Sau những chia sẻ của ông Minh, ông Tùng có thông điệp nào từ doanh nghiệp muốn lan tỏa thông qua chương trình hôm nay không ạ?

Trên cương vị là một lãnh đạo doanh nghiệp và đại diện Hiệp hội sản xuất công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, chúng tôi cũng có niềm tin với những cải cách của Chính phủ trong thời gian qua, nhất là tốc độ xử lý của các bộ ban ngành. Chúng tôi rất mong muốn đồng hành cùng Chính phủ cũng như đất nước trong kỷ nguyên mới.

Còn ý kiến của ông Minh thì sao ạ?

Tôi thì nghĩ quá trình chuyển đổi nào cũng cần phải có thời gian, bởi bộ máy nào cũng cần có sự thích nghi. Trong năm vừa qua, chúng ta cũng nhận thấy những câu chuyện sáp nhập tỉnh, sáp nhập bộ ngành, thực hiện chính quyền 2 cấp, là để có không gian phát triển mới và chính quyền gần với người dân và doanh nghiệp hơn để hỗ trợ tốt hơn. Nhưng khi chuyển đổi như vậy, chúng ta cũng cần có thời gian để bộ máy có thể thích nghi và hoạt động với chức năng và nhiệm vụ mới. Tôi tin rằng với những chuyển động của khu vực công hiện tại thì doanh nghiệp có thể tin rằng những chính sách của Nhà nước chắc chắn sẽ đi vào thực tế một cách hiệu quả, thực tiễn, tất cả vì người dân và doanh nghiệp. Nếu không giải phóng được doanh nghiệp và trao cho họ niềm tin thì không thể đạt được mục tiêu vào thời điểm kỷ niệm 100 năm thành lập nước là đưa Việt Nam trở thành nước có thu nhập cao, đất nước hùng cường, nhân dân hạnh phúc.

Trong thực tiễn, thưa ông Tùng, doanh nghiệp cần thêm điều gì từ các chính sách của Nhà nước và hỗ trợ cụ thể từ địa phương?

Câu chuyện vẫn là niềm tin. Chúng ta đã có những khung chính sách rất rõ ràng. Ban IV và Bộ tài chính hành động rất nhanh, chỉ sau một vài tháng thôi, NQ68 ra đời, các chương trình hành động và dự án hỗ trợ sâu rộng và thực tiễn đã được ban hành. Đó là điều chúng tôi rất ấn tượng, nhất là khi được tham gia vào quá trình góp ý và hoàn thiện khung chính sách. Tuy nhiên, để chính sách đó đi vào thực thi, tạo ra động lực hỗ trợ cho doanh nghiệp thì vẫn cần có niềm tin từ Chính phủ và các bộ ban ngành. Thực tế, trước đây chúng ta cũng có nhiều chính sách rồi, cũng hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp, cho doanh nghiệp khoa học công nghệ nhưng nó không giải ngân được. Chính sách có thể hay, rộng, nhưng làm sao giải ngân được một cách thực tế và có đạt được hiệu lực và hiệu quả thì cần niềm tin từ bộ ban ngành có thể sẵn sàng trao đi mà không mong nhận lại. Nếu không thay đổi được thể chế và cách thức tiếp cận khi triển khai các chính sách thì đó chỉ là chính sách trên giấy. Vì vậy, chúng tôi mong rằng với những chính sách đưa ra vốn đã tương đối đầy đủ và phù hợp với doanh nghiệp, cách thức triển khai sẽ nhanh, dễ dàng, và đến được đúng nơi đúng chỗ. Do đó, cần phải thay đổi ở 2 điểm. Một là các bộ ban ngành sẽ trao quyền nhiều hơn cho địa phương. Địa phương vốn am hiểu doanh nghiệp, biết được doanh nghiệp nào tốt, khó khăn những gì, và cần hỗ trợ sao để phát triển. Hai là có cơ chế trao trọn niềm tin cho doanh nghiệp. Có thể lần đầu hỗ trợ sai người, thì lần sau không hỗ trợ nữa và chọn doanh nghiệp khác thay vì đưa ra các điều kiện như muốn nhận hỗ trợ phải thế này thế kia, và nhận xong rồi thì phải đáp ứng được những điều kiện nào đó.

Bên cạnh sự chủ động của từng doanh nghiệp, theo TS Minh, các chính sách hỗ trợ cần được hoàn thiện như thế nào để tạo môi trường thuận lợi giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới và biến đổi các động lực tăng trưởng thành lợi thế cạnh tranh thực sự?

