Tinh gọn bộ máy năm 2026 thực hiện theo hướng nào?

2026 được xác định là bắt đầu giai đoạn tăng tốc cải cách hành chính, tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Chương trình tổng thể cải cách hành chính giai đoạn 2021-2030.

Trọng tâm là tinh gọn đầu mối, giảm biên chế và tái cấu trúc cả cơ quan hành chính lẫn đơn vị sự nghiệp công lập, với mốc thời gian quan trọng là tháng 6/2026 hoàn thành việc sắp xếp tổ chức bên trong các cơ quan, đơn vị.

Theo Quyết định 282/QĐ-TTg ngày 12/2 về Kế hoạch cải cách hành chính nhà nước trọng tâm giai đoạn 2026-2030, việc rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính được gắn chặt với sắp xếp tổ chức bộ máy. Mục tiêu chung là xây dựng nền hành chính “tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả”, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách chế độ công vụ.

Những nhiệm vụ này tiếp nối kết quả giai đoạn trước, khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp bắt đầu được vận hành tại một số địa phương và số lượng đầu mối tổ chức đã giảm hơn 25% so với năm 2015.

Hoàn thành sắp xếp tổ chức ở trung ương trong tháng 6/2026

Ở cấp trung ương, trọng tâm cải cách năm 2026 là tiếp tục rà soát, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức của các bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan thuộc Chính phủ.

Sau quá trình sắp xếp từ năm 2025, số bộ và cơ quan ngang bộ đã giảm từ 19 xuống 14, cơ quan thuộc Chính phủ giảm từ 8 xuống 5. Năm 2026 được xem là giai đoạn củng cố và tinh chỉnh để bảo đảm bộ máy vận hành đồng bộ với các nghị quyết của Đảng và chương trình cải cách hành chính.

Chính phủ yêu cầu hoàn thành sắp xếp tổ chức bên trong các cơ quan trung ương trong tháng 6/2026. Việc sắp xếp tập trung vào giảm tầng nấc trung gian, khắc phục tình trạng chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các đơn vị.

Cùng với đó, lộ trình tinh giản biên chế tiếp tục được triển khai gắn với cơ cấu lại đội ngũ theo vị trí việc làm. Việc cải cách thủ tục hành chính nội bộ được đẩy mạnh trên nền tảng dữ liệu số hóa, hướng tới cắt giảm quy trình, rút ngắn thời gian xử lý công việc.

Đồng loạt sắp xếp bộ máy ở địa phương

Song song với trung ương, các tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch cụ thể nhằm sắp xếp tổ chức bộ máy và tinh giản biên chế trong giai đoạn mới.

Tại Hà Nội, kế hoạch cải cách hành chính tập trung sắp xếp bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, hoàn thiện quy định về chức năng, nhiệm vụ của các sở, ngành, đồng thời đẩy mạnh phân quyền và chuyển đổi số. Thành phố đặt mục tiêu giảm tối thiểu 20% biên chế cán bộ, công chức và hoàn thành việc sắp xếp trong năm 2026.

Vĩnh Long đặt nhiệm vụ hoàn thành sắp xếp, tổ chức lại các cơ quan, đơn vị theo hướng tinh gọn, đồng thời tiếp tục tinh giản biên chế theo lộ trình của trung ương. Việc cải cách chế độ công vụ và sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập được xác định là trọng tâm trong năm.

Tại Lào Cai, việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, thôn, tổ dân phố được triển khai song song với kiện toàn tổ chức bộ máy và cắt giảm thủ tục hành chính. Địa phương cũng tiếp tục thu gọn đầu mối đơn vị sự nghiệp hưởng ngân sách, hướng tới hoàn thành việc sắp xếp trong năm 2026.

Tính chung cả nước, sau quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy, tổng số biên chế khối hành chính nhà nước đã giảm khoảng 145.000 công chức, viên chức; chi thường xuyên giảm 39 nghìn tỷ đồng/năm.

Trong giai đoạn 2022-2026, biên chế công chức giảm hơn 5%, biên chế viên chức hưởng lương từ ngân sách giảm hơn 15%, với khoảng 146.800 người nghỉ việc theo chính sách tinh giản.

Nhiều địa phương tiếp tục rà soát, sắp xếp thôn, tổ dân phố theo chỉ đạo của Trung ương (dự kiến hoàn thành trong năm 2026), đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Tinh giản khối đơn vị sự nghiệp công lập

Một điểm đáng chú ý trong giai đoạn mới là việc tinh gọn không chỉ dừng ở cơ quan hành chính mà chuyển mạnh sang hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập - khu vực sử dụng ngân sách lớn và có mạng lưới rộng khắp.

Các địa phương được yêu cầu tiếp tục sắp xếp đơn vị sự nghiệp theo hướng giảm đầu mối hưởng ngân sách, tăng tự chủ và cơ cấu lại đội ngũ viên chức theo vị trí việc làm. Việc sắp xếp gắn với cải cách chế độ công vụ và nâng cao chất lượng dịch vụ công trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa.

Cùng với việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp từ tháng 7/2025 trên cả nước, năm 2026 được xem là thời điểm đánh giá hiệu quả mô hình mới, nhận diện khó khăn, vướng mắc và tiếp tục hoàn thiện tổ chức bộ máy.