Ứng viên đại biểu Quốc hội được quyền chứng kiến việc kiểm phiếu bầu

Những người được chứng kiến quá trình kiểm phiếu

Việc tổ chức kiểm phiếu bầu cử được Bộ Nội vụ hướng dẫn chi tiết tại Điều 24 Thông tư số 21/2025/TT-BNV (Thông tư hướng dẫn nghiệp vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031).

Theo đó, sau khi đã hết giờ bỏ phiếu theo quy định, Tổ trưởng Tổ bầu cử tuyên bố kết thúc việc bỏ phiếu. Ngay sau khi cuộc bầu cử kết thúc, Tổ bầu cử tiến hành kiểm phiếu.

Chỉ các thành viên Tổ bầu cử mới được tiến hành việc kiểm phiếu bầu cử. Tổ bầu cử phải hoàn thành việc kiểm phiếu trong thời hạn không quá 24 giờ kể từ khi kết thúc việc bỏ phiếu tại khu vực bỏ phiếu.

Trước khi mở hòm phiếu, Tổ bầu cử thống kê, niêm phong phiếu bầu chưa sử dụng và phiếu bầu do cử tri viết hỏng (nếu có), lập biên bản thống kê việc sử dụng phiếu bầu cử; toàn bộ phiếu bầu chưa sử dụng, phiếu bầu do cử tri viết hỏng sau khi niêm phong được gửi đến UBND cấp xã quản lý.

Việc mở hòm phiếu do Tổ trưởng Tổ bầu cử phụ trách. Trước khi mở hòm phiếu, Tổ trưởng Tổ bầu cử mời 2 cử tri (là người biết chữ, có uy tín trong nhân dân tại địa bàn và không phải là những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp tại khu vực bỏ phiếu đó) chứng kiến việc mở hòm phiếu.

Tại Khoản 5 Điều 24 Thông tư 21/2025/TT-BNV quy định những người có quyền chứng kiến việc kiểm phiếu của Tổ bầu cử và khiếu nại về việc kiểm phiếu là: Người ứng cử; đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử hoặc người được ủy nhiệm.

Ngoài ra, các phóng viên báo chí cũng được chứng kiến việc kiểm phiếu của Tổ bầu cử, nhưng phải đảm bảo khoảng cách an toàn để Tổ bầu cử thực hiện nhiệm vụ kiểm phiếu.

Thủ tục đăng ký tham gia chứng kiến kiểm phiếu

Thông tư 21/2025/TT-BNV cũng hướng dẫn rõ quy trình đăng ký tham gia chứng kiến việc kiểm phiếu và khiếu nại về việc kiểm phiếu.

Người ứng cử phải xuất trình căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân hợp pháp khác.

Đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử phải xuất trình văn bản phân công, chỉ định hoặc giấy giới thiệu của cơ quan, tổ chức, đơn vị và thẻ căn cước hoặc giấy tờ tùy thân hợp pháp khác.

Người được ủy nhiệm phải xuất trình giấy ủy quyền và thẻ căn cước hoặc giấy tờ tùy thân hợp pháp khác.

Phóng viên báo chí phải xuất trình thẻ nhà báo còn hiệu lực và văn bản phân công hoặc giấy giới thiệu của cơ quan báo chí.

Quy định khi chứng kiến kiểm phiếu

Người ứng cử; đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử hoặc người được ủy nhiệm có trách nhiệm liên hệ trước với Tổ bầu cử về việc tham dự chứng kiến kiểm phiếu.

Người chứng kiến kiểm phiếu phải tuân thủ các quy định sau: Quan sát quá trình kiểm phiếu từ vị trí đã được Tổ bầu cử bố trí; tuân thủ các quy định của pháp luật, nội quy phòng bỏ phiếu và sự hướng dẫn của Tổ bầu cử; bảo đảm an toàn, trật tự, không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của Tổ bầu cử; khiếu nại, tố cáo với Tổ bầu cử nếu phát hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong quá trình kiểm phiếu.

Phóng viên báo chí khi tham gia chứng kiến kiểm phiếu có trách nhiệm tuân thủ các quy định của pháp luật về báo chí, nội quy phòng bỏ phiếu và sự hướng dẫn của Tổ bầu cử trong quá trình tác nghiệp; không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của Tổ bầu cử; đưa tin, bài kịp thời, trung thực, chính xác về quá trình kiểm phiếu bầu cử để góp phần vào công tác thông tin, tuyên truyền về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Tổ bầu cử có trách nhiệm hướng dẫn, tạo điều kiện thuận lợi để người ứng cử; đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử hoặc người được ủy nhiệm; phóng viên báo chí tham gia chứng kiến việc kiểm phiếu.

Tổ trưởng Tổ bầu cử có quyền yêu cầu người chứng kiến kiểm phiếu, phóng viên báo chí ra khỏi khu vực kiểm phiếu nếu người chứng kiến kiểm phiếu, phóng viên báo chí có hành vi vi phạm nội quy phòng bỏ phiếu, gây mất an toàn, trật tự, làm ảnh hưởng đến hoạt động của Tổ bầu cử.