thật khách quan, đâu là những nội dung bị bóp méo, cắt ghép hoặc dẫn dắt có chủ đích. Một xã hội càng nhiều thông tin càng cần những nguồn thông tin đáng tin cậy. Vì thế, nhiệm vụ củng cố niềm tin xã hội của báo chí chưa bao giờ quan trọng như hiện nay.

Niềm tin xã hội không phải là điều có thể tạo ra bằng những lời kêu gọi đơn thuần. Niềm tin được xây dựng từ sự minh bạch, từ tính xác thực của thông tin, từ việc báo chí phản ánh trung thực cuộc sống, dám nói lên sự thật, dám bảo vệ cái đúng, đấu tranh với cái sai và luôn đặt lợi ích quốc gia, lợi ích cộng đồng lên trên hết. Một bài báo tốt không chỉ giúp công chúng biết điều gì đang xảy ra mà còn giúp họ hiểu vì sao điều đó xảy ra và cần hành động như thế nào vì lợi ích chung.

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là yêu cầu đấu tranh với thông tin sai trái, thù địch không chỉ bằng lập trường mà còn bằng chứng cứ và lập luận. Trong môi trường số, công chúng không dễ bị thuyết phục bởi những khẩu hiệu chung chung. Họ đòi hỏi dữ liệu, dẫn chứng, logic và tính minh bạch. Một quan điểm đúng nhưng thiếu căn cứ có thể không đủ sức thuyết phục. Ngược lại, những thông tin xuyên tạc thường được ngụy trang bằng các mảnh ghép sự thật, các con số hoặc hình ảnh bị cắt xén. Vì vậy, để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, báo chí phải nâng cao năng lực kiểm chứng, phân tích và phản biện.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là phản bác các luận điệu sai trái. Quan trọng hơn là làm cho những giá trị đúng đắn, tiến bộ, nhân văn của con đường phát triển đất nước trở nên dễ hiểu, dễ tiếp nhận và thuyết phục đối với công chúng. Khi người dân nhìn thấy những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, những nỗ lực cải cách thể chế, những chuyển biến tích cực trong đời sống; khi họ hiểu được mục tiêu của các chủ trương, chính sách và thấy mình là người thụ hưởng những thành quả đó, thì niềm tin sẽ được củng cố từ thực tiễn.

Đó cũng là lý do báo chí cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cách làm nội dung. Không thể bảo vệ cái đúng bằng những sản phẩm khô cứng, xa rời nhu cầu tiếp nhận của công chúng. Trong thời đại cạnh tranh khốc liệt về sự chú ý, báo chí phải nhanh hơn, sâu hơn và hấp dẫn hơn. Tốc độ là cần thiết nhưng không thể đánh đổi bằng độ chính xác. Sự hấp dẫn là cần thiết nhưng không thể đánh đổi bằng việc giật gân, câu khách. Điều làm nên sức mạnh của báo chí cách mạng không phải là số lượng lượt xem mà là khả năng dẫn dắt nhận thức xã hội trên nền tảng sự thật.

Thông điệp về "ngôn ngữ chuẩn mực" và "thái độ bình tĩnh" cũng là lời nhắc nhở quan trọng đối với người làm báo. Không gian mạng ngày nay chứng kiến không ít hiện tượng cực đoan hóa quan điểm, công kích cá nhân, tranh luận bằng cảm xúc thay vì lý lẽ. Nếu báo chí cũng bị cuốn vào vòng xoáy ấy thì sẽ tự đánh mất vai trò định hướng của mình. Báo chí chính thống phải là nơi giữ gìn chuẩn mực ngôn ngữ, chuẩn mực văn hóa và chuẩn mực tranh luận. Mỗi tác phẩm báo chí cần thể hiện sự khách quan, trách nhiệm và tôn trọng công chúng.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh đến "uy tín nghề nghiệp". Đây có thể xem là tài sản lớn nhất của báo chí, nhất là trong thời đại số. Công nghệ có thể thay đổi phương thức sản xuất tin tức, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ viết bài, dựng hình, xử lý dữ liệu, nhưng không công nghệ nào có thể thay thế hoàn toàn uy tín được xây dựng từ đạo đức nghề nghiệp, từ trách nhiệm xã hội và từ lòng tin của công chúng. Một tờ báo được tin cậy sẽ có sức ảnh hưởng lâu dài hơn nhiều so với một nền tảng chỉ chạy theo lưu lượng truy cập.

Báo chí đang đối diện những thách thức phát triển: áp lực tự chủ tài chính, sự cạnh tranh quyết liệt của các nền tảng xuyên biên giới; sự thay đổi hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng, nguy cơ mất nguồn thu quảng cáo; yêu cầu chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo… Quá trình sắp xếp, tinh gọn hệ thống báo chí cũng đang đặt ra những yêu cầu mới cho mỗi cơ quan báo chí và mỗi nhà báo. Nhiều người làm nghề đang đứng trước những thay đổi lớn về môi trường công tác và cơ hội việc làm, không dễ gì thích ứng ngay được.

Tuy nhiên, lịch sử hơn một thế kỷ đã chứng minh rằng báo chí cách mạng Việt Nam luôn trưởng thành trong khó khăn và khẳng định giá trị trong thử thách. Điều làm nên sức sống của báo chí không chỉ là công nghệ hay mô hình vận hành mà trước hết là lý tưởng phụng sự đất nước và Nhân dân. Khi xã hội càng phát triển, khi thông tin càng đa chiều, nhu cầu về những tiếng nói trung thực, khách quan và có trách nhiệm càng trở nên cấp thiết. Giá trị cốt lõi của nghề báo vẫn không thay đổi: tôn trọng sự thật, bảo vệ lẽ phải và phụng sự lợi ích chung.

Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vì thế không chỉ là yêu cầu đối với hoạt động báo chí mà còn là lời khẳng định về vai trò không thể thay thế của báo chí cách mạng trong đời sống xã hội. Trong cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, báo chí cách mạng là lực lượng tiên phong. Hơn bất cứ lúc nào, đất nước cần những ngòi bút có trí tuệ để phân tích, có bản lĩnh để đấu tranh, có trách nhiệm để phụng sự và có uy tín để dẫn dắt. Khi làm được điều đó, báo chí không chỉ phản ánh cuộc sống mà còn góp phần kiến tạo niềm tin, hun đúc khát vọng phát triển và đồng hành cùng dân tộc trên con đường vươn tới tương lai.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!