Ô tô điện vẫn cần chính sách ưu đãi để thuyết phục người dùng "rút ví"

Diễn biến thị trường đúng như chuyên gia dự đoán

Sau khi Mỹ chấm dứt chính sách ưu đãi thuế cho xe điện vào mùa thu năm ngoái, doanh số lập tức bị ảnh hưởng tiêu cực. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, đây được coi là yếu tố tác động mang tính nhất thời, cần thêm thời gian để theo dõi diễn biến thị trường.

Đến nay, dữ liệu quý I cho thấy bức tranh rõ ràng hơn, xác nhận sự sụt giảm đúng như dự đoán. 

Theo số liệu mới từ Cox Automotive, lượng xe thuần điện đăng ký mới tại Mỹ trong quý I đã giảm 28% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 212.600 xe.

Vào quý I/2025, doanh số xe điện mới tại Mỹ đạt 296.304 chiếc, tăng 11,4% so với cùng kỳ 2024, theo Kelley Blue Book.

Thị phần xe điện đạt mốc kỷ lục 7,5% vào quý III/2025, chủ yếu do người tiêu dùng vội mua xe trước khi chính sách ưu đãi kết thúc. 

Tác động của việc cắt ưu đãi giờ đây đã thể hiện rõ trên thị trường xe điện Mỹ, khi thời gian tồn kho trung bình dài hơn. Cụ thể, xe điện hiện nằm tại đại lý trung bình 130 ngày, so với 89 ngày của xe động cơ đốt trong. Mỗi ngày tồn kho tăng thêm đều khiến chi phí đại lý cao hơn, kéo theo việc phải giảm giá mạnh để giải phóng hàng. 

Theo bà Stephanie Valdez Streaty, Giám đốc phân tích ngành tại Cox Automotive, giá giao dịch trung bình của xe điện mới tại Mỹ đã giảm xuống còn 55.300 USD trong tháng 2. Điều này giúp thu hẹp khoảng cách giá với xe xăng xuống còn 6.500 USD - mức thấp kỷ lục. 

Trong khi đó, phân khúc xe điện đã qua sử dụng đang trở nên sôi động hơn, với doanh số tăng 12%, đạt 93.500 xe. Giá xe điện cũ hiện chỉ cao hơn khoảng 1.300 USD so với xe xăng tương đương. Đồng thời, xe điện cũ cũng bán nhanh hơn, với thời gian tồn kho trung bình 42 ngày, chỉ nhiều hơn 4 ngày so với xe xăng. 

“Khoản ưu đãi thuế 7.500 USD khiến giá xe điện mới cạnh tranh hơn. Khi không còn ưu đãi, những khách hàng nhạy cảm về giá - vốn bị tác động bởi giá xăng - có xu hướng sẽ chuyển sang xe điện đã qua sử dụng hoặc chọn xe hybrid”, trang Electrek nhận định.

Diễn biến trên thị trường xe điện Đức thể hiện sự lệ thuộc vào chính sách ưu đãi còn rõ hơn.

Đức bắt đầu kích cầu xe điện từ tháng 5/2016 bằng khoản “thưởng môi trường” trị giá 2.000 euro cho xe thuần điện (BEV) và xe sử dụng pin nhiên liệu (FCEV), 1.500 euro cho xe PHEV.

Đến tháng 11/2019, mức hỗ trợ được tăng lên lần lượt 3.000 euro và 2.250 euro đối với các mẫu xe điện hóa có giá dưới 40.000 euro. Những xe có giá từ 40.000-65.000 euro được hưởng mức hỗ trợ thấp hơn, lần lượt là 2.500 euro và 1.875 euro.

Đến tháng 6/2020, các khoản hỗ trợ được tăng gấp đôi và dự kiến hết hạn vào ngày 31/12/2022. Xe thuần điện giá dưới 40.000 euro có thể nhận trợ cấp 6.000 euro, tương đương khoảng 9.600 USD theo tỷ giá hiện tại (để quy đổi sang đô la Canada, nhân số euro với 1,6). Doanh số xe điện tại Đức đạt đỉnh vào tháng 12/2023, ngay trước khi chính sách ưu đãi hết hiệu lực.

Trong năm 2022, trợ cấp cho BEV dưới 40.000 euro đã giảm từ 6.000 xuống 4.500 euro, trong khi trợ cấp cho PHEV bị loại bỏ hoàn toàn. Sự thay đổi này ảnh hưởng nặng nề nhất đến doanh số PHEV.

Áp lực ngân sách đã khiến các khoản trợ cấp xe điện bị chấm dứt đột ngột vào cuối năm 2023. Doanh số xe điện đã giảm một nửa chỉ trong một tháng (từ tháng 12/2023 sang tháng 1/2024). Tuy nhiên sau đó, doanh số xe điện từng bước phục hồi và vượt mốc 30% trở lại vào tháng 8/2025, cho thấy có vẻ như quá trình chuyển đổi sang xe điện tại Đức đang tự tăng tốc mà không còn quá phụ thuộc vào trợ cấp.

Tuy nhiên, diễn biến gần đây cho thấy xe điện vẫn cần chính sách ưu đãi để bứt tốc. Cụ thể, thị trường ô tô Đức trong tháng 3 tăng 16% so với tháng trước, với xe thuần điện chiếm tới 24% tổng lượng đăng ký mới. Sự bứt phá này giúp xe điện vượt qua cả xe xăng và diesel, vốn hiện chỉ chiếm lần lượt 22,8% và 12,8% thị phần. 

Sự hồi sinh

Kể từ ngày 1/1, các xe điện mới đăng ký tại Đức được miễn thuế phương tiện cơ giới đến hết ngày 31/12/2035. Ngoài ra, xe điện còn được hưởng trợ cấp cơ bản 3.000 euro (khoảng 3.500 USD) và có thể lên tới 6.000 euro (7.000 USD) đối với các hộ gia đình thu nhập thấp.

Tương tự, xe hybrid sạc điện và xe điện mở rộng phạm vi hoạt động (EREV) có thể nhận trợ cấp lên tới 4.500 euro (5.200 USD). 

Kết quả là tổng lượng xe đăng ký mới tại Đức trong quý I tăng 5,2% so với cùng kỳ năm ngoái. 

Chỉ trong thời gian ngắn, thị trường xe điện tại Đức đã hồi sinh. Chưa đầy một năm sau khi thị trường ô tô lớn nhất châu Âu cắt bỏ trợ cấp xe điện và chứng kiến nhu cầu suy giảm, các chính sách ưu đãi mới đã được triển khai, kéo người mua quay trở lại mạnh mẽ như khi chương trình giảm giá vừa mở lại. 

Không chỉ xe điện, các mẫu xe hybrid cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh trong năm nay. Cụ thể, doanh số xe hybrid, bao gồm cả PHEV, đã tăng 16,2% trong tháng 3, đạt 117.845 xe. Tính trong quý I, con số này tăng 10,4%, lên 282.600 xe. Hiện hybrid chiếm 40,1% tổng lượng xe mới đăng ký tại Đức.