Loại trừ vi khuẩn tả khỏi hệ sinh thái là không tưởng!

PGS.TS Nguyễn Trần Hiển, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư phát biểu tại cuộc họp giao ban phòng bệnh tiêu chảy cấp nguy hiểm.

"Không thể loại trừ nó, chúng ta chỉ có cách “sống hoà bình” với nó bằng những yếu tố đảm bảo vệ sinh, không tạo cơ hội cho vi khuẩn này tấn công gây bệnh tiêu chảy".

Vi khuẩn tả sống tự do trong nước, rồi có điều kiện sẽ bám vào thực, động vật thủy sinh. Con người sử dụng phải nguồn nước và thực phẩm nhiễm vi khuẩn tả sẽ có nguy cơ bị tiêu chảy cấp, hoặc không có biểu hiện dù đã nhiễm vi khuẩn tả (người lành mang bệnh). Sau đó, lại đào thải vi khuẩn tả ra môi trường. Tưởng như đó là một vòng lây truyền, nhưng nếu cắt đứt được mắt xích sử dụng nguồn nước, thực phẩm có vi khuẩn sẽ phòng được nguy cơ mắc tả.

Khống chế yếu tố gây bệnh

Tiến sĩ Trần Đáng, Cục trưởng Cục An toàn vệ sinh thực phẩm đã nêu ra 6 lý do khiến bệnh tả bùng phát, đó là:

- Thói quen ăn uống mất vệ sinh

- Chưa kiểm soát được nguồn chứa vi khuẩn

- Ăn đồ tươi sống không xử lý qua nhiệt

- Việc xử lý phân và chất thải chưa đảm bảo vệ sinh; Bàn tay bẩn; Chưa có biện pháp bảo quản thực phẩm khỏi ruồi, bụi.

Nếu khống chế tốt được 6 yếu tố này, có nghĩa là chúng ta “chung sống hoà bình” được với vi khuẩn tả, người dân không bị tiêu chảy cấp có nguyên nhân từ khuẩn phẩy tả. Ngược lại, không khống chế tốt, có nghĩa là dịch có nguy cơ bùng phát.

Tuy nhiên ở Việt Nam, việc khống chế các yếu tố gây bệnh vô cùng khó khăn, có thể nói, phần lớn chưa thể kiểm soát được các nguyên nhân trên vì thế mà dịch tả đang lây lan. Các chuyên gia nhận định, con số bệnh nhân mắc tả vẫn chưa dừng lại mà còn tiếp tục tăng lên.

Ở thành phố thì nhức nhối là vệ sinh an toàn thực phẩm, nhất là thức ăn đường phố, các loại quà bánh, hàng rong. Ở nông thôn, việc ngăn khuẩn tả lây lan lại càng khó khăn do vệ sinh kém và ít chịu tiếp thu các hướng dẫn phòng chống bệnh. Tỉ lệ hộ không có nhà tiêu hợp vệ sinh lên tới gần 80% chính là yếu tố khiến vi khuẩn tả lan ra môi trường.

Hà Tây là một ví dụ điển hình. Trong thôn Liễu Nội, xã Khánh Hà, Thường Tín có đến 30 hộ không có nhà tiêu, họ phóng uế rồi xả thẳng ra sông, trong khi người dân vẫn dùng nước sông này để tưới cho cây trồng..

Vì vậy, vi khuẩn tả đang hiện diện ở mọi nơi và hiện bệnh nhân tiêu chảy cấp nguy hiểm đã có ở khắp 3 miền Bắc - Trung - Nam.

Là những ca tản mát

Nhận định về dịch tả đang xảy ra, PGS.TS Nguyễn Trần Hiển cho rằn: "Đợt dịch này là những ca tản mát, không tập trung khiến việc khoanh vùng dập dịp là rất khó khăn".

Theo nghiên cứu của Viện Vệ sinh dịch tễ TƯ, chủng vi khuẩn tả xuất hiện trong 3 đợt dịch từ cuối năm 2007 đến nay phân lập được đều là V.Cholerae O1. Trước đó, những vụ dịch ở phía bắc những năm 2000, 2002, 2004 lại là type El Tor, type huyết thanh Inaba. Do đó, có cơ sở để nghĩ tới nguyên nhân gây dịch tiêu chảy từ tháng 10/2007 đến nay là do xâm nhập từ bên ngoài.

Bộ Y tế đã đề nghị Tổ chức Y tế thế giới cung cấp thông tin về các type vi khuẩn tả xuất hiện tại một số quốc gia láng giềng để phía Việt Nam đối chiếu, tìm ra nguồn lây bệnh.

Hiện Bộ Y tế đã xây dựng xong kế hoạch phòng chống dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm, đưa ra các giải pháp đồng bộ cả về dự phòng, điều trị, tuyên truyền... Đặc biệt nhấn mạnh đến việc phối hợp với các bộ ngành trong việc cấm sử dụng phân tươi bón, tưới rau và xử lý nguồn phân.

Trong tháng 4 này, Cục Y tế dự phòng cũng tổ chức chiến dịch vệ sinh môi trường để phòng chống dịch tiêu chảy cấp nguy hiểm, tránh tình trạng lan rộng, lan nhanh trong cộng đồng.

Hồng Hải