Trung Quốc cấm vô lăng thiết kế dạng khuyết trên ô tô

Theo quy định an toàn mới của Trung Quốc, vô lăng dạng khuyết (yoke) sẽ bị loại bỏ hoàn toàn trên ô tô mới kể từ năm sau, tương tự thiết kế tay nắm cửa ẩn vào thân xe từng gây tranh cãi.

Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc đã công bố tiêu chuẩn an toàn bắt buộc mới vừa được thông qua, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027. Các điều khoản pháp lý truyền tải một thông điệp rõ ràng: Vô lăng kiểu yoke sẽ không còn được chấp nhận ở nước này.

Đây là thiết kế vô lăng không phải hình tròn, thường là hình chữ nhật.

Theo trang Autohome, bộ tiêu chuẩn an toàn mới này thay thế quy định ban hành từ năm 2011 và siết chặt yêu cầu thử nghiệm va chạm trên diện rộng.

Lực tác động lên vô lăng được điều chỉnh phù hợp với quy định quốc tế; trong đó, mức lực ngang tối đa cho phép giảm xuống còn 11.110N theo tiêu chuẩn của Liên hợp quốc.

Đồng thời, giới hạn về độ dịch chuyển lên trên hoặc lùi về sau của trục lái khi xảy ra va chạm cũng được quy định nghiêm ngặt hơn.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất nằm ở yêu cầu dành cho thiết kế vô lăng. Cơ quan quản lý giờ đây bắt buộc các hãng phải tiến hành thử nghiệm va đập tại 10 vị trí cụ thể quanh vành vô lăng, bao gồm điểm giữa của khu vực yếu nhất và đoạn không có kết cấu đỡ ngắn nhất.

Nếu vô lăng khuyết nửa trên, những điểm thử nghiệm này không tồn tại, khiến việc đáp ứng tiêu chuẩn gần như bất khả thi.

Vô lăng tròn an toàn hơn?

Cơ quan chức năng Trung Quốc dẫn dữ liệu tai nạn cho thấy 46% chấn thương của tài xế có nguồn gốc từ cơ cấu lái. Vô lăng tròn truyền thống tạo ra một “vùng đệm” lớn hơn khi người lái lao về phía trước trong va chạm.

Trong khi đó, thiết kế vô lăng dạng khuyết có thể khiến cơ thể lao nhiều hơn về phía trước, tăng nguy cơ chấn thương.

Túi khí cũng là một vấn đề. Quy định mới cấm các vật thể cứng hướng về phía người ngồi trong quá trình túi khí bung. Với hình dạng và cấu trúc đỡ đặc thù, vô lăng yoke tiềm ẩn các kiểu nứt gãy khó lường khi xảy ra va chạm.

Bất tiện khi sử dụng thực tế

Ngoài yếu tố an toàn, vô lăng dạng yoke còn vấp phải phàn nàn về tính tiện dụng. Không giống xe đua F1 với tỷ số truyền lái rất nhỏ, đa số xe thương mại cần góc đánh lái lớn để đỗ xe hoặc quay đầu chữ U. Nhiều người dùng Tesla phản ánh việc gặp khó khăn khi xoay xở trong đô thị.

Trong khi đó, Lexus RZ từng cố gắng khắc phục hạn chế này bằng hệ thống lái điện tử (steer-by-wire) với tỷ số truyền siêu lớn ở tốc độ thấp nhằm giảm thao tác xoay vô lăng, nhưng giải pháp này vẫn không thay đổi thực tế rằng thiết kế yoke khác biệt đáng kể so với thói quen lái xe truyền thống.

Từ năm 2027, mọi mẫu xe mới muốn được cấp phép bán tại Trung Quốc đều phải tuân thủ tiêu chuẩn này. Các mẫu xe đang lưu hành sẽ có khoảng 13 tháng để điều chỉnh thiết kế.

Hiện nay có một số hãng xe, như Tesla, General Motors (GM), Geely, Toyota và Lexus, và gần đây là Mercedes-Benz thử nghiệm sử dụng hệ thống lái điện tử, thay thế kết nối cơ học truyền thống giữa vô lăng và bánh xe bằng hệ thống dây cáp điện.

Theo Mercedes, hệ thống lái điện tử mới mang tới trải nghiệm lái vượt trội, cảm giác phản hồi nhanh hơn trên đường trường và linh hoạt hơn trong nội đô. Hệ thống này cũng được thiết kế để giúp đỗ xe dễ dàng hơn, tài xế không cần phải xoay vô lăng nhiều lần.

Một lợi thế nữa là nó có thể thích ứng với nhiều loại xe và kết cấu khác nhau, cung cấp nhiều cài đặt hơn.

Mercedes cho biết thiết kế vô lăng yoke, thay vì hình tròn khép kín, giải phóng không gian cabin, giúp tài xế ra vào xe dễ dàng hơn, quan sát bảng đồng hồ kỹ thuật số tốt hơn.

Mặc dù có thể mở rộng không gian, nhưng hình dạng mới của vô lăng lại khiến các nhiệm vụ cơ bản như rẽ ở tốc độ thấp hoặc đỗ xe trở nên khó khăn hơn, khiến người lái mất đi sự thoải mái và khả năng kiểm soát như với vô lăng hình dáng tròn truyền thống.

Có vẻ như đây là giải pháp ưu tiên phong cách thời thượng và sự mới lạ hơn là tính thực tế và việc dễ lái.