Thứ nhất các chính sách cần giải quyết được những điểm nghẽn, rào cản của doanh nghiệp hiện tại, như vốn, nguồn nhân lực, mô hình quản trị. Chuyển đổi số có thể nói là công cụ hiệu quả để giúp doanh nghiệp giải quyết vấn đề mấu chốt về quản trị hay câu chuyện về hỗ trợ thực hành ESG. Tôi thường nói “ESG vừa là thuốc bổ, vừa là thuốc chữa bệnh của doanh nghiệp”. Nhìn vào 1 triệu doanh nghiệp Việt Nam hiện có tới 47-48% báo cáo lỗ. Như vậy, nếu lỗ thật thì đây là vấn đề của quản trị; nếu không phải lỗ thật nhưng báo lỗ thì cũng là chuyện của quản trị khi chúng ta nghĩ đến ngắn hạn nhiều hơn là dài hạn. Với một xung lực mới như hiện tại, doanh nghiệp cần một tư duy dài hạn hơn, những khát vọng lớn hơn để nhìn thấy những cơ hội của đất nước. Chúng ta nhìn thấy vốn FDI sang Việt Nam vẫn tăng rất nhiều, chứng tỏ người nước ngoài đang tìm thấy những cơ hội rất lớn trên đất nước Việt Nam. Do đó, không có lý gì mà doanh nghiệp của chúng ta không tìm được không gian trên chính quê hương mình, vì chính người dân của mình. Thứ hai cần dựa trên những bài toán lớn của quốc gia, từ đó xác định được chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như thế nào. Chính sách không thể dừng ở chính sách, mà biến nó vào thực thi để tạo ra những động lực thực tế. Việc hỗ trợ đó, tạo điều kiện đó cần dựa vào kết quả thực hiện chứ không phải vào mối quan hệ thân hữu hay hình thức xin cho, mà dành cho những doanh nghiệp có thành tích tốt nhất, đổi mới sáng tạo tốt nhất, sở hữu công nghệ tốt nhất, có khả năng tiếp cận với các nguồn tài nguyên hiệu quả nhất. Trong NQ68 có nhiều chương trình như doanh nghiệp tiên phong để giúp họ đi lên rất nhanh. Thay vì tốn kém chi phí cho đất đai, họ có thể dùng để đầ tư cho công nghệ tốt hơn. Hay chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tiếp cận được đất đai tại các khu công nghiệp… Chúng ta đang có hệ chính sách tương đối toàn diện để hỗ trợ doanh nghiệp, chuyện còn lại là làm thế nào để chính sách đi vào thực tiễn. Trong giai đoạn tới, chắc các doanh nghiệp cũng sẽ nhìn thấy các chuyển động rất lớn, như phân cấp phân quyền tại chính quyền địa phương đang được thực hiện rốt ráo, nhờ đó chính quyền sẽ gần dân hơn và đưa ra được những giải pháp phù hợp để hỗ trợ một cách thực chất và đúng đắn. Khi xuống Bắc Ninh và dự một số sự kiện với Hiệp hội sản xuất công nghiệp của tỉnh và các lãnh đạo tỉnh thì thấy rằng đó là một tư duy vì doanh nghiệp, với sự thay đổi rất lớn, như thứ 7 vẫn đi gặp doanh nghiệp, doanh nghiệp kiến nghị gì thì chỉ đạo luôn. Người làm chính sách như chúng tôi luôn nhấn mạnh “chính sách phải nhất quán” để tạo ra niềm tin, môi trường ổn định để doanh nghiệp yên tâm đầu tư nhưng lãnh đạo Bắc Ninh lại nói một câu khác khiến tôi rất tâm đắc, là “chính sách có thể thay đổi, nhưng thay đổi thế nào cũng phải đặt lợi ích của người dân và doanh nghiệp không bị thiệt mà thậm chí còn tốt hơn”. Đó là tư duy chính quyền kiến tạo không còn nằm ở khẩu hiệu, mà còn thấy trong hành động của những lãnh đạo cao nhất của Chính phủ cũng như các cấp chính quyền địa phương.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào mô hình tăng trưởng mới dựa trên đổi mới sáng tạo và kinh tế xanh, Hanel PT cũng như nhiều doanh nghiệp sản xuất Bắc Ninh đã có những sự chuẩn bị như thế nào, thưa ông Tùng?

Với mục tiêu tăng trên 2 con số, cả đất nước đã chuyển sang “thế tấn công”. Chúng ta cũng xác định chỉ còn hơn 10 năm nữa để thay đổi cục diện, bởi khi đó đã hết giai đoạn dân số vàng, những nguồn lực mà chúng ta vẫn dựa vào để tăng trưởng như vốn FDI sẽ có sự chuyển biến. Mang tâm thế như vậy, bản thân Hanel PT và các doanh nghiệp tại Bắc Ninh cũng chuẩn bị rất sớm. Chúng tôi rất vui mừng khi NQ57 được ban hành. Trước khi có nghị quyết này, cách đây 10 năm, bản thân chúng tôi cũng đã đầu tư vào mảng chế tạo máy móc nông nghiệp để phục vụ cho ngành nông nghiệp và chế biến nông lâm thủy hải sản. Xuất phát điểm từ năm 2000, là doanh nghiệp nằm trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cung cấp chủ yếu trong lĩnh vực điện tử, nhưng từ 2016 chúng tôi lại đầu tư phát triển một lĩnh vực hoàn toàn mới, làm những sản phẩm hoàn thiện. Điều này xuất phát từ những đau đáu khi làm với đối tác nước ngoài, học được nhiều điều, nhưng để ngỏ câu hỏi điều gì sẽ đọng lại khi các doanh nghiệp FDI rời khỏi Việt Nam? Sẽ còn gì cho người lao động, cho đất nước, cho nhân dân? Kết hợp với câu chuyện lĩnh vực nông nghiệp Việt Nam cứ được mùa lại mất giá, bà con rất vất vả. Dù Việt Nam có lợi thế về nông nghiệp nhưng thực tế cho thấy người dân không thể giàu bằng nông nghiệp được. Từ đó, chúng tôi quyết định đầu tư lĩnh vực chế tạo và tạo ra thương hiệu máy sấy Sasaki, hiện tại phát triển rất tốt tại thị trường Việt Nam. Chúng tôi cũng đang đưa chiến lược về chuyển đổi số và xanh vào từng sản phẩm, để Sasaki không chỉ là một sản phẩm chế tạo mà còn đưa hình ảnh Việt Nam, công nghệ Việt Nam vươn tầm thế giới. Năm 2026, chúng tôi hướng đến không chỉ cung cấp ở thị trường nội địa mà xuất khẩu ngược lại vào thị trường Nhật Bản và đi quốc tế. Chính vì thế, từ khâu thiết kế đến lựa chọn nhà cung cấp, chúng tôi đều ứng dụng chuyển đổi số và xanh. Từ đây, chúng tôi cũng lan tỏa tinh thần đổi mới, đầu tư, làm được điều gì đó để sự phát triển của doanh nghiệp là bền vững, vươn ra toàn cầu trong cộng đồng doanh nghiệp Bắc Ninh.

