Đề xuất tối đa 5 người hoạt động không chuyên trách ở mỗi thôn, tổ dân phố

Theo dự thảo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố; chức danh, số lượng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, mỗi đơn vị dự kiến bố trí tối đa 5 người hoạt động không chuyên trách.

Các chức danh gồm Bí thư chi bộ, trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố, trưởng ban công tác Mặt trận và tối đa 2 phó trưởng thôn hoặc phó tổ trưởng tổ dân phố.

Dự thảo được xây dựng trong bối cảnh Hà Nội triển kha Luật Thủ đô mới và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Thành phố xác định thôn, tổ dân phố tiếp tục là thiết chế tự quản của cộng đồng dân cư, đồng thời đóng vai trò cầu nối giữa chính quyền cấp xã với người dân.

Phân định rõ việc của chính quyền và việc tự quản

Theo dự thảo, thôn, tổ dân phố là nơi để người dân thực hiện dân chủ trực tiếp, triển khai các hoạt động tự quản cộng đồng và tổ chức thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.

Một trong những điểm đáng chú ý là dự thảo nhấn mạnh việc phân định rõ giữa nhiệm vụ hỗ trợ quản lý nhà nước do chính quyền cấp xã giao với các công việc tự quản của cộng đồng dân cư.

Trong đó, nhiệm vụ hỗ trợ quản lý nhà nước là các công việc cụ thể được chính quyền cấp xã giao triển khai trên địa bàn. Còn nhiệm vụ tự quản do cộng đồng dân cư tự bàn bạc, quyết định và tổ chức thực hiện trên cơ sở tự nguyện, phù hợp quy định pháp luật và điều kiện thực tế từng địa bàn.

Dự thảo cũng yêu cầu hoạt động của thôn, tổ dân phố phải bảo đảm tinh gọn, hiệu quả, công khai, minh bạch và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Người dân tại thôn, tổ dân phố được bàn và quyết định nhiều nội dung như đóng góp xây dựng công trình công cộng, quản lý các khoản đóng góp cộng đồng, xây dựng hương ước, quy ước, tham gia giữ gìn an ninh trật tự, bảo vệ môi trường hay bầu, cho thôi chức danh trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố.

Nâng tiêu chuẩn với trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố

Dự thảo đặt ra bộ tiêu chuẩn khá cao với trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố và cấp phó.

Theo đó, người giữ chức danh này phải là công dân Việt Nam thường trú tại địa bàn, từ 21 tuổi trở lên, ưu tiên người trong độ tuổi lao động. Trường hợp đặc biệt không quá 70 tuổi và do chủ tịch UBND cấp xã xem xét, quyết định.

Về trình độ, dự thảo yêu cầu tốt nghiệp phổ thông và có chuyên môn từ trung cấp trở lên. Riêng các thôn thuộc khu vực miền núi khó khăn có thể xem xét tiêu chuẩn thấp hơn.

Ngoài yêu cầu về phẩm chất đạo đức, uy tín trong cộng đồng dân cư, dự thảo còn yêu cầu người đứng đầu thôn, tổ dân phố phải có khả năng tuyên truyền, vận động người dân, tổ chức hoạt động cộng đồng, hòa giải, xử lý tình huống phát sinh tại cơ sở.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung yêu cầu có khả năng sử dụng công nghệ thông tin, phần mềm quản lý và các ứng dụng điện tử phục vụ hoạt động của chính quyền cấp xã.

Theo UBND TP Hà Nội, việc nâng tiêu chuẩn nhằm tăng chất lượng đội ngũ hoạt động ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu quản trị đô thị, cải cách hành chính và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Có thể họp dân, biểu quyết trực tuyến

Một điểm mới khác là dự thảo cho phép áp dụng hình thức trực tuyến trong hoạt động của thôn, tổ dân phố.

Tùy điều kiện thực tế, chủ tịch UBND cấp xã, trưởng thôn hoặc tổ trưởng tổ dân phố có thể tổ chức để người dân bàn bạc, quyết định hoặc tham gia ý kiến bằng hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc hình thức phù hợp khác.

Việc biểu quyết trực tuyến phải bảo đảm xác định đúng tư cách đại diện hộ gia đình, đồng thời đáp ứng yêu cầu về dân chủ, công khai, minh bạch, an toàn thông tin và lưu trữ kết quả.

Dự thảo cũng quy định khá chặt chẽ quy trình bầu cử trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố. Cuộc họp bầu cử chỉ được tiến hành khi có trên 50% đại diện hộ gia đình tham dự. Người trúng cử phải đạt trên 50% số phiếu hợp lệ so với tổng số đại diện hộ gia đình trong toàn thôn, tổ dân phố.

UBND TP Hà Nội cho biết việc ban hành nghị quyết nhằm cụ thể hóa Luật Thủ đô, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố, đồng thời bảo đảm phù hợp với đặc thù đô thị hóa và yêu cầu quản trị mới của Thủ đô.