Không ít ý kiến cho rằng năm 2026 không còn là thời điểm để doanh nghiệp “phòng thủ”, mà phải chuyển sang “tấn công” và chủ động chiếm lĩnh các cơ hội mới. Vậy điều gì sẽ quyết định khả năng chuyển đổi tâm thế này của doanh nghiệp Việt Nam, thưa TS Bùi Thanh Minh?

Thực ra doanh nghiệp thì luôn có khát vọng. Trải qua 40 năm Đổi Mới, chúng ta có khoảng 1 triệu doanh nghiệp. Trong nhiều thách thức khó khăn của thị trường thế giới, Việt Nam vẫn có những doanh nghiệp lớn, nằm ở đầu chuỗi giá trị, tiên phong trong nền kinh tế. Chúng ta cũng có khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm khoảng 97% rất năng động, sáng tạo trong các mô hình kinh tế của mình, đang đóng góp không nhỏ vào GDP và tạo việc làm. 5 triệu hộ kinh doanh ngoài chức năng làm kinh tế cũng góp phần đảm bảo an sinh xã hội. Môi trường trước đây nếu nói đến niềm tin thì theo các khảo sát của ban IV, đầu tư tư nhân năm 2021 chỉ tăng 2,7%, đến năm 2024 tăng lên một chút, đạt 8,4%, tức là thấp hơn cả thời kỳ Covid. Chỉ số đầu tư như vậy cho thấy niềm tin của khu vực doanh nghiệp đâu đó cũng chịu ảnh hưởng do những khó khăn từ thị trường quốc tế, thủ tục hành chính, môi trường kinh doanh… Điều đó đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực rất nhiều để tạo ra niềm tin ở khu vực doanh nghiệp. Chúng ta cũng không cần dạy doanh nghiệp cách tìm kiếm lợi nhuận bởi đó là ADN của họ. Điều quan trọng nhất là Nhà nước và cộng đồng cần trao cho họ niềm tin thật tốt, thông qua các cơ chế để họ tham gia được vào bài toán lớn của đất nước, những cải cách hành chính thực chất nhằm giảm chi phí tuân thủ, doanh nghiệp thay vì lo đối phó với thủ tục rườm rà thì chỉ lo mô hình kinh doanh và phát triển sản phẩm, đưa ra thế giới. Với cộng đồng, trước đây chúng ta có quan niệm “trọng sĩ không trọng thương”, nhưng bây giờ cần nhìn lại vai trò thực tiễn của doanh nghiệp và doanh nhân tư nhân trong tổng thể nền kinh tế. Tôi rất ngưỡng mộ doanh nhân Việt Nam bởi trong hoàn cảnh rất khó khăn mà vẫn dẫn dắt được doanh nghiệp, thực hiện được những trách nhiệm xã hội rất tốt. Bản thân doanh nghiệp Việt Nam khi phát triển đến mức không cần lo cơm áo gạo tiền nữa thì sẽ lo cho đời sống của người lao động (đó là an sinh) và thực hiện trách nhiệm với cộng đồng, chung tay cùng nhà nước. Cộng đồng cần trao niềm tin cho doanh nghiệp bằng cách sử dụng hàng của người Việt Nam nhiều hơn, tôn vinh những gương doanh nhân làm ăn tốt đẹp. Khi xây dựng NQ68, doanh nhân được xác định là chiến sĩ trên mặt trận kinh tế. Một người chiến sĩ muốn ra mặt trận được thì hậu phương phải vững chắc. Một doanh nhân muốn “lao ra” toàn cầu được thì thể chế hãy là bà đỡ cho họ, và cộng đồng hãy trao cho họ niềm tin, để họ chỉ cần “chiến đấu” với thương trường thay vì với các câu chuyện khác.

Còn từ góc độ doanh nghiệp, theo ông Tùng, các chuyển động của đất nước và siêu dự án hạ tầng sẽ tạo ra tác động lan tỏa thế nào đến doanh nghiệp và doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì để cất cánh với những cơ hội mới, vận hội mới?

Trong những chính sách mới của Nhà nước có chính sách về 1.000 doanh nghiệp tiên phong sẽ giúp xây dựng các doanh nghiệp bài bản, tham gia sâu rộng vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Kết hợp với chương trình Go Global, ưu đãi về vốn cho doanh nghiệp đổi mới khoa học công nghệ và doanh nghiệp xanh và ưu đãi đất đai sẽ tạo động lực cũng như nâng doanh nghiệp đi lên. Vừa qua, Nhà nước cũng đã kêu gọi rất nhiều chính sách hợp tác công tư, nơi Nhà nước và doanh nghiệp cùng kiến tạo. Cùng với đó là định hướng 20-200-2000, gồm 20 dự án hợp tác công tư lớn, và tạo ra 200 mô hình hợp tác công tư ở cấp tỉnh, rồi nhân rộng ra 2.000 mô hình nhỏ hơn ở cấp địa phương. Đó sẽ là điểm mới giúp doanh nghiệp tư nhân đồng hành cùng đất nước để kiến quốc. Trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, việc gắn liền những chuyển đổi này với kinh tế cũng tạo ra yếu tố nòng cốt giúp doanh nghiệp nâng cao được giá trị nội tại cũng như khả năng kết nối với chuỗi cung ứng toàn cầu chất lượng, giúp tạo ra giá trị gia tăng thực tế và bền vững. Các siêu dự án sẽ tạo ra một lực cầu lớn trong ngắn hạn, đồng thời phải sử dụng nguồn nhân lực trong nước và ưu tiên triển khai với doanh nghiệp trong nước. Nhờ đó, mang tới cơ hội hiếm có để doanh nghiệp lớn dẫn dắt doanh nghiệp nhỏ, thay vì sử dụng các nguồn vốn vay hay ODA đi kèm cam kết mua bán từ nước ngoài, khiến giá trị mang lại cho doanh nghiệp trong nước.

Các siêu dự án hạ tầng được triển khai sẽ góp phần thay đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam ra sao, mở ra cơ hội gì cho nền kinh tế nói chung và doanh nghiệp nói riêng? Doanh nghiệp được thụ hưởng những gì từ việc đất nước phát triển các dự án lớn như thế? Xin dành câu hỏi cho ông Minh.

Nhìn vào các dự án siêu hạ tầng như những cái hub để xem những chính sách đưa ra nhiều như vậy có đi được vào thực tế đời sống hay không. Chúng ta đang có các siêu dự án liên quan đến đường cao tốc sẽ liên quan nhiều đến việc tháo gỡ thể chế, để rút ngắn thủ tục, đẩy nhanh tiến độ đầu tư… Những siêu dự án này cũng có những cái liên quan đến khoa học công nghệ, những ngành Việt Nam rất cần để có được mức tăng trưởng cao và làm thay đổi chất lượng của nền kinh tế như các dự án về data, trung tâm dữ liệu, Ai, bán dẫn, sản xuất ô tô điện… Trước đây nhắc đến Việt nam là nhắc đến dệt may, da giày, hiện nay sẽ là các sản phẩm công nghệ cao. Việc phát triển các siêu dự án hạ tầng với cách làm Nhà nước tạo ra hệ sinh thái, đầu tư công để mồi và tạo ra động lực thu hút sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân, các doanh nghiệp này được giao việc lớn sẽ có cơ hội được lớn lên, không chỉ ở năng lực đầu tư mà còn ở thực thi vận hành và sử dụng công nghệ cao. Trước đây, các dự án chúng ta sẽ mất khoảng 5-10 năm mới thực hiện được, nhưng nay như với Trung tâm triển lãm quốc gia thì doanh nghiệp tư nhân thì làm rất nhanh, cạnh tranh sòng phẳng với các doanh nghiệp quốc tế… Khi họ được trao niềm tin và bài toán thực tế để có thể đóng góp vào sự phát triển của quốc gia và của thương hiệu mình thì chắc chắn họ sẽ làm được những việc không chỉ tốt cho doanh nghiệp mình mà còn hỗ trợ cho tăng trưởng phát triển của đất nước. Riêng với bài toán đường sắt, theo nhiều doanh nhân chia sẻ, nếu nhập khẩu các công cụ nguyên liệu nước ngoài thì có thể chúng ta sẽ làm được và làm rất nhanh, nhưng như vậy sẽ bỏ lỡ cơ hội trăm năm có một để xây dựng được nền công nghiệp đường sắt tốc độ cao. Với sự tham gia của rất nhiều doanh nghiệp như Hòa Phát về thép, Đại Dũng về kết cấu, Viettel về phần mềm hay VietinBank về cấp vốn, rất nhiều cơ hội cho doanh nghiệp trưởng thành. Chúng ta phải đặt sự phát triển của đất nước trong bối cảnh quốc tế. Nếu nhìn ra quốc tế, chúng ta sẽ thấy những xu hướng rất lớn như toàn cầu hóa hiện rất khác. Trước đây chúng ta nghĩ toàn cầu hóa sẽ biến thế giới thành một ngôi làng, nhưng hiện tại chúng ta đã thấy sự phân tách và những chuỗi cung ứng hiện dựa trên niềm tin giữa các quốc gia. Nhiều quốc gia cũng trở lại với chính sách công nghiệp nội tại như Trung Quốc có Made in China 2015 hay Mỹ với Đạo luật Lạm phát hay Đạo luật To và Đẹp mới đây, hoặc Đức với Industry 4.0. Việt Nam trong giai đoạn này cũng cần tranh thủ cơ hội để có chính sách công nghiệp một cách hợp lý, để đến năm 2045 chúng ta thành nước phát triển sẽ có những ngành mũi nhọn, tự tin vươn ra toàn cầu. Trước đây chúng ta hay nói về câu chuyện điểm nghẽn hạ tầng, thể chế, nhân lực, nhưng có một điểm nghẽn ít người nhắc tới đó là Việt Nam chưa có một chính sách công nghiệp nhất quán để có thể tối ưu hóa sự phát triển về hạ tầng, nhân lực hay thể chế. Hãy nhìn siêu dự án hạ tầng đó như một hub, một bài tập lớn để Nhà nước, người dân và cộng đồng cùng nhau học tập và làm việc lớn một cách hiệu quả nhất, tối ưu nhất góp phần tăng năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua tác động lan tỏa từ các dự án này mang lại.

Xin được hỏi ông Tùng là động lực để tạo nên bước nhảy kinh tế trong giai đoạn sắp tới là gì?

Đứng trên góc độ kinh tế, nhìn vào cái cách mà chúng ta đang tính tốc độ tăng trưởng GDP thì nó phụ thuộc vào 4 yếu tố là tiêu dùng, đầu tư tư nhân, đầu tư công và thặng dư kim ngạch xuất nhập khẩu. Tăng trưởng nhanh nhất trong thời gian tới và dễ dàng tác động nhất là đầu tư công và đầu tư của các tập đoàn lớn. Chính vì vậy, chúng ta sẽ thấy gần đây có rất nhiều đại dự án, có sự sắp xếp tân trang lại. Đây là hành động cốt lõi trong việc thúc đẩy tăng trưởng ngắn hạn. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, nền kinh tế vẫn phụ thuộc vào đầu tư tư nhân. Đó cũng chính là lý do tôi nghĩ Chính phủ đã rất phù hợp khi đưa NQ57 và NQ68. Đầu tư công chỉ là mồi để tạo động lực, còn để đi đường dài, vẫn cần sự dẫn dắt của kinh tế tư nhân. Đứng trên góc độ của doanh nghiệp tư nhân, chúng tôi cũng rất mong chờ những chính sách của Chính phủ sẽ được triển khai hiệu quả trong năm 2026, như hỗ trợ 1.000 doanh nghiệp tiên phong, hỗ trợ Go Global hay tài chính xanh, hỗ trợ đất đai và đào tạo. Doanh nghiệp tư nhân ngày càng có niềm tin hơn vào Chính phủ, vào một thể chế và môi trường kinh doanh minh bạch, rõ ràng. Cơ quan Nhà nước cũng cần trao niềm tin cho doanh nghiệp, để doanh nghiệp có thể vững bước phát triển. Dựa trên sự phát triển của kinh tế tư nhân và thể chế, theo tôi nghĩ, việc thu hút đầu tư FDI và tăng trưởng xuất khẩu để tạo ra thặng dư sẽ là động lực dài hạn và bền vững, từ đây chi tiêu tiêu dùng chắc chắn kéo theo tăng.

Bên cạnh hạ tầng và thể chế, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phải tìm ra những động lực tăng trưởng mới để duy trì đà bứt phá trong giai đoạn tới. Vậy trong bối cảnh hiện nay, đâu sẽ là động lực tăng trưởng giúp Việt Nam tạo bước nhảy vọt trong năm 2026 và những năm tiếp theo? Câu hỏi này xin được hỏi TS. Minh trước ạ.

Tôi nghĩ đầu tiên là khát vọng. Khi chúng ta có cho mình khát vọng, toàn dân sẽ có một mục tiêu để hướng đến. Trước hết, mục tiêu năm 2045 chúng ta sẽ trở thành 1 nước phát triển cao có thể được nhiều người nói, nhưng được thể hiện qua việc làm thế nào để người dân được hạnh phúc hơn. Tôi nghĩ khát vọng đó sẽ trở thành ngọn cờ để đoàn kết các tầng lớp nhân dân, thúc đẩy được sự giải phóng các nguồn lực tư nhân để thực hiện được các khát vọng của đất nước. Thứ hai là động lực từ kinh tế tư nhân. Sau khi NQ 68 ra đời đã tạo ra rất nhiều động lực để doanh nghiệp, doanh nhân đầu tư dài hạn hơn, đổi mới khoa học công nghệ và tham gia vào các bài toán quốc gia. Tư duy mấu chốt của NQ 68 đến từ 2 yếu tố, đó là tư duy cởi trói, tức là làm thế nào để cởi rói doanh nghiệp khỏi các điểm nghẽn về vốn, thể chế, nhân lực và tư duy để thuận tiện hơn trong quá trình phát triển; và tư duy gắn việc phát triển doanh nghiệp với từng mục tiêu quốc gia, ở đó, doanh nghiệp lớn tham gia vào phát triển hạ tầng, giải quyết các bài toán quốc gia, doanh nghiệp nhỏ và vừa thì kết nối vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh các doanh nghiệp tạm gọi là đại bàng dẫn dắt nền kinh tế, chúng ta cũng mong muốn xây dựng được một khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ năng động sáng tạo, linh hoạt, tiên phong trong đổi mới sáng tạo. Động lực của khu vực kinh tế tư nhân này sẽ là động lực tăng trưởng chính trong thời gian tới. Bởi nếu nhìn vào dữ liệu từ năm 2019, khu vực FDI và khu vực kinh tế Nhà nước đã đạt được mức đỉnh là 21-22% và từ đó không tăng. Điều này cũng dễ hiểu bởi kinh tế Nhà nước có chức năng riêng như sửa chữa những thất bại của thị trường hoặc làm những điều thị trường chưa làm được. Còn kinh tế khu vực FDI, với mô hình chúng ta thu hút FDI chủ yếu là thâm dụng lao động hiện tại thì rất khó để tạo ra giá trị gia tăng lớn ở Việt Nam. Do đó, bài toán tăng trưởng 2 con số sắp tới, mục tiêu 2045 sắp tới, bên cạnh câu chuyện của khu vực Nhà nước và FDI thì động lực tăng trưởng từ kinh tế tư nhân được xác định vô cùng quan trọng. Thứ ba là động lực đến từ hợp tác quốc tế như tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu một cách có chiều sâu hơn. Trải qua giai đoạn gia công và học hỏi những cách thức về quản trị, công nghệ, Việt Nam có thể mạnh dạn đầu tư đổi mới hoặc lao động Việt Nam có thể khởi nghiệp để tạo ra một hệ sinh thái riêng hay tham gia vào các chuỗi cung ứng tốt hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Động lực thứ tư là sự cải cách của khu vực Nhà nước tạo ra niềm tin và sự đồng thuận lớn cho toàn xã hội. Khi có NQ68 giống như tiếng súng trận, một loạt doanh nghiệp lớn đề xuất những dự án lớn, không chỉ là hạ tầng, bất động sản mà còn là khoa học công nghệ - những dự án cần nhiều vốn, tri thức và tham vọng, khát vọng. Đầu tư cho khoa học công nghệ vốn mạo hiểm, có được có mất và sẽ cần thời gian rất dài. Thứ năm là cơ chế hợp tác công tư đã đi vào thực thi khi Nhà nước kiến tạo chính sách, khu vực tư nhân tiên phong trong phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo. Nhà nước thay vì là một nhà đầu tư, trực tiếp thực hiện những dự án lớn thì vai trò sẽ thay đổi sang là người tạo ra hệ sinh thái chính sách để khu vực doanh nghiệp cạnh tranh lành mạnh, sòng phẳng, tạo ra một cuộc đua đi lên, làm năng lực cạnh tranh của từng doanh nghiệp đi lên và từ đó đóng góp vào sự đi lên của năng lực cạnh tranh. Bây giờ chúng ta không chỉ so sánh trong nước, mà còn phải chạy đua với các quốc gia khác trên thế giới, nhất là trong bối cảnh toàn cầu bất định và tái cơ cấu lại chuỗi cung ứng dựa trên những giá trị niềm tin. Điều tiếp theo đây vừa là thách thức, nhưng cũng vừa là động lực, là kinh tế xanh, khi chúng ta cam kết đạt NetZero năm 2050 với sự hỗ trợ của quốc tế. Đây vừa thể hiện khát vọng của chúng ta, vừa thể hiện sự tiên phong của Việt Nam trong giải quyết các vấn đề toàn cầu, nhưng cũng tạo ra những thách thức lớn. Nhưng nếu chúng ta có quyết tâm và có con đường đi hài hòa giữa tăng trưởng và bền vững, với chính sách quốc tế và nguồn lực quốc gia thì chúng ta có thể tránh được con đường của nhiều quốc gia khác khi tăng trưởng kinh tế đồng nghĩa với tàn phá môi trường. Cuối cùng, việc phát triển kinh tế phải giúp người dân sống hạnh phúc, mà nếu không có môi trường trong sạch, khí hậu tốt thì chúng ta không thể hạnh phúc một cách toàn diện được.

Khi hạ tầng chiến lược được đầu tư mạnh mẽ và các cải cách thể chế từng bước đi vào thực chất, dưới góc nhìn của doanh nghiệp, vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ dịch chuyển ra sao thưa ông Tùng?

Những công trình mà chúng ta vừa quyết định triển khai, đặc biệt là tuyến đường sắt cao tốc Bắc – Nam và sân bay Gia Bình, chắc chắn sẽ mở ra những cơ hội mới trong tiến trình đầu tư vào Việt Nam. Tôi đồng tình với ý kiến của anh Minh khi cho rằng đầu tư vào hạ tầng sẽ giúp cải thiện rất tốt vấn đề logistics của chúng ta. Có thể tưởng tượng rằng hạ tầng là mạch máu, là huyết mạch của nền kinh tế, cũng là biểu tượng của sự dịch chuyển dòng tiền. Do đó, khi hạ tầng được khơi thông, đồng nghĩa với việc tốc độ lưu thông của dòng tiền sẽ được tăng cao, giảm bớt chi phí logistics, thu hút vốn FDI cũng như tạo ra thị trường tiêu dùng phát triển hơn. Khi có các dự án lớn, lực cầu trong ngắn hạn sẽ rất tốt. Trong thời gian qua, Chính phủ cũng đã có những chính sách, định hướng nêu bật được tinh thần hợp tác công – tư. Khi Nhà nước đẩy mạnh đầu tư công, doanh nghiệp tư nhân tham gia mạnh vào các dự án lớn thì cũng sẽ đẩy mạnh nhu cầu ngắn hạn để giúp các doanh nghiệp trong chuỗi có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, cung cấp nhiều hơn sản phẩm cho Chính phủ, tạo ra cơ hội điều kiện phát triển trong thời gian tới. Thời gian qua, chúng tôi cũng thấy Chính phủ đưa ra rất nhiều chính sách phù hợp để thâm nhập thị trường quốc tế, trong đó có chiến lược chuyển đổi số - chuyển đổi xanh. Với mục tiêu đến 2050, Việt Nam sẽ đạt NetZero, đưa triển khai ESG trở thành một trong những định hướng quan trọng phát triển năng lực nội tại của doanh nghiệp cũng sẽ giúp các doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực, phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế. Nhờ đó, doanh nghiệp Việt sẽ ngày càng phù hợp và có cơ hội tham gia sâu rộng hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, có thể thực hiện chiến lược “Go Global” tốt hơn trong thời gian tới.

Giai đoạn tới sẽ chứng kiến loạt siêu dự án hạ tầng mang tính nền tảng được khởi công, từ đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các trung tâm dữ liệu quốc gia đến những tổ hợp năng lượng xanh quy mô lớn. Những dự án này được kỳ vọng không chỉ cải thiện kết nối, bảo đảm an ninh năng lượng mà còn tạo động lực mới cho tăng trưởng dài hạn. Vậy các siêu dự án này sẽ tạo ra thay đổi gì cho mô hình tăng trưởng của Việt Nam trong kỷ nguyên mới? Xin được mời ông Minh ạ.

Theo kinh nghiệm của quốc tế, các quốc gia từ thu nhập đến thu nhập cao sẽ trải qua 3 giai đoạn phát triển. Giai đoạn 1 là dựa trên thâm dụng lao động, tài nguyên giá rẻ, thâm dụng vốn. Giai đoạn 2 dựa trên sự hiệu quả của mô hình tăng trưởng gắn với chuyển đổi số và nâng cao chuỗi giá trị của quốc gia đó trong chuỗi giá trị toàn cầu. Giai đoạn 3 là bắt buộc phải dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việt Nam trong 40 năm qua dựa rất nhiều trên việc thâm dụng vốn và lao động, với các ngành công nghiệp nhẹ hướng ra xuất khẩu. Đến giai đoạn hiện tại, chúng ta cùng 1 lúc thực hiện 2 bài toán là gia tăng hiệu quả của nền kinh tế và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ. Đặt trong bối cảnh này, một loạt nghị quyết đưa ra có những lý do và tiền đề của nó. Như Nghị quyết 57 về đổi mới công nghệ như đã nhắc, hay Nghị quyết 68 về doanh nghiệp tư nhân, Nghị quyết 66 về đột phát thể chế, hay Nghị quyết 59 về hợp tác quốc tế. Nhìn nhận như vậy sẽ cho chúng ta thấy một loạt dự án hạ tầng giải quyết “điểm nghẽn” đã tồn tại rất lâu trong nền kinh tế của chúng ta. Ví như câu chuyện về đường sắt cao tốc, đường sắt đô thị, đường cao tốc… đã giải quyết điểm nghẽn về hạ tầng và logistics. Nói riêng về logistics, chi phí logistics của chúng ta hiện tại rất lớn, chiếm 16-18% GDP, cao hơn mức trung bình của thế giới khoảng 10-12%. Đây là điểm bất cập làm ảnh hưởng đến sức cạnh tranh chung của quốc gia. Về hạ tầng năng lượng, năng lượng xanh, chúng ta phải giải quyết 2 câu chuyện là đảm bảo đủ điện và năng lượng cho việc tăng trưởng. Với độ co giãn của năng lượng hiện tại khoảng 1,5 lần, nếu đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ 10% trở lên thì tốc độ tăng về hệ thống điện của Việt Nam phải là 15%/năm. Đồng thời, phải đảm bảo điện sạch. Việc đảm bảo các hạ tầng như vậy giúp Việt Nam thu hút các ngành mới như AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu. Khi có các trung tâm dữ liệu, chúng ta có thể cải cách hành chính dựa trên các dữ liệu, và chuyển đổi số sẽ tạo ra tăng trưởng cả ngắn hạn và dài hạn của nền kinh tế Việt Nam, góp phần cải cách thể chế của Việt Nam hiện tại. Khi hạ tầng phát triển như vậy, năng suất tiềm năng của quốc gia sẽ gia tăng trong dài hạn, thay vì dựa trên kích cầu trong một giai đoạn ngắn, giúp chuyển đổi mô hình tăng trưởng sang kiểu mới, tạo ra tiền đề để tạo nên sự thay đổi của đất nước. Hạ tầng này phải nhìn rộng ra, không chỉ là những siêu dự án về hạ tầng, mà còn làm gia tăng vào trọng cung để tăng trưởng kinh tế bền vững hơn. Ở đó có những cái hub mà thể chế được cởi trói, việc trao quyền cho doanh nghiệp tư nhân được thể hiện một cách rõ ràng, có những hợp tác quốc tế về khoa học công nghệ, ứng dụng công nghệ mới trong những hạ tầng… Khi phát triển hạ tầng như vậy, người dân và doanh nghiệp sẽ được thụ hưởng nhiều, niềm tin của xã hội gia tăng. Mục tiêu tăng trưởng 2 con số là rất thách thức, như anh Tùng và các doanh nghiệp đều nhận thấy, nhưng chỉ cần có niềm tin thì chúng ta sẽ làm được.

Khi nhận trọng trách khá lớn để đưa nền kinh tế tăng trưởng 2 con số với những thay đổi có tính quyết định nhờ chính sách tốt hơn từ Chính phủ, là đại diện doanh nghiệp, ông có ý kiến gì không, thưa ông Trần Đức Tùng?

Đứng trên vai trò của người làm doanh nghiệp, với 25 năm họat động, chúng tôi cũng trải qua rất nhiều giai đoạn về chính sách và thể chế, thì trong 2 năm vừa rồi chúng ta đã ra được “bộ tứ nghị quyết’, đặc biệt là Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân. Ở đó, vai trò của kinh tế tư nhân đã được đưa về đúng vị trí của nó, là một trong những yếu tố quan trọng nhất của nền kinh tế. Từ việc nhìn nhận đúng về vai trò của kinh tế tư nhân, Việt Nam đã tạo ra được những khung pháp lý, thể chế để giúp doanh nghiệp tư nhân như chúng tôi có điều kiện và cơ hội phát triển. Vừa rồi, trong buổi tổng kết 8 tháng thực hiện Nghị quyết 68, các kết quả được báo cáo cho thấy nhiều chuyển biến tích cực, nhiều thể chế, thủ tục hành chính đã được xem xét sửa đổi và ban hành. Từ giờ đến cuối năm chỉ còn ít ngày, nhưng Việt Nam vẫn quyết tâm thực hiện 5 nhiệm vụ trọng tâm ngay trong năm 2025, trong đó có chính sách liên quan đến hỗ trợ tín dụng, đất đai, đổi mới khoa học công nghệ… Điều này cho thấy tín hiệu tích cực của đất nước trong chuyển đổi và nhìn nhận đúng vai trò và sự phát triển của kinh tế tư nhân. Chúng tôi cũng hi vọng trong thời gian tới, với những định hướng về tăng trưởng 2 con số rất thách thức, kinh tế tư nhân sẽ khẳng định được vai trò của mình. Với những chính sách và tiền đề mới được kiến tạo bởi Chính phủ chắc chắn sẽ tạo ra được động lực tăng tốc cho doanh nghiệp, đạt được mục tiêu đề ra.

Sau giai đoạn cái cách thể chế, tinh gọn bộ máy và đầu tư các dự án trọng điểm, Việt Nam đang bước vào một năm bản lề với nhiều kỳ vọng mới. Năm 2026 là năm bản lề chuyển từ cải cách sang thực thi, diện mạo của đất nước sau quá trình sắp xếp lại bộ máy hành chính và khơi thông các điểm nghẽn sẽ thay đổi như thế nào, thưa TS Bùi Thanh Minh?

Đến năm 2026, chúng ta sẽ trải qua 40 năm Đổi Mới kể từ năm 1986. Chúng ta nhắc nhiều đến đổi mới về tư duy, chuyển từ nền kinh tế kế hoạch tập trung quan liêu bao cấp sang thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Việc chuyển đổi tư duy đó đưa Việt Nam từ một nước nghèo sang một nước có tốc độ phát triển nhanh hàng đầu trên thế giới. Đến năm 2025, GDP Việt Nam đã vào top 32 nền kinh tế lớn của thế giới, đạt 900 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu và tốc độ tăng trưởng nhanh hàng đầu. 40 năm Đổi Mới đã tạo ra cho Việt Nam thế và lực, nền tảng để chúng ta nhìn sang giai đoạn mới với tâm thế mới. Nhưng đi kèm cũng có những thách thức. Nếu nhìn về con số tăng trưởng thì giai đoạn 10 năm là giảm dần. Mô hình tăng trưởng dựa trên thâm dụng vốn có thể giúp Việt Nam thoát nghèo nhưng rất khó để đưa chúng ta từ một nước thu nhập trung bình lên nước thu nhập cao như mục tiêu đặt ra. 2026 sẽ là năm bản lề để đưa chúng ta tới năm 2045 với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước thu nhập cao. Trong kinh tế phát triển có 1 thuật ngữ là bẫy thu nhập trung bình. Rất nhiều quốc gia đã kẹt lại ở bẫy thu nhập trung bình như Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines. Chỉ có một số quốc gia vươn được từ thu nhập thấp thành nước thu nhập trung bình và lên thu nhập cao, chủ yếu ở mô hình của Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc… Một trong những đặc trưng của các quốc gia này là nền kinh tế hướng ra xuất khẩu với sự tham gia của các doanh nghiệp có khả năng dẫn dắt trên toàn cầu và mô hình nhà nước kiến tạo phát triển, tạo ra bệ đỡ chính sách giúp doanh nghiệp có thể vươn lên, tự tin cạnh tranh nội địa cũng như quốc tế. Bước vào năm 2026, chúng ta buộc phải vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Để làm được điều đó, chúng ta đã có sự chuyển dịch chính sách nhanh chóng từ lãnh đạo, nổi bật là “bộ tứ nghị quyết”, trong đó có Nghị quyết 57 về đổi mới khoa học công nghệ và sáng tạo. Nếu không có công nghệ, không có đổi mới sáng tạo, không gia tăng được giá trị Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu thì Việt Nam không có cửa nào để đạt được thu nhập cao. Khu vực kinh tế tư nhân được trao trọng trách là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng cũng như đổi mới khoa học công nghệ và sáng tạo. Để làm được điều đó, chúng ta cần cải cách thể chế. Rất nhiều chuyển động từ sáp nhập tỉnh, chính quyền 2 cấp chính là để làm thế nào đưa chính quyền gần người dân và doanh nghiệp hơn, vì người dân và doanh nghiệp là động lực để chúng ta đạt được tăng trưởng đó. Rất ít quốc gia trên thế giới có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng như chúng ta đề ra trong giai đoạn 2026-2030 (tăng trưởng 2 con số). Nhưng với Việt Nam, để 2045 đạt được mức thu nhập cao (GDP đầu người phải là 20.000 USD, trong khi hiện tại chỉ là 5.000 USD) thì chúng ta phải đạt trung bình 7%. Tuy nhiên, khi GDP càng lớn, tốc độ tăng trưởng càng chậm lại, vì thế giai đoạn 2026-2030, Việt Nam buộc phải tăng trưởng 2 con số để tạo ra gia tốc, nền tảng cho các giai đoạn sau. Dù thách thức, đây là điều Việt Nam không thể không làm. Trong thời gian qua và sắp tới, chúng ta sẽ chứng kiến quyết tâm thực thi rất lớn, từ lãnh đạo Đảng, Nhà nước để chính sách, tư duy mới được đi vào thực tiễn của người dân, phục vụ người dân vào doanh nghiệp tốt hơn, như chuyển từ quản lý sang hỗ trợ, kiến tạo hệ sinh thái cho doanh nghiệp phát triển; mô hình tăng trưởng dựa trên đổi mới khoa học công nghệ, dựa trên đổi mới sáng tạo; trọng trách ngày càng lớn đặt lên vai các doanh nghiệp tư nhân để họ đóng góp tốt hơn cho nền kinh tế và các mục tiêu quốc gia trong giai đoạn tới.

Việt Nam 2026: Chuyển mình trong kỷ nguyên mới

Tiến Thịnh

Thứ năm, 25/12/2025 - 15:00

(Dân trí) - Tọa đàm trực tuyến do báo Dân trí tổ chức mang đến góc nhìn đa chiều từ chuyên gia chính sách và doanh nghiệp về những cơ hội, thách thức của kinh tế Việt Nam trong năm 2026, hướng tới trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045.

Tọa đàm: "Việt Nam 2026: Chuyển mình trong kỷ nguyên mới"

Sau quá trình tinh gọn bộ máy, cải cách thể chế và thúc đẩy đầu tư hạ tầng quy mô lớn, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước vận hội mới để bứt phá mạnh mẽ. Cơ hội và thách thức song hành, đặt ra những yêu cầu cho cả Chính phủ, bộ ban ngành, chính quyền địa phương và doanh nghiệp, nhằm đưa đất nước bước vào kỷ nguyên tăng trưởng với những nền tảng đã được chuẩn bị suốt nhiều năm qua.

Tại tọa đàm trực tuyến “Việt Nam 2026: Chuyển mình trong kỷ nguyên mới” do báo Dân trí phối hợp cùng Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) tổ chức.

Hai vị khách mời là TS Bùi Thanh Minh - Phó giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Tư nhân (Ban IV) và ông Trần Đức Tùng - Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT, thành viên Ban chấp hành Hiệp hội Sản xuất công nghiệp tỉnh Bắc Ninh - sẽ có những trao đổi cởi mở về các vấn đề đặt ra trong năm bản lề 2026.

Việt Nam 2026: Chuyển mình trong kỷ nguyên mới - 1 — TS Bùi Thanh Minh - Phó giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Tư nhân (Ban IV) (ngồi giữa) và ông Trần Đức Tùng - Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ Thế hệ mới Hanel PT (ngoài cùng bên trái) - trong tọa đàm do báo Dân trí tổ chức (Ảnh: Thành Đông).

Theo đó, các chuyên gia sẽ cùng phân tích các xu hướng lớn, nhận diện những động lực tăng trưởng mới và gợi mở các chuẩn bị cần thiết cho nền kinh tế cũng như cộng đồng doanh nghiệp khi bước sang giai đoạn phát triển tiếp theo.

Tọa đàm phát trên báo Dân trí vào lúc 15h30 ngày 25/12. Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) đồng hành cùng chương trình.

VietinBank là ngân hàng thương mại quốc gia Việt Nam, đóng vai trò trụ cột, chủ lực của nền kinh tế, đồng hành và phụng sự cho sự phát triển của đất nước, mang lại giá trị tối ưu cho khách hàng, cổ đông, người lao động, đối tác và cộng đồng.

VietinBank đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, hướng tới hiện thực hóa tầm nhìn trở thành ngân hàng đa năng, hiện đại, hiệu quả, mạnh nhất và uy tín nhất Việt Nam, hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương và uy tín cao trên thế